رومارن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رومارن
بتهٔ اکلیل کوهی
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: لب‌گلی‌ها
تیره: نعنائیان
سرده: اکلیل‌های کوهی
گونه: R. officinalis
نام علمی
Rosmarinus officinalis
توصیفگر: لینائوس
Rosmarinus officinalis

رومارَن یا اِکلیل کوهی یا رُزماری (Rosmarinus officinalis) گیاهی خشبی، چندساله و معطر است که برگ‌هایی سوزنی‌شکل و همیشه‌سبز دارد.

رومارن بومی منطقهٔ مدیترانه و کشور اوروگوئه است. گل‌های آن در رنگ‌های گوناگون سفید، صورتی، بنفش یا آبی می‌رویند.

استفاده در آشپزی[ویرایش]

از برگهای تازه و خرد شده رومارن به دلیل داشتن اسانس معطر و روغن فرار و همچنین تانن در سالاد و در تهیه خوراکهای مرغ و ماهی استفاده می‌شود. پودر برگهای خشک شده اکلیل کوهی به تنهایی یا همراه با سایر ادویه به عنوان چاشنی برای خوش طعم کردن غذاها به خصوص سس سالاد به کار می‌رود. روغن رزماری محرک است و از نظر رایحه و اثر، گرم و نافذ می‌باشد. اثر محرک رزماری روی سیستم اعصاب مرکزی بسیار برجسته است.

خواص دارویی[ویرایش]

از نظر خواص طبی و دارویی رومارن اثر ضدعفونی کننده و معرق داشته و جریان خون را در اندامهای شکمی افزایش می‌دهد و در تحریک میزان ترشح شیره‌های گوارشی و صفرا بسیار مفید است. این گیاه شفا بخش برای معالجه رماتیسم، فلج، سستی اعضاء، تشنج، اختلالات عصبی و تنفسی و همچنین نارسایی کبد و کیسه صفرا مفید و موثر است. این گیاه و سبزی در ایران کمتر مورد توجه آشپز ها قرار گرفته ولی در کشورهای اروپایی جایگاه ممتازی در آشپزخانه داشته و در تهیه سس‌ها و هنگام خوردن گوشت کباب استفاده دارد

مصرف رومارن باعث گشادی رگ‌ها و تقویت گردش خون می‌شود و بنابراین برای جلوگیری از ریزش موها مفید است. گیاه معطر بوته‌ای و پایا، با شاخه‌های بالارونده، که ارتفاع آن به ۲ متر می‌رسد. برگها باریک با انتهائی بدون نوک و سوزنی‌شکل (نازک)، گلها به رنگ سبز تیره و به ندرت صورتی یا سفیدرنگ می‌باشد .

طبق مطالعات وسيع و تحقيقات انجام شده بر تركيب اسيد رزمارينيك ثابت شده است كه اين ماده در درمان رينوكونژكتيويت فصلي بسيار موثر است Seasonal Allergic Rhinoconjuctivitis (SAR(() در مطالعات صورت گرفته به تعدادي از بيماران مبتلا به SAR، اسيد رزمارينيك در مقايسه با پلاسبو توانسته است اثر مهاري بر روي سلولهاي اينترلوكين B1، اينترلوكين γ و هيستامين داشته باشد.در گروه درمان شده تعداد نوتروفيلها و ائوزينوفيلهاي ترشحات بيني به طور محسوسي كاهش يافته است. همچنين علائم بيماران اعم از خارش بيني، خارش چشمها، آبريزش بيني ‌و آبريزش چشمها كاهش يافته است.[۱] روغن رزماري و افسنطين در تونيك موي سر موجب تحريك پياز مو شده و از طاسي زودرس پيشگيري مي نمايد. اين دارو در موارد ريزش مو بدون شوره سر نيز اثربخشي زيادي نشان داده است. [۲]


اندام داروئی[ویرایش]

برگ و سرشاخه‌های گلدار گیاه، اندام داروئی رزماری را تشکیل می‌دهد.

دامنهٔ انتشار[ویرایش]

پرورش گیاه رزماری در بیشتر نواحی ایران معمول می‌باشد . پرورش‌دهندگان عمدهٔ گیاه رزماری را در دنیا کشورهای شمال آفریقا خصوصاً مراکش و تونس و کشورهای جنوب اروپا خصوصاً اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یوگسلاوی و آمریکا تشکیل می‌دهند.

مواد متشکله[ویرایش]

مادهٔ متشکلهٔ اصلی برگ و سرشاخه‌های گیاه رزماری را روغن فرار تشکیل می‌دهد. فارماکوپهٔ گیاهی بریتانیا میزان روغن فرار رزماری را ۱% حجم در وزن ذکر کرده است، ولی میزان روغن فرار این گیاه در نقاط مختلف دنیا بین ۵/۰ تا ۵/۲ درصد گزارش شده است . عمده‌ترین ترکیبات موجود در روغن فرار گیاه را ۱و۸ - سینئول (۱،۸ - cineol)، بورنئول (Borneol)، کافور (Campher)، بورنیل استات (Bornyl acetate)، آلفاپی‌نن (&#۹۴۵; - pinene) و –B پینن تشکیل می‌دهند که بسته به شرایط جغرافیائی محل کشت گیاه، میزان و درصد هریک از این مواد متغیر می‌باشد (۲و۸). سایر ترکیبات طبیعی موجود در برگ و سرشاخه‌های گلدار رزماری شامل این دسته‌ها می‌شود: فلاونوئیدها مانند جنکوانین (Genkwanin) و لوتئولین (Luteolin)، اسیدهای فنلی مانند اسید رزمارینیک (Rosmarinic acid)، دی‌ترپن‌ها، تری‌ترپن‌ها، تانن‌ها، مواد تلخ، رزین، ساپونین، پروتئین، چربی، کربوهیدرات، فیبر، برخی املاح و ویتامینها.

رزماری، گیاه بومی منطقه مدیترانه است. گل و برگ‌های این گیاه بوی تندی شبیه به کافور دارد. رزماری علاوه بر کاربرد دارویی، در پخت و پز نیز استفاده می‌شود....



  • رزماری منبع عالی ویتامین E است و با رادیکال های آزاد مقابله می‌کند.
  • روغن طبیعی آن مجرای تنفسی را باز می‌کند.
  • با مالیدن پودر رزماری روی بدن بوی ایجاد شده از باکتری و قارچ از بین می‌رود.
  • قبل از تمیزکردن زخم، برگ‌های تازه را روی قسمت مورد نظر قرار دهید تا مانع از عفونی شدن آن شود.
  • دم کرده آن به طور طبیعی خستگی مفرط را برطرف می‌کند.
  • تاثیر ضد‌اسپاسمی دارد و ناراحتی‌های گوارشی را برطرف می‌کند.
  • آنتی اکسیدان آن مانع از تشدید بیماری آرتریت می‌شود.
  • برای پیش‌گیری از بروز آب‌ مروارید، دم کرده رزماری را به طور مرتب بنوشید.
  • تقویت کننده بدن است.
  • سردرد را رفع می‌کند.
  • گردش خون را تحریک می‌کند.
  • در صورت مصرف منظم، عملکرد کلیه را بهبود می‌بخشد و جریان ادرار را افزایش می‌دهد.

منابع[ویرایش]

  1. Extract of Perilla frutescens enriched for Rosmarinic Acid, inhibits seasonal Allergic Rhinoconjunctivis in humans.. First Department of Medicine Kyoto 602-0841 Japan، Hirohisa. Takano. 
  2. Chevallier, A. Herbal Remedies. 2007.