بیدخت

مختصات: ۳۴°۲۰′۳۱″شمالی ۵۸°۴۵′۲۲″شرقی / ۳۴٫۳۴۲°شمالی ۵۸٫۷۵۶°شرقی / 34.342; 58.756
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بیدخت
بِیدُخت
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانگناباد
بخشمرکزی
مردم
جمعیت۵٬۵۰۱ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۳٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۰۶۴ متر
اطلاعات شهری
شهردارمحمدرضا علی‌اکبری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۱۳۸۳
بیدخت بر ایران واقع شده‌است
بیدخت
روی نقشه ایران
۳۴°۲۰′۳۱″شمالی ۵۸°۴۵′۲۲″شرقی / ۳۴٫۳۴۲°شمالی ۵۸٫۷۵۶°شرقی / 34.342; 58.756

بیدُخت شهری در بخش مرکزی شهرستان گناباد استان خراسان رضوی ایران است. این شهر در فاصله۲۹۲ کیلومتری جنوب شهر مشهد و ۵ کیلومتری شهر گناباد قرار گرفته‌است. بیدخت در شرق گناباد و در یک ناحیه دشتی واقع شده و آب و هوای معتدل خشک دارد. مردم بیدخت به زبان فارسی سخن می‌گویند و پیرو مذهب اثنی عشری هستند.

اقتصاد بیدخت بر پایه فعالیت‌های کشاورزی و صنایع دستی به ویژه فرش استوار شده است. فرش بیدخت با طرح‌های معروف مشهدی و کاشمری بافته می‌شود. معروفترین اثر تاریخی روستای بیدخت آرامگاه سلطان علی شاه عارف و موسس سلسله گنابادی است. این عارف وارسته از فضلای نیمه دوم قرن 13 و ربع اول قرن 14 هـ.ق است که در بیدخت به ابدیت پیوسته است. آرامگاه وی مشتمل بر چهار صحن سنگ فرش شده به نام‌های پایین، بالا، کوثر و فردوس است، گنبد آن از کاشی‌های نفیس با نقوش شاخ و برگ اسلیمی پوشیده شده است. دو کتیبه در دور گنبد طراحی و اجرا شده است. این بنا چهار مناره، یک برج ساعت، ایوان و حجراتی بر گرداگرد صحن‌ها و اتاق مقبره دارد. دو حوض آب با لبه‌های سنگی در حیاط آرامگاه احداث شده است. بانی بنا حاج سلطان حسین تابنده رضا علی شاه و معمار آن حاج محمد ابراهیم بیدختی است.

یک زیارتگاه و مسجد قدیمی نیز در روستا وجود دارد. معماری بومی روستا نیز بسیار جالب توجه است. شهرداری بیدخت از بهمن ۱۳۹۳ عضو سازمان بین‌المللی شهرداران صلح است.[۱] این شهر مدفن برخی از رهبران دراویش گنابادی از جمله نورعلی تابنده است که در مقبره‌ای به نام مزار سلطانی بیدخت مدفون می‌باشند. اندکی پس از استقرار جمهوری اسلامی، گروههای متعصب مذهبی پیرو خط امام، مزار سلطانی بیدخت را مورد حمله قرار داده حرمت این مکان را شکستند. [۲]

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۵۰۱ نفر (در ۱٬۷۱۹ خانوار) بوده‌است.[۳]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
1365۴٬۳۴۳—    
1370۴٬۹۱۳۱۳٫۱٪+
1375۴٬۸۷۰۰٫۹٪−
1385۴٬۸۲۳۱٪−
1390۵٬۳۴۸۱۰٫۹٪+
1395۵٬۵۰۱۲٫۹٪+

وجه تسمیه[ویرایش]

سه احتمال برای وجه تسمیه بیدخت وجود دارد:

  1. بیدخت نام ستاره زهره است و به علت وجود نفوذ ادیان شرقی هندی در مناطق شرق ایران احتمال می‌دهند این مکان از مراکز پرستش ناهید بوده‌است.
  2. نام دختر یکی از پادشاهان ایرانی بوده که در زمان رستم به این محل آمده و ساکن گشته و نام خود را بر این مکان نهاده.[۴]
  3. ابتدا هیدخت بوده‌است و بیدخ خوانده شده. دخت بمعنای دختر و هی بمعنای خوب؛ یعنی دخترِخوب و ناهید یعنی دختر زرتشتیان نیز مؤید این قول است پس اصل در این لغت هیددخت بوده. یک دال را حذف کرده‌اند و هیدخت شده و بعدها بیدخت شده.[۵]

شورای شهر بیدخت[ویرایش]

شورای شهر به منظور پیشبرد سریع برنامه‌ها از طریق همکاری مردم و نظارت بر امور شهر تشکیل شده‌است. شورای شهر بیدخت متشکل از ۵ عضو است که برای یک دورهٔ چهار ساله از طریق انتخابات برگزیده می‌شوند. هم‌چنین نظارت بر عملکرد شهرداری و انتخاب شهردار، تصویب بودجهٔ سالانهٔ شهرداری از دیگر وظایف شورای شهر است. از سال ۱۳۷۸ تاکنون (۱۴۰۰) شش دوره انتخابات شهر و روستا برگزار شده‌است:

== شورای ششم ۱۴۰۰–۱۴۰۴ ==[۶]

  • احمد علی‌اصغری ۶۹۱ رأی،
  • محمد حیدری ۵۹۰ رأی،
  • حسین قاسم‌زاده بیدختی ۵۶۷ رأی
  • حسن افکار بیدختی ۴۷۴ رأی
  • مرتضی دهقانی بیدختی با ۴۵۱ رأی

پانویس[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۸ اوت ۲۰۱۵.
  2. Habib Borjian, “BIDOḴT”, in: Encyclopaedia Iranica Online, https://www.iranicaonline.org/articles/bidokt-1
  3. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  4. قدکساز، محمد رضا (۱۳۷۵). وجه تسمیه شهرهای ایران. انتشارات گل گشت. صص. ص ۳۲.
  5. «بیدخت - دیکشنری آنلاین آبادیس» مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). Abadis Dictionary. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۳۰.[پیوند مرده]
  6. شورای ششم

منابع[ویرایش]

  • تاریخ و جغرافیای گناباد / تألیف سلطانحسین تابنده. تهران: حقیقت، ۱۳۷۹
  • بیدخت را بشناسیم اثر محمدعلی امینی بیدختی، ۱۳۷۱.
  • مختصات
  • تابنده سلطان حسنِ تاریخ و جغرافیای گناباد سال ۱۳۷۹ ص۱۶۲
  • https://www.vajehyab.com/dehkhoda/بیدخت-2

پیوند به بیرون[ویرایش]