مسجد چهار پادشاهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۷°۱۲′۱۲″ شمالی ۴۹°۵۹′۵۶″ شرقی / ۳۷.۲۰۳۴۶۲° شمالی ۴۹.۹۹۸۹۰۷° شرقی / 37.203462; 49.998907

مسجد چهار پادشاه
Chahar Padeshah.jpg
نام مسجد چهار پادشاه
کشور  ایران
استان گیلان
شهرستان لاهیجان
اطلاعات اثر
کاربری کنونی محل اجتماعات مناسبتهای مختلف مردم لاهیجان
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۲۲
تاریخ ثبت ملی ۲۱ آبان ۱۳۱۷
اطلاعات بازدید
امکان بازدید برای عموم آزاد می باشد

مسجد چهار پادشاهان یا چهار پادشاه یکی از آثار تاریخی شهر لاهیجان و مدفن چهار تن از شاهان کیایی بیه پیش است. این اثر با شماره ۳۲۲ در تاریخ ۱۳۱۷/۰۸/۲۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مسجد در ابتدای خیابان کاشف و روبروی مسجد جامع شهر لاهیجان و حمام گلشن قرار دارد.

این محل در ابتدا مرقد سید خور کیا (مقتول در سال ۶۴۷ ه. ق) بود و بقعه ای برای او ساخته شد که متصل به مسجد است و پس از آن سید علی کیا سال 791 یعنی 44 سال بعد رحلت کرد و در طرف چپ آن حجره، حجره ای دیگر ساختند و وی را در آن به خاک سپردند. پس از آن 38 سال بعد رضا کیا پسر سید علی کیا را در کنار پدرش دفن کردند و چون در همان روز سید رضی کیا پادشاه گیلان رحلت کرده بود وی را در همان حجره دفن کردند.

نسبت این سادات به علی بن حسین امام چهارم شیعیان باز می گردد. بخش اصلی بقعه توسط سید هادی کیا فرمانروای تنکابن که برادران اش را در سال ۷۹۱ در آن دفن کرد ساخته شده‌است. دومین تابوت‌دان قدیمی متعلق به سید رضی کیا، فرمانروای گیلان است که در ۸۲۹ درگذشت.[۱]

از اینجا این بقعه به نام چهار پادشاهان معروف است چون یکی از آنها سید رضی کیا پادشاه گیلان و سه نفر دیگر از اولیای مشایخ دین بودند و در ایران خصوصاً گیلان مرسوم بود که پیشوایان دین را پادشاه می نامیدند.لذا این سه نفر را نیز پادشاه خواندند و بدین جهت نام چهار پادشاه بر این مکان برگزیده شد.

بنابراین بقعه چها پادشاه مزار 4 تن از بزرگان لاهیجان بدین ترتیب است:

1- سید خور کیا 647 ه.ق

2- سید علی حسینی 791 ه.ق

3- سید رضا حسینی 829 ه.ق

4- سید رضی کیا 829 ه.ق

البته عده ای دیگر از سادات کیایی در این محل دفن شده اند.

در وصل رسیدیم و دعا کارگر آمد المنه الله که خورشید برآمد

(از منافقان هر که بود بگریختند و بیه پس رفتند و تمامی بیه پیش گیلان به تصرف سید هادی کیا درآمد)

ویژگیهای معماری و تزئیناتی[ویرایش]

نقاشی روی دیوار خارجی مسجد چهار پادشاه

بنای اصلی بقعه به شکل مستطیل با چهار اتاق و ایوان در جهت شمالی است ایوانی به طول 29/74 متر و پهنای 5/33 متر است .

ورودی بنا از دو طرف است. بنای اصلی آن در ضلع جنوبی حیاط واقع شده‌است. ایوان بزرگی با شش ستون در ضلع شمالی بنا قرار گرفته، ستونهای آن به ارتفاع ۸۰ سانتی متر کاشیکاری شده که کاشی های استفاده شده در این بنا مربوط به دوره قاجاریه است. کاشی کاری دوران قاجار

اتاق و ایوان از سفال و ستونها نمایی از سنگ دارند. داخل بقعه تاریک است و این امر بر حالت عرفانی و روحانی آن می افزاید.

این بنا بامی سفالین دارد و صندوق های چوبی قبور به زیباترین شکل منبت کاری و گره چینی و متبرک به آیات الهی شده اند. در ضمن درهای چوبی و قدیمی بقعه به دست هنرمندان به نامی چون علی نجار تبریزی، عبدالکتاب خواجکی کرمانی، محمدبن داود کیا و حسین بن علی صالحی جیلانی ساخته شده اند.

در حاشیه بالایی ایوان اشعار ترجیح بند محتشم کاشانی به شکل گچ بری به خط نستعلیق نوشته شده است. بر روی دیوار ایوان نیز مراسم مذهبی به تصویر در آمده است. در اطراف اتاق سید خورکیا نقاشی هایی زیبا از میدان رزم کربلا و سواران آن حادثه دیده می شود. کاشی کاری های هفت رنگ و با نقوش گل و مرغ از دیگر زیبایی های این بناست.

جالب است که در نقوش دیوارها از نمادهای مختص گیلان و نقوش دیواری استفاده شده است. در نقوش کاشی کاری های ایوان نیز از نقوش گیاهی و جانوری الهام گرفته شده است.

روی صندوق ها و درها کتیبه هایی دیده می شود که این بقعه را به قرون هفتم تا نهم نسبت می دهند. این بقعه به دوران صفویه مربوط می شود.

کتیبه‌های صندوق‌ها، خوش خط و متعلق به قرن هشتم و اوایل قرن نهم ه. ق است. درهای ورودی چوبی است و کنده کاری دارد. تاریخ کتیبه یکی از آنها ۱۰۱۵ ه. ق است. این مزار دو قرآن قدیمی دارد که به خط کوفی است و چند صفحه‌ای از اول و آخر آن افتاده‌است و قرآن دیگر مورخ سال ۸۸۳ ه. ق است. در ضلع شرقی بنای چهارپادشاه اتاقی جداگانه وجود دارد که دارای صندوقی چوبی و سنگ قبرهای مرمر زیادی است. بقعه یکی از پادشاهان مربع شکل با چهار صفحه در چهار جهت اصلی می‌باشد و سقف آن صاف و چوبی است. ضریح چوبی بزرگی در وسط آن بقعه نصب شده‌است. در بقعه دیگر، دو پادشاه به خاک سپرده شده‌اند و دو صندوق چوبی در وسط این اتاق مستطیلی در امتداد یکدیگر قرار دارد که یک صندوق آن دارای منبت کاری بسیار ظریف و کتیبه‌هایی در وسط و دور تا دور آن به خط کوفی است. در جنوبی این اتاق منبت کاری و دارای کتیبه‌است. از اتاق کناری آن که کنار مقبره می‌باشد اکنون به عنوان مسجد استفاده می‌کنند.[۲]

منابع[ویرایش]