نام علمی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
نام علمی، یا سیستم دونامی، در زیست شناسی، روش معمول برای نامیدن گونهها است. اساس این نامگذاری، این است که نام هر گونه (که پایین ترین بخش از سیستم ردهبندی موجودات زنده است) به زبان لاتین علمی جدید آورده میشود و دو بخش دارد. به همین دلیل گاه این نامگذاری را «نام لاتین» گونه نیز مینامند، گرچه این اصطلاح را زیستشناسان و زبانشناسان نمیپسندند و بر کاربرد عبارت «نام علمی» تاکید دارند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] قوانین سیستم
با وجود برخی تفاوت ها، برخی دیدگاه ها در سراسر جهان پذیرفته شده اند: الف) همان گونه که از عبارت "دونامی" پیداست، نام علمی از دو کلمه تشکیل گردیده است، که هردو به زبان لاتین جدید اند: 1- نام جنس (سرده) 2- یک کلمه دوم که نشان دهنده گونه خاص در سرده است، و بیان کننده اختصاصی میباشد.
ب) نام گونه ها معمولاً به صورت ایتالیک نوشته میشوند. برای مثال، Homo sapiens. به طور کلی این نام باید به سبکی متفاوت از متن نوشته نشان داده شود. در نوشته های دستی، معمولاً زیر آنها خط کشیده میشود.
ج) نام سرده همیشه با حروف بزرگ انگلیسی آغاز میگردد. برای مثال: homo sapiens غلط است.
د) اولین تقسیم بندی پایین تر از گونه، با نام زیرگونه به صورت سه کلمه ای استفاده میشود که شامل دو کلمه تشکیل دهنده نام گونه به همراه یک کلمه سوم نشانگر زیرگونه میباشد. مثل : Anthus hodgsoni berezowskii.
د) هنگامی که نام علمی به همراه نام عمومی استفاده میشود در پرانتز و پس از نام عمومی ذکر میگردد.
ه) هنگامی که صحبت از گونه های مختلف یک سرده است یا نام یک گونه چندین بار تکرار میشود، معمولاً اولین بار نام کامل ذکر میگردد ( مثلا: Escherichia coli برای اشریشیا کلی). در ادامه متن نام سرده خلاصه شده و فقط حرف اول به همراه نقطه استفاده میگردد. ( مثلا: E. coli)
و) هنگامی که اشاره به یک گونه غیر مشخص از یک سرده میشود، به جای کلمه دوم از ".sp" استفاده میگردد. مثلاً ".Canis sp" به معنای یک گونه از سرده Canis است. نکته مهم این است که این کلمه دیگر ایتالیک نخواهد بود. در صورت نیاز به اشاره به چند گونه، از ".spp" استفاده میگردد.
[ویرایش] منشا نام ها
منشا نام ها هرچیز میتواند باشد. معمولاً این نام ها از لاتین گرفته میشوند. اما میتوانند یونانی، نام یک محل، شخص، نامی از یک زبان محلی و غیره باشد. در واقع تاکسونومیست ها نام ها را از منابع متعددی میآورند، حتی با طنز یا بازی با کلمات! با این حال از لحاظ گرامری با کلمات طوری برخورد میشود که انگار لاتین بوده اند. نام تیره عموماً از نام یک سرده مشهور همان تیره انتخاب میشود. نام سرده باید در سراسر فرمانرو بی همتا باشد.
[ویرایش] تاریخچه
استفاده از سیستم دونامی به کارلوس لینه، پزشک و گیاه شناس سوئدی باز میگردد، که تلاش نمود تا تمام دنیای طبیعی شناخته شده آن روز را توصیف کند، و به همه گونه ها ( بی جان، گیاه یا حیوان ) یک نام دوتایی اطلاق نمود. با این حال، روش های متنوع دونامی دیگری پیش از وی وجود داشته و از چند صد سال قبل استفاده میشده است. اما پیش از لینه، افراد اندکی از این روش استفاده میکردند، اما پس از وی این روش عمومی گردید.
[ویرایش] قوانین نام گذاری
از اواسط قرن نوزدهم میلادی ، نیاز به قوانینی برای کنترل نامگذاری ها احساس گردید. در طول زمان قانون هایی برای مدیریت نام گذاری های حیوانات (ICZN)، گیاهان (شامل قارچ ها و سیانوباکتری ها) (ICBN)، باکتری ها(ICNB)، و ویروس ها(ICTV) ایجاد شده است.
