شهرستان مه‌ولات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهرستان مه‌ولات
ورودی و جلوی رباط زرنوخ.jpg
MahVelat County Locator Map (2020).svg
موقعیت در استان
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانخراسان رضوی
مرکز شهرستانفیض‌آباد
سایر شهرهافیض‌آباد، شادمهر
بخش‌هامرکزی، بخش شادمهر
مردم
جمعیت۵۱٬۴۰۹ نفر
مذهبشیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت۳۳۱۷[۱] کیلومتر مربع
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱-

شهرستان مه‌ولات نام یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی به مرکزیت شهر فیض‌آباد است. جمعیت این شهرستان براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر با ۵۱٬۴۰۹ نفر بوده‌است.[۲]

پیشینهٔ تاریخی[ویرایش]

مه‌ولات یا محولات[۳] در متون قدیم با معنای متفاوتی از جمله آبادی‌های بهم پیوسته، ماه ولایت یا ولایت ماه و محو نمودن بت و بت‌پرستی ذکر شده‌است. برای نخستین بار نام مه‌ولات در کتاب تاریخ بیهق که به سال ۵۶۳ ه‍. ق توسط علی بن زید بیهقی تألیف شده آمده‌است. در صفحهٔ ۸۰ آن مکتوب سخن از مکانی موسوم به ولایت ماه رفته‌است. افزون بر این تاریخ نگاران و جغرافی نویسان معروفی چون فصیح خوافی صاحب مجمل می‌نویسد. در سال ۸۰۷ ه‍. ق امرای تیمور تعدادی از اهالی محولات را قتل‌عام نمودند، همچنین حافظ ابرو در سال ۸۲۳ ه‍. ق این منطقه را دارالسلطنه هرات ذکر می‌کند و در جای دیگر مؤلف روضات‌الجنات به غارت و تهاجم به محولات در سال ۸۷۴ ه‍. ق اشاره می‌نماید.[نیازمند منبع]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرستان مه‌ولات دارای دو بخش مرکزی و شادمهر است:

شهرها: فیض‌آباد

اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردی[ویرایش]

آثار ثبت‌شده[ویرایش]

# نام اثر نگاره دیرینگی موقعیت شمارهٔ ثبت تاریخ ثبت منبع
۱ رباط زرمهر دوره قاجار روستای زرمهر
۶۶۶۰ ۱۰ دی ۱۳۸۱ [۴]
۲ رباط زرنوخ ورودی و جلوی رباط زرنوخ.jpg دوره صفوی روستای زرنوخ
۳۵°۸′۱۱٫۷″ شمالی ۵۹°۲′۱۲٫۵″ شرقی / ۳۵٫۱۳۶۵۸۳°شمالی ۵۹٫۰۳۶۸۰۶°شرقی / 35.136583; 59.036806 (رباط زرنوخ)
۶۷۳۵ ۱۰ دی ۱۳۸۱ [۵]
۳ رباط ظهیرآباد دوره صفوی روستای ظهیرآباد
۶۷۳۶ ۱۰ دی ۱۳۸۱ [۶]
۴ رباط فیض‌آباد دوره قاجار شهر فیض‌آباد - خیابان امام خمینی
۳۵°۰′۳۹٫۶″ شمالی ۵۸°۴۶′۳۴٫۷″ شرقی / ۳۵٫۰۱۱۰۰۰°شمالی ۵۸٫۷۷۶۳۰۶°شرقی / 35.011000; 58.776306 (رباط فیض‌آباد)
۶۸۷۴ ۱۰ دی ۱۳۸۱ [۷]
۵ رباط میاندهی دوره صفوی روستای میاندهی
۸۵۶۹ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ [۸]
۶ محوطه شهر سفید اسلامی روستای احمدآباد
۱۱۶۶۰ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ [۹]
۷ آرامگاه منسوب به ابوسعید ابوالخیر Mahne - Torbat-e Heydarieh 11.JPG دوره قاجار روستای مهنه
۳۴°۵۹′۲۱٫۴″ شمالی ۵۸°۵۰′۵۵٫۵″ شرقی / ۳۴٫۹۸۹۲۷۸°شمالی ۵۸٫۸۴۸۷۵۰°شرقی / 34.989278; 58.848750 (آرامگاه ابو سعید ابوالخیر)
۱۱۹۲۴ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۱۰]
۸ منزل اعتمادی دوره قاجار کنار دفتر مخابرات روستای عبدل‌آباد
۱۳۹۹۹ ۹ بهمن ۱۳۸۴ [۱۱]
۹ آب‌انبار همت‌آباد پهلوی اول ۵۰۰ متری جنوب روستای همت‌آباد
۱۵۲۴۳ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۲]
۱۰ مقبره خیرآباد دوره قاجار - دوره صفوی ۱۲ کیلومتری شرق روستای خیرآباد
۱۵۲۴۵ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۳]
۱۱ عمارت فتح‌آباد اواخر دوره قاجار شمال روستای فتح‌آباد
۱۵۲۵۶ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۴]
۱۲ رباط خیرآباد دوره صفوی کنار مدرسهٔ روستای خیرآباد
۱۵۲۶۲ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۵]
۱۳ پل علی‌آباد دوره قاجار ۵۰۰ متری غرب روستای علی‌آباد
۱۵۲۶۳ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۶]
۱۴ ایوان مسجد جامع ازغند دوره تیموری غرب روستای ازغند
۱۵۲۶۶ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ [۱۷]

پانویس[ویرایش]

  1. سالنامهٔ آماری استان خراسان رضوی – ۱۳۹۷، ص ۳۳
  2. «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». www.amar.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۰۵.
  3. «تبدیل نام دهستان محولات تابع بخش فیض آباد شهرستان تربیت حیدریه به مه ولات». سامانه ملی قوانین و مقررات. دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۹.
  4. «پرونده رباط زرمهر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  5. «پرونده رباط زرنوخ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  6. «پرونده رباط ظهیرآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  7. «پرونده رباط فیض‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  8. «پرونده رباط میاندهی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  9. «پرونده محوطه شهر سفید در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  10. «پرونده آرامگاه منسوب به ابوسعید ابوالخیر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  11. «پرونده منزل اعتمادی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  12. «پرونده آب‌انبار همت‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  13. «پرونده مقبره خیرآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  14. «پرونده عمارت فتح‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  15. «پرونده رباط خیرآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  16. «پرونده پل علی‌آباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.
  17. «پرونده ایوان مسجد جامع ازغند در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۱.