حل مسئله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

حل مسأله ( Problem Solving ) فرایندی ذهنی ، تفکری ، دانشی و مهارتی است که در واقع پدید آورنده علوم ، فناوری ، مهندسی و به طور کلی همه ابداعات و اختراعات و ذستاوردهای بشری است . در واقع یکی از مهم ترین اهداف و کارهای علوم و فناوری ، شناسایی و حل مسایل مربوط به آن حوزه ی موضوعی می باشد . حل مسئله بر اساس مفهوم مسئله تعریف می شود.

مسئله - حل مسئله[ویرایش]

برای مسئله ( Problem ) تعاریف مختلفی ارائه شده است . بنا به یکی از تعاریف ، مسئله عبارت است از فاصله بین وضعیت موجود با وضعیت مطلوب یا مورد نظر در یک سیستم . براین اساس حل مسئله عبارت است از فرایند یافتن راه یا راهکار رسیدن از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب مورد نظر . تعریف دیگر مسئله بیان می دارد که در باره یک موضوع یاوضعیت ، بخشی از نکات یا جنبه ها مشخص و معلوم است و بخشی از نکات یا جنبه ها نامشخص و مجهول است . بر این اساس حل مسئله عبارت است از فرایند یافتن نکات یا جنبه های مجهول با استفاده از نکات یا جنبه های معلوم. موضوع حل مسئله و انواع رویکرد ها و روش شناسی های حل مسئله در علوم محتلف و از جمله در علم میان رشته ای خلاقیت شناسی( خلاقیت نوآوری شناسی ) ( Creanovatology )مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد( گلستان هاشمی ، 1380 )[۱] . حل مسأله که پیچیده‌ترین بخش هر عملیات فکری تصور می‌شود، به عنوان یک روند مهم شناختی تعریف می‌گردد که محتاج تلفیق و مهار یک سری مهارت‌های بنیادین و معمولی است (گلداشتاین و لواین، ۱۹۸۷). حلّ مسأله وقتی مطرح می‌شود که یک موجود زنده یا یک سامانهٔ هوش مصنوعی نداند که برای رفتن از یک موقعیت به موقعیت دیگر باید چه مسیری را بپیماید. این نیز خود بخشی از روند یک مسألهٔ بزرگ‌تر است که یافتن مسأله و شکل‌دهی مسأله بخشی از آن می‌باشد.

روش شناسی های حل مسئله[ویرایش]

به طور کلی یکی از اصلی ترین موضوعات هر علم ، شناسایی و حل مسایل آن علم می باشد بر این اساس طیف گسترده ای از انواع رویکردها و روش شناسی های حل مسئله وجود داشته و توسعه می یابد . اگر نقاط اشتراک همه انواع روش های حل مسئله مورد تحلیل و بررسی قرار بگیرد رویکردها،راهبردها و راهکارهای پایه ای و عمومی حل مسئله شناسایی می گردد که بر اساس آنها دانش حل مسئله یا به تعبیری علم حل مسئله شکل می گیرد که می تواند در حوزه ی موضوعی علم خلاقیت شناسی قرار گیرد . روش شناسی های تحقیق در علوم مختلف در واقع روش شناسی های حل مسئله هستند( گلستان هاشمی ، 1380 ).[۲] .

حل خلاق مسئله[ویرایش]

حل خلاق مسئله ( Creative Problem Solving )رویکرد و روش حل مسئله با استفاده از خلاقیت می باشد. بخش گسترده ای از مسایل ، به گونه ای هستند که راهکار یا راه حل آنها از طریق خلاقیت امکان پذیر است یعنی راه حل آنها را بایستی با استفاده از تفکر خلاق دست یافت (گلستان هاشمی ، 1380 ). روش های کلاسیک حل خلاق مسئله با استفاده از انواع روش ها و تکنیک های خلاقیت و ایده پردازی ، روش شناسی حل مسئله ابداعی ( تریز - TRIZ ) ، روش شناسی حل مسئله با الگوگیری از طبیعت و روش شناسی حل مسئله با استفاده از الگوهای علمی تخیلی ( Scifictology )از جمله مهم ترین روش شناسی های حل خلاق مسئله می باشند . اصطلاح مهندسی خلاقیت در واقع به معنی حل خلاق مسئله می باشد( گلستان هاشمی ، 1381 ) [۳] .

منابع[ویرایش]

  1. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. علم میان رشته ای خلاقیت شناسی. فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی. 
  2. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. مفاهیم حل مسئله. فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی. 
  3. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. مفاهیم حل مسئله. فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی. 

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Problem solving»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۹ May ۲۰۰۷ ۰۴:۴۸ UTC).

هنر حل مساله. جرج پولیا .ترجمه احمد ارام

  • دکتر حسن قاسم زاده . حل خلاق مسئله .
  • وب گاه علوم خلاقیت نوآوری شناسی