باغ ایرانی پاسارگاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۰°۱۰′۶.۳۵″ شمالی ۵۳°۹′۵۶.۷۴″ شرقی / ۳۰.۱۶۸۴۳۰۶° شمالی ۵۳.۱۶۵۷۶۱۱° شرقی / 30.1684306; 53.1657611

باغ ایرانی پاسارگاد
Pasargadae CyrustheGreatTomb 22061.jpg
اطلاعات اثر
کشور پرچم ایران ایران
نوع فرهنگی
معیار ثبت (i)(ii)(iii)(iv)(vi)
شمارهٔ ثبت ۱۳۷۲
منطقه آسیا و اقیانوس آرام
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۱ (طی نشست سی‌وپنجم)
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

باغ ایرانی پاسارگاد یکی از بخش‌های مجموعه پاسارگاد است که آن را ریشه معماری باغ‌های ایرانی دانسته‌اند.

براساس آنچه در متون تاریخی آمده، در زمان ساخت این باغ، کوروش کبیر شخصاً دستور داده بود که باغ پاسارگاد چگونه ایجاد شود و درخت‌ها نیز به چه شکل کاشته شوند، یعنی هندسی‌سازی باغ و ساختار فضایی آن از نگاه کوروش به باغ ایرانی اقتباس شده‌است.

تحلیل های منظرین مبتنی بر اسناد تاریخی و باستانشناسی حاکی از آن است که کلیه بناهای دشت پاسارگاد در یک ساختار منظم فضایی احداث شده اند و باغی وسیع بر کلیه عناصر احاطه داشته است. «باغ شاهی» تنها بخش کوچکی از این مجموعه وسیع بوده و به بیان دیگر در پاسارگاد با یک طرح «باغ در باغ» روبرو هستیم.[۱]

آثاری در تخت جمشید پیدا شده‌اند که نشان می‌دهند، احتمالاً باغ جلوی صفه قرار داشته و سپس در دوره ساسانیان باغ‌ها در جلوی کاخ‌ها و معابد شکل گرفتند و این موضوع در دوره اسلامی نیز ادامه می‌یابد که الگوی تمام این‌ها باغ پاسارگاد بوده‌است.[۲]

الگوی احتمالی مجموعه باغهای پاسارگاد[ویرایش]

استروناخ به درستی دریافته بود که نظمی منطقی بر مجموعه حاکم است اما او نتوانست رابطه ای بین بناهای پراکنده در دشت پیدا کند. او تنها به ترسیم باغی کوچک در جلوی کاخ اختصاصی کوروش بسنده کرد. او در گزارش خود می نویسد: «ترتیب و جهت قرار گرفتن اين سه بناي کليدي همه چيز مي‌تواند باشد، مگر تصادفي و اتفاقي، و از ارتباط نزديكي که ميان باغ‌ها، كوشكها و كاخ‌ها، حداقل در يك منطقه وجود دارد، شايد بتوان به امكان وجود يك نقشه اصلي استادانه و به دقت درك شده، فكر كرد». ( استروناخ، 1379 : 69 )[۳] شاید اگر استروناخ با دیدگاهی کل نگر به مجموعه نگریسته بود می توانست پاسخ سوال خود را بیابد.[۴]

به لطف آبنماهای سنگی که تاکنون باقی‌مانده، می توانیم به قطعیت در خصوص وجود باغ در پاسارگاد صحبت کرد. از سوی دیگر به لطف آثار - هرچند اندک- باقی‌مانده می توان تحلیلی منظرین ارائه کرد و به طرحی دست یافت که احتمالاً با واقعیت پاسارگاد در عهد هخامنشیان سازگار است.

در طرح احتمالی ارائه شده در مقاله کشف ساختار فضایی و منظرین مجموعه پاسارگاد، مقبره کوروش در یک سر باغ و عمارت تل تخت در سوی دیگر آن واقع شده است. باغ اختصاصی و کوشک ها در میانه باغ قرار گرفته اند و محورها با بناهای موجود تطابق دقیقی دارند . دروازه R و پلی که اکنون بخشی از آن باقی‌مانده کاملاً در این هندسه جای گرفته اند و خوانایی مجموعه به طرز فوق العاده ای افزایش یافته است.[۵] از نظر «استقرار در هندسه ارائه شده» همه بناها(به جز آثار دوره اسلامی) در تطابق کامل با نظم ارائه شده هستند.

باغ مقابل کاخ داریوش سوم در تخت جمشید

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ باغ ایرانی پاسارگاد موجود است.