رباط شرف

مختصات: ۳۶°۱۵′۵۹″شمالی ۶۰°۳۹′۲۰″شرقی / ۳۶٫۲۶۶۴°شمالی ۶۰٫۶۵۵۵°شرقی / 36.2664; 60.6555
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
رباط شرف
Sharaf-1.jpg
نامرباط شرف
کشورایران
استاناستان خراسان رضوی
شهرستانسرخس
اطلاعات اثر
کاربریرباط
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۳۵۹
تاریخ ثبت ملی۲۰ خرداد ۱۳۲۱

رباط شرف کاروانسرایی در ۴۵ کیلومتری شهر سرخس است که به شیوهٔ رازی ساخته شده و نام معمار آن استاد محمد طرائقی سرخسی ذکر شده‌است.[۱] این اثر در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۲۱ با شمارهٔ ثبت ۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲]

طبق مدارک و متون تاریخی بانی بنای کنونی «شرف الدین ابوطاهربن سعدالدین عل القمی» است که مدتی حکومت مرو و سرانجام صدرات سلطان سنجر را برعهده داشت. با توجه به کتیبهٔ موجود بنای رباط به سال ۵۴۹ هجری قمری در زمان سلطان سنجر سلجوقی با مصالح آجر و گچ ساخته شده‌است و بی‌شک یکی از شاهکارهای هنر ایرانی به‌شمار می‌رود.[نیازمند منبع]

این بنا در حاشیهٔ جادهٔ قدیم نیشابور-سرخس (جادهٔ ابریشم) و شش کیلومتری جادهٔ سرخس -مشهد بعد از تپه‌های کم ارتفاع روستای شورلق قرار دارد. شکل این رباط از دور به دژی بزرگ شبیه است؛ از داخل به مانند یک کاخ جلوه می‌کند.[نیازمند منبع]

این بنا دو صحن دارد و هر صحن دارای چهار ایوان به شکل چلیپا (صلیب) و شبستان می‌باشد و همچنین آجرچینی و کتیبه‌های آن جلوه ویژه‌ای دارد. در این رباط چند مسجد و محراب دیده می‌شود که همه با کتیبه‌های گلی و گچی تزئین شده‌اند. کتیبه‌ها عمدتاً باقی‌مانده از دوران سلجوقی هستند. در وسط رباط حوض بزرگ، در اضلاع جنوبی دو اصطبل برای استراحت اسب‌ها و در اطراف دهلیزهایی برای اسکان مسافران وجود دارد.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. سبک‌شناسی معماری ایرانی. محمد کریم پیرنیا. نشر معمار. ۱۳۸۳. ص۱۵۷
  2. «پرونده رباط شرف در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۱.

منابع

  • دکتر عباس سعیدی (آذر ۱۳۴۵سرخس دیروز و امروز، انتشارات توس
  • حسن زنده دل (۱۳۷۷استان خراسان، نشر ایرانگردان
  • سیدمحسن حسینی (۱۳۷۹رباط شرف، موسسه چاپ آستان قدس رضوی