گنبد سلطانیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۲۶′۵.۶۹″ شمالی ۴۸°۴۷′۴۷.۸۱″ شرقی / ۳۶.۴۳۴۹۱۳۹°شمالی ۴۸.۷۹۶۶۱۳۹°شرقی / 36.4349139; 48.7966139

گنبد سلطانیه
Gonbad Soltaniye.jpg
اطلاعات اثر
مکان ایران ایران، استان زنجان، سلطانیه
نوع فرهنگی
معیار ثبت ii, iii, iv
شمارهٔ ثبت ۱۱۸۸
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۰۵ (طی نشست بیست‌ونهم)
اطلاعات ثبت ملی
شماره ثبت ملی ۱۶۶
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰
دیرینگی دوره ایلخانی
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

گنبد سلطانیه آرامگاه اُلجایتو است که در ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد و از آثار مهم معماری ایرانی[۱] و اسلامی از شیوه معماری آذری به شمار می‌رود. گنبد سلطانیه در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده‌است.

ویژگیها[ویرایش]

نمایی نزدیک از گنبد سلطانیه

گنبد دارای ارتفاع ۴۸٫۵ متر و قطر دهانه ۲۵٫۵ متر می‌باشد که در سال ۷۰۳ (ه‍. ق) به دستور الجایتو (سلطان محمد خدابنده) برای انتقال پیکر علی ابن ابیطالب امام اول شیعیان از نجف به سلطانیه ساخته شد.[نیازمند منبع] این بنا در ۱۰ سال توسط ۳۰۰۰ نفر کارگر ساخته شد.

تزیینات و نحوهٔ ساخت این آرامگاه در واقع نقطهٔ عطفی در معماری آن دوران بوده به این شکل که سبکی جدید را در معماری به‌وجود آورده که از معماری سلجوقی جدا شده‌است.

این بنا شامل ۸ ایوان و ۸ مناره است که گفته می‌شود از ۸ در بهشت (ابواب البر یا درهای نیکی) الگو گرفته است. شامل دو دوره تزئینات می‌باشد دور اول تزئینات آجر و کاشی بوده که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن کتاب آسمانی مسلمانان و نام الله و محمد و علی و نام سلطان نوشته شده است اما پس از مدتی به دلیلی ناشناخته سلطان محمد خدابنده دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را می‌دهد.

گنبد سلطانیه شامل سه بخش اصلی ورودی، تربت‌خانه و سردابه‌ است.

سلطان الجایتو پس از نومید شدن از انتقال پیکر علی، از خاک نجف و کربلا به سلطانیه انتقال داد و در ساخت قسمتی از گنبد استفاده کرد که به تربتخانه مشهور است. سلطان سفارش کرده بود که در سردابه دفن شود. الجایتو ۲ سال پس از پایان ساخت گنبد در سن ۳۴ سالگی بر اثر بیماری درگذشت.

سرداب، محل دفن سلطان است اما عده‌ای از تاریخ نگاران این گونه نوشته‌اند که سلطان در جایی غیر از سردابه دفن شده است.

گفته می‌شود در ساخت گنبد بزرگ شهر فلورانس از این گنبد الگوبرداری شده‌است.[۲] بنای این گنبد که بعد از گنبدهای سانتاماریا دلفیوره و ایاصوفیه سومین گنبد بزرگ دنیاست.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Soltaniyeh — UNESCO World Heritage Centre
  2. تأثیر معماری گنبد سلطانیه بر معمای سانتاماریا دلفیوره، پیرو سان پائولوزی

پیوند به بیرون[ویرایش]