کاروانسرای زعفرانیه
 | |
| نام | کاروانسرای زعفرانیه |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | استان خراسان رضوی |
| شهرستان | شهرستان سبزوار |
| اطلاعات اثر | |
| کاربری | کاروانسرا، سرای |
| دیرینگی | دوره سلجوقی، دوره صفوی، دوره قاجار |
| دورهٔ ساخت اثر | دوره سلجوقی، دوره صفوی، دوره قاجار |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۱۶۹۶ |
| تاریخ ثبت ملی | ۱۷ آذر ۱۳۶۴ |
 | |
| میراث جهانی یونسکو | |
|---|---|
| مکان | آسیا و اقیانوسیه، ایران |
| معیار ثبت | فرهنگی: (ii), (iii) |
| شمارهٔ ثبت | ۱۶۶۸ |
| تاریخ ثبت | ۲۰۲۳ (طی نشست ۴۵) |
کاروانسرای زعفرانیه مربوط به دوره سلجوقی، دوره صفوی و دوره قاجار است و در شهرستان سبزوار، دهستان رباط، روستای زعفرانیه واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ آذر ۱۳۶۴ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. [۱]
معماری و تاریخچه
[ویرایش]این کاروانسرا بر روی بنای متروکهٔ کاروانسرایی مربوط به دورهٔ صفوی و سلجوقی احداث شده و دارای آبانباری در ضلع جنوب غربی است. کاروانسرا از نوع چهار ایوانی است و حیاط مرکزی دارد؛ همچنین اصطبلهایی در اطراف آن وجود دارد. در برخی از طاقنمایها نیز تزیینات مقرنس دیده میشود. پلان این بنا دارای ریتم، تقارن و تعادل است و ساختار آن متأثر از سبک آذری و آجرکاریهایش متأثر از سبک رازی است. [۲]
احداث و بنای مهمانخانه، آب انبار، یخچال و چاپارخانه در جنب رباط زعفرانیه در ایالت خراسان بدست سلطانمراد میرزا حسامالسلطنه در دوره قاجاریه صورت گرفته است.[۳]
وجه تسمیه
[ویرایش]بنا بر استناد موجود در سفرنامه جیمز بیلی فریزر، به دلیل استفاده از زعفران به جای کاه در ملات آن به کاروانسرای زعفرانیه معروف است. تعابیر دیگری نیز دربارهٔ وجه تسمیه زعفرانیه وجود دارد. [۴]
ثبت در فهرست میراث جهانی
[ویرایش]در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲، در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای زعفرانیه بههمراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر —که در مجموع ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران را تشکیل میدهند— تحت عنوان «کاروانسراهای ایرانی» در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیدند. این مجموعه، بیستوهفتمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو است. [۵][۶]
نگارخانه
[ویرایش]- نمای کلی
سردر کاروانسرا
درون کاروانسرا
دید از بالا
- جزئیات معماری و تزئینات
دالان ورودی و راهپله
رواق
جزئیات آجرکاری
جزئیات آجرکاری سقف
نقشهای کار شده
نقشهای کار شده از نزدیک
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانشهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانیشده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ سنگ سفیدی، محسن (۱۳۸۸). «گزیده آثار و ابنیه تاریخی». سیمای شهرستان سبزوار. سبزوار: مؤلف. ص. ۱۶۹. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۴-۴۶۳۱-۷.
- ↑ المآثر و الآثار، در چهل سال تاریخ ایران. به کوشش ایرج افشار، انتشارات اساطیر. ۱۳۶۳. ص. ۱۰۳.
- ↑ سنگ سفیدی، محسن (۱۳۸۸). «گزیده آثار و ابنیه تاریخی». سیمای شهرستان سبزوار. سبزوار: مؤلف. ص. ۱۷۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۴-۴۶۳۱-۷.
- ↑ «یونسکو کاروانسراهای ایران را به فهرست میراث جهانی اضافه کرد». رادیو فردا. ۲۷ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
- ↑ «ویدیو/ «کاروانسراهای ایرانی» رای آوردند، «دیزمار» رد شد». ایسنا. ۲۶ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
|  | |
