مسجد آقابزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مسجد آقا، کاشان
Aghabozorg kashan.jpg
نام مسجد آقا، کاشان
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان کاشان
اطلاعات اثر
کاربری مذهبی
کاربری کنونی مسجد و محل آسايش طلاب
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۸۲
تاریخ ثبت ملی ۱۱ آذر ۱۳۳۰
اطلاعات بازدید
امکان بازدید اري

مسجد آقابزرگ مسجد و مدرسه‎ای بزرگ در کاشان، منسوب به ملا مهدی نراقی ملقب به آقابزرگ که به هزینه مردی نیکوکار به نام حاج محمدتقی خانبان و پسرش در نیمه قرن ۱۳ق، مقارن با دوران پادشاهی محمد شاه قاجار (متوفی ۱۲۶۴ق) ساخته شده است.

محل بنا[ویرایش]

این مسجد و مدرسه در محدوده تاریخی و بافت قدیمی شهر، مجاور بقعه خواجه تاج‎الدین و در محله‎ای به همین نام بنا گردیده و در خیابان آقابزرگ، منشعب از خیابان فاضل نراقی واقع است و از نظر استواری هنوز وضع مطلوبی دارد.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

ساختمان این بنا در روزگار پادشاهی محمدشاه قاجار آغاز گردید و در سال‌های نخستین سلطنت ناصرالدین‎شاه (۱۲۶۴-۱۳۱۳ق)، به پایان رسید.

به نظر می‎رسد که این مجموعه، بر روی آثار به جای مانده پس از زلزله ۱۱۹۲ق یا دوره‎های گذشته ساخته شده باشد، به خصوص شبستان ۴۰ ستون شمالی مسجد که احتمالاً پیش از احداث گنبدخانه بر روی بقایای خانقاه، مسجد، مقبره و مدرسه خواجه ‎تاج‎ الدین (متعلق به اواسط سده ۹ق) ساخته شده است.

تلفیق این شبستان با مسجد و مدرسه‎ای که بعداً در کنار آن ایجاد گردید، یکی از نمونه‎های ایجاد هماهنگی و اتصال دو بنا در کنار هم است.

مشخصات[ویرایش]

مسجد و مدرسه آقابزرگ مجموعه نفیسی است از عناصر معماری و تزییناتی، و ترکیبی از این حجم‌ها و اندام‌های متناسب به هم تنیده، شامل: سردر و هشتی ورودی، صحن مرکزی، مقصوره و شبستان‌ها.

ویژگی‌های بنا[ویرایش]

  • معماری ویژه؛ گنبدخانه بر روی ۸ پایه عظیم بر پا شده، زیرا در طرح مساجد قدیمی ایران ایجاد گنبد بر روی پایه‎های آزاد به ندرت دیده می‎شود. نتیجه عملی اجرای این نوع طرح، جریان یافتن هوای خنک در فضای گنبدخانه در فصول گرم و تابستان‌های داغ منطقه کویری است.
  • گودال باغچه (حیاط تحتانی)؛ حوض بزرگ (آب‎نما) و باغچه‎های آن به طراوت فضا کمک می‎کند.
  • با توجه به سادگی و بی‎پیرایگی این مجموعه، زیاده‎روی در تزیین، به‎ویژه در کاشی‌کاری این بنا به چشم نمی‎خورد.
  • تزیینات؛ گچ‎بری، نقاشی، کارهای چوبی (کنده‎کاری، گره‎چینی، آلت و لقط)، مقرنس‎کاری، کاشی‌کاری رسمی‎بندی و یزدی‎بندی
  • یک جفت درِ نفیس (درِ مدخل اصلی مسجد) که کنده‎کاری و با گره‎چینی و گل میخ تزیین شده است.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشکوتی، نصرت‎الله، فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران، تهران ۱۳۴۹ش، ص۲۶۸، ۲۶۹.
  • مصطفوی، محمدتقی، آثار تاریخی تهان، انجمن آثار ملی، تهران، ۱۳۶۱ش، ص۵۱۷.
  • نراقی، حسن، آثار تاریخی شهرستان کاشان و نطنز، انجمن آثار ملی، تهران، ۱۳۴۸ش، ص۲۵۴-۲۶۴.
  • دایرة المعارف بزرگ اسلامی

پیوند به بیرون[ویرایش]