کتیبه نادری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کتیبه نادری
Katibe-nader.jpg
نامکتیبه نادری
کشورایران
استاناستان خراسان رضوی
شهرستانکلات
اطلاعات اثر
کاربریجهت نمایش به شهروندان
کاربری کنونیجهت بازدید عموم (گردشگری)
دیرینگیافشاریان
بانی اثرنادرشاه
اطلاعات بازدید
امکان بازدیددارد

کتیبه نادری سنگ نوشته‌ای قدیمی، حک شده بر روی کوه است که روی آن به زبان ترکی و فارسی اشعاری جهت مدح نادرشاه نوشته شده است. اشعار متعلق به گلبن افشار از شاعران دربار نادرشاه افشار است. درباره وی معلومات گسترده‌ای وجود ندارد.

مکان دقیق

این کتیبه در مدخل دربند ارغوان شاه در شهرستان کلات واقع است. فاصله این بنا تا برج ارغوان‌شاه حدود 100 متر و تا ورودی شهرستان کلات کمتر از 1 کیلومتر می‌باشد.

ارتفاع این بنا از سطح رودخانه بیش از 15 متر است به دلیل قرارگرفتن آن در کوه، نزدیک شدن به آن دشواراست. به دلیل ارتفاع بالای کتیبه، در حالت عادی متون و اشعار نوشته شده بر روی آن با چشم غیر مسلح قابل خواندن نیست.

همچنین این بنا به صورت یک سنگ نوشته داخل کوه بدون تغییر باقی مانده و در بعد از غروب آفتاب به دلیل تاریک شدن هوا و نبود لامپ، دیدن آن برای گردشگران سخت می‌باشد.

تاریخچه

اگر چه تاریخ این کتیبه معلوم نیست ولی از قرینه و نحوه حجاری کاملا هویدا است که کتیبه همزمان با ساختمان عمارت خورشید یعنی در سال های 1155ه.ق به دستور نادرشاه نوشته شده است.


ناتمام ماندن این بنا

در قسمت زیرین کتیبه احتمالا میخواسته اند مطالب دیگری حجاری کنند زیرا با کمی توجه معلوم می‌شود که این قسمت کتیبه نیز تراشیده شده و میخواسته اند در ادامه کتیبه بالایی، کتیبه دیگری اضافه کنند ولی همچون برخی از قسمت‌های خود بنای عمارت خورشید نیمه تمام رها شده است.


اشعار نوشته شده بر روی کتیبه

اشعار نوشته شده بر روی این کتیبه در 24 بیت با خط نستعلیق حجاری شده است. که به جز بیت اول که به زبان فارسی است، باقی آن به زبان ترکی نوشته شده و مضمون اصلی آن مدح و منقبت نادرشاه افشار از زبان گلبن افشار، شاعر دوره نادری می‌باشد. در ابتدا اشعار با مدح خداوند و پیامبر اسلام شروع می‌شود. این کتیبه شامل این ابیات است:


ابتدا حمد خدای احد و فرد قدیمقادر لم یزل و عالم و دانا و حکیم
اوکی بوکون مکانی یارتوپ قدر تدناوکی بوبحر و بری خلق ایدوب شوکتدن
ایکی عالمده اودوربنده لره یاور و یارحکمتندن نور بنده لره هر آثار
خلق عالم هامی محتاج دور بو درگاههاو ورب نور و ضیا کوکب و مهر و ماهه
حمد حق دن سوره الذی قلم نورافشانبه ثناگستری ختم رسل فخر جهان
بنی هاشم او احمد و محمود صفاتکم خدادن اوله دائم که سلام و صلوات
آل اصحابنه هم رحمت بسیار اولهاله حق یاوری هرکیم اولاره یاراوله
حمد حق نعمت نبی دن سوره با صدق زبانفرض دور بنده لره مدح شهنشاه جهان
او شهنشاه فلک مرتبه چرخ سریرشاه نادر که آدی تک اونایوق مثل و نظیر
دیمک اولماز بو شهنشاه که اولا پیغمبریا مقرب ملکی دور اولوب از نوع بشر
لیک چون قدرت حق ظاهر اولوب بیش از پیشنظر حق اونا هرکیمه دیمه حق دیمیش
نسب ایله شرف و فخر اجاق تیمورحسب ایله به جهان شاه شهان دور مشهور
مصطفی خلقت و عیسی دم و یوسف طلعتبوعلی دانش و حاتم کف و لقمان حکمت
قابلیت به اونا وردی خداوند کریمتاج و تخت شهی و عدل و کرم و خلق عظیم
میر شرافت که دیم شاه شهان دور کاملمرحمتدن اونون الطاف خدا دور شامل
اعتقاد بیور او شه پاکیزه نهادباقلیمیش صدق خداونده ایده بو بیله یار
ایله گرمز بیله دولت به سپاه و شمشیراوله بیلمز بیله اقبال به فضل و تدبیر
سن ویروپ سن اونا بو سلطنت و تخت و سپاهسن ویروپ سن اونا تاج و کمر و فر و کلاه
دولتیم حافظی سن سنا دور امیدیممن سن باقلیمیشم صدق بودور تاییدیم
دولتیم منکرینی سن ایله خوار و ذلیلدشمنیم کورلوقنه یاور اول ای رب جلیل
چون که صدقی بیله دور حقنه از روی یقینبو سببدن اونا الطاف خدا اولدی معین
اَلِنی دوقده خداوند جهان قدر تنکامیاب ایتدی اونی معدلت و شوکتدن
بخت و اقبال ایله هیچ کیم بیله اولمز باقیگون کمی دولتنه عالم روشن طاقی
شاخ گل نشو نما بولسه نم فیضندنکه بو اشعار اولوپ مدح سرا گلبن دن

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  • کلات نادری، محمد رضا خسروی، انتشارات آستان قدس رضوی ۱۳۶۷.
  • کتاب دژ خدای آفرین، نوشته حسن امیری و وحدت شاکری، انتشارات خیزران 1385، شابک: 2-16-8597-964
  • کتیبه نادری