دژ برازجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کاروانسرای مشیرالملک
نمای بیرونی کاروانسرای مشیرالملک برازجان.jpg
نام کاروانسرای مشیرالملک
کشور  ایران
استان استان بوشهر
شهرستان برازجان
اطلاعات اثر
نام محلی دژ برازجان
نوع بنا کاروانسرا
دیرینگی دوره قاجاریه
دورهٔ ساخت اثر قاجاریه
بانی اثر حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۶۳۸
تاریخ ثبت ملی ۱۳۶۲
اطلاعات بازدید
امکان بازدید دسترسی مستقیم

مختصات: ۲۹°۱۶′۲.۶۵″ شمالی ۵۱°۱۲′۳۰.۰۵″ شرقی / ۲۹.۲۶۷۴۰۲۸° شمالی ۵۱.۲۰۸۳۴۷۲° شرقی / 29.2674028; 51.2083472 (کاروانسرای مشیرالملک)دژ برازجان واقع در شهر برازجان مرکز شهرستان دشتستان یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است.

ویژگی‌ها[ویرایش]

این بنای ارزشمند و استوار که به دژ برازجان یا کاروانسرای مشیرالملک برازجان بزرگ شناخته می‌شود، فراروی میدان شهید چمران شهر برازجان قراردارد، که از سازه‌های باشکوه دورهٔ قاجاریان به شمار می‌رود و در سال ۱۲۸۸ قمری برابر با سال ۱۲۵۰ خورشیدی بنا به دستور یکی از نیکوکاران شیراز به نام حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک شیرازی با هزینه‌ای برابر چهل هزار تومان به پول آن زمان ساخته شده است.

سازنده این ساختمان حاج محمد رحیم شیرازی سازنده پل مشیر و کاروان‌سرای دالکی است که به روش استادانه‌ای دست به ساخت این ساختمان به روال معماری زندیه زده است.

  • سازه‌های بکار رفته: سراسر سنگ و ساروج و تخته سنگ‌های بزرگ و کوچک در دیوار و کف
  • شمار برج: دارای چهار برج می‌باشد
  • مساحت: ۷۰۰۰مترمربع بازیربنایی برابر ۴۲۰۰مترمربع
  • بلندی هربرج: ۱۲٫۷۰متر
  • شمار اتاق‌ها: ۶۸ باب اتاق داراست

این دژ تا دیرگاهی به عنوان زندان کاربری داشت و در اصل کاروانسرایی از دورهٔ قاجاریه است. در سال ۱۳۶۲ به شماره ۱۶۳۸ به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسیده‌است. این دژ دارای سنگرهای دیدبانی می‌باشد که در کانون شهر و برای رویارویی با دشمنان ساخته شده بود.

معماری درونی راهرو کاروانسرای مشیرالملک
معماری درونی راهرو کاروانسرای مشیرالملک

کاروانسرای مشیرالملک رویهمرفته دارای ۶۸ باب اتاق و حجره بوده که به دلیل تغییر کاربری آن در دوره‌های بعدی، شمار اتاق‌ها کم یا زیاد شده‌اند.

مهندس مهدی بازرگان، شمس‌الدین امیرعلائی، احمد انهاری، دکتر یدالله سحابی، دکتر سید محمدمهدی جعفری، علی محمد عموئی و ده‌ها تن دیگر از جمله کسانی هستند که در این دژ، زندانی بوده‌اند.

کاروانسرای مشیرالملک در زمان پیش از انقلاب
کاروانسرای مشیرالملک در زمان پیش از انقلاب

لرد کرزن سیاستمدار و کهن نگار انگلیسی که زمانی سراسر ایران را درنوردیده وبنا به گفته خود بیشتر کاروانسراهای ایران را از نزدیک تماشا کرده بود، دربارهٔ استواری و شکوه کاروانسرای برازجان چنین می‌نویسد: در میان همه آنهایی که من دیده بودم این کاروانسرا بهتر ساخته شده بود و بهتر هم مانده بود.[۱]

بن مایه‌ها[ویرایش]

  • کتاب دشتستان در گذر تاریخ نوشتهٔ استاد فخرایی
  • دژ برازجان سایت وفاق
  • دکتر: رازی، عبدالله، (ازسلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه) چاپ ششم، چاپخانهٔ: اقبال، انتشار سال ۱۳۶۳.

منابع[ویرایش]