فریمان

مختصات: ۳۵°۴۲′۲۶″شمالی ۵۹°۵۱′۰۲″شرقی / ۳۵٫۷۰۷۲°شمالی ۵۹٫۸۵۰۶°شرقی / 35.7072; 59.8506
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
فریمان
بند فریمان.jpg
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانفریمان
بخشمرکزی
مردم
جمعیت۳۹٬۵۱۵ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۸٪+ (۵سال)
تراکم جمعیت۵۷۱۱ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت۶٫۴ کیلومتر مربع
ارتفاع۱۳۹۳ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۱۱٫۸
میانگین بارش سالانه۲۶۸
روزهای یخبندان سالانه۹۲
اطلاعات شهری
شهردارعلی رضا قلی‌زاده
ره‌آوردقند و سایر مصنوعات
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
وبگاهsh-fariman.ir
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۴۲ ب
کد آماری۱۳۹۰
فریمان بر ایران واقع شده‌است
فریمان
روی نقشه ایران
۳۵°۴۲′۲۶″شمالی ۵۹°۵۱′۰۲″شرقی / ۳۵٫۷۰۷۲°شمالی ۵۹٫۸۵۰۶°شرقی / 35.7072; 59.8506
سد تاریخی فریمان. محمد تقی سروی

فریمان شهری در استان خراسان رضوی در شرق ایران است. این شهر مرکز شهرستان فریمان و در بخش مرکزی شهرستان فریمان قرار دارد. دارای ۴ شهر به نام‌های فریمان، فرهادگرد، قلندرآباد و سفید سنگ و دو بخش مرکزی و قلندر آباد و پنج دهستان به نام‌های فرهادگرد، سنگ بست، بالابند، قلندر آباد و سفید سنگ می‌باشد.

شهر فریمان در فاصله ۶۵ کیلومتری مشهد و در مسیر مشهد به کشور افغانستان قرار گرفته‌است.

فریمان از دیرباز به خاطر پیشینه و درج در سفرنامه‌ها و بناهای تاریخی مانند سد تاریخی فریمان و کاروانسرای تاریخی، بافت قدیم شهر و کارخانه قند و شهرک صنعتی کاویان و آب و هوای خوب معروف است. این شهر همچنین زادگاه مرتضی مطهری و بر اساس اسناد شفاهی محل تولد انوشیرون (مادر شاه ایرانی از سکونتگاه فریمان) می‌باشد در خصوص علامه شهید مرتضی مطهری که خانه و موزه وی اکنون در این شهر می‌باشد.[۱]

فریمان از جمله شهرهای محدود دارای معماری پهلوی در ایران است که بر اساس معماری روز اروپا بنا نهاده شده‌است. رضاشاه پهلوی اهمیت فوق‌العاده ای برای فریمان قائل شد و این شهر از ییلاقات بکر او به شمار می‌رفت. البته در برهه ای از زمان مستبد دوره قاجار (بخاطر تبعید) عین الدوله در فریمان حضور داشتند و رضا خان به همراهی ایشان اولین بار به فریمان آمدند در فریمان تعلیمات و سواد آموختند. وجود چهل برج در ارتفاعات و دشت و وجود بارو و خندق و برج‌های بلند در طول تاریخ فریمان را تسخیر ناپذیر کرده بود. در هجوم قرایی‌ها و ترکمن‌ها (غزها) ازبکان و افاغنه و … فریمان همیشه سربلند بوده‌است. فریمان به جز بهشت صادق سه گورستان داشته‌است که نشان دهنده تاریخ کهن آن است. حضرت امام در برخی اوقات مهمان پدر شهید مطهری بوده‌اند.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳۹٬۵۱۵ نفر (در ۱۱٬۷۵۵ خانوار) بوده‌است.[۲]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۴۵۷٬۸۹۴—    
۱۳۵۵۱۲٬۳۸۵+۵۶٫۹٪
۱۳۶۵۲۱٬۱۳۸+۷۰٫۷٪
۱۳۷۰۲۴٬۹۸۵+۱۸٫۲٪
۱۳۷۵۲۶٬۹۶۶+۷٫۹٪
۱۳۸۵۳۲٬۶۱۰+۲۰٫۹٪
۱۳۹۰۳۶٬۵۵۰+۱۲٫۱٪
۱۳۹۵۳۹٬۵۱۵+۸٫۱٪

تاریخچه

فریمان درگذشته همواره در سایه رویدادهای تاریخی نیشابور قرار داشته گفته شده که این منطقه اسفنج یا اشبند نامیده می‌شده‌است که از وابسته‌های نیشابور کهن بوده‌است. مرکز آن فرهادگرد یا ده فرهاد بود که اکنون در ۱۵ کیلومتری غرب شهر فریمان قرار دارد.

نمایی از فراز سد تاریخی فریمان

در زبان پهلوی معنای فریمان به معنای خانه دوست و دوست منش است. وجود آثار تاریخی نشان از قدمت فریمان است. فریمان در پر راه هرات باستان قرار دارد؛ وجود تپه‌های نادر و محوطه‌های باستانی و سنگ نگاره‌های فریمان احتمالاً از کهن‌ترین سکونتگاه‌های جهان محسوب می‌گردد. در حادثه تاریخی این شهر مدت چهار ماه مرکز حکومتی صولت السلطنه هزاره شده بود… در قیام گوهرشاد نقش اهالی شهر فریمان و آخوند این شهر پدر شهید مطهری فریمانی بسیار پر رنگ است.

بافت شهر

Farimaan.jpg

بافت قدیم فریمان شامل بناهای متعددی است که بخشی مربوط به دوره قاجاریه و صفوییه و بخشی در دوره پهلوی اول توسط مهندسین آلمانی ساخته شده‌است و جز اولین سازه‌های بتنی در ایران است. امروزه بیشتر این سازه‌ها در تملک ادارات شهرستان فریمان می‌باشد که شامل: ساختمان شهرداری بنیاد شهید؛ فرماندهی انتظامی و اداره مالیات و امور دارایی در مرکز به صورت قرینه و ساختمان‌های بانک ملی اداره قند و شکر، اداره کشاورزی، دبیرستان بهشتی، چهار دالان، آبخوری نوبخت، دادگستری و ورودی‌های فریمان که همگی مربوط به دوره پهلوی می‌باشند.[۳]

در دروازه قدیمی فریمان هم در دو طرف جاده قدیم دو ستون هرمی (ابلیسک) که توسط معماران آلمانی و لهستانی در سال ۱۳۳۰ ساخته شده قرار دارد.

موزه مردم‌شناسی فریمان در میدان امام خمینی، خیابان طالقانی قرار دارد. در گذشته‌های دور فریمان دارای آب انبار قلعه و برج و بارو و خندق و دژ زیرزمینی طولانی و برجی برفراز ارتفاعات شمال فریمان و برج‌های در دشت بوده‌است. مانند برج قندو و برج پنجه باشی و برج راه گاری و برج خونی و … برج ارزن زار و برج شخله و … جمعاً ۴۰ عدد دارای سوارانی نظامی در دوره قاجار بوده ۱۲۰ نفر

اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردی

آثار ثبت‌شده

منابع

  1. معرفی شهر فریمان
  2. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  3. موزه مرتضی مطهری بایگانی‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine. بازدید: اکتبر ۲۰۱۳.

پیوند به بیرون