رشتخوار

مختصات: ۳۴°۵۸′۱۶″شمالی ۵۹°۳۷′۲۳″شرقی / ۳۴٫۹۷۱۲۲۸°شمالی ۵۹٫۶۲۳۰۵۷°شرقی / 34.971228; 59.623057
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
رشتخوار
رُشغار
Rashtkhar great mosque.jpg
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانرشتخوار
بخشمرکزی
نام(های) دیگرفروغ آفتاب
نام(های) پیشینرشتخوار
سال شهرشدن۱۳۱۹
مردم
جمعیت۷٬۵۱۴ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۲٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱٬۱۴۵ متر
میانگین دمای سالانه١٧درجه
میانگین بارش سالانه١٥٠ميلي ليتر
اطلاعات شهری
شهرداريد الله روحي
تأسیس شهرداری۱۳۱۹
ره‌آوردزعفران، پسته، خربزه، بادام، گندم
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
وبگاه
www.roshtkharcity.ir
شناسهٔ ملی خودروالگو:۴۲مIRN
کد آماری۱۳۵۹
رشتخوار بر ایران واقع شده‌است
رشتخوار
روی نقشه ایران
۳۴°۵۸′۱۶″شمالی ۵۹°۳۷′۲۳″شرقی / ۳۴٫۹۷۱۲۲۸°شمالی ۵۹٫۶۲۳۰۵۷°شرقی / 34.971228; 59.623057

شهر رُشتخوار مرکز شهرستان رشتخوار در استان خراسان رضوی است. این شهر سطح دریا ۱٬۱۴۵ متر ارتفاع دارد و در سرشماری سال ۱۳۹۵، ۷٬۵۱۴ نفر جمعیت داشته‌است.

این شهرستان ارتباط ویژه ای با شهرستان خواف دارد بطوریکه این دو شهرستان در مجلس نماینده مشترک دارند. این شهر در زمینه موسیقی نیز به فعالیت می‌پردازد، به طوریکه گروهی متشکل از جوانان همین شهر، به اسم گروه هنری غوغای ققنوس در زمینه موسیقی مقامی، فعالیت می‌کنند. این گروه که تحت سرپرستی استاد علی مرادزاده، فعالیت می‌کند اولین فعالیت‌های حرفه موسیقی را در این شهر بوجود آوردند.

شعر محلی(رُشغار) :

بنازُم شهر رشغارِر، بنازُم

بنازُم نوک و بَسفَرِر، بنازُم

لب سرخ انارای شهرُمر بین

تلاش مُردمای شهرِر، بنازُم

بنازُم مَندِسین حَج مرادِر

بنازُم ماه نساءِر، ماه نساءِر

خَنِه خانِ قراییر مو بنازُم

که مِچِّد جامع نابِر بنازُم

حَسِن خان و حَجی خانر بنازُم

قِلِی سِنْگونِ رشغارِر بنازُم

بنازُم کال سالارِر بنازُم

بنازُم شاه سنجانِر بنازُم

دِ مون شهرمو سیصد تا قصه

سیصدتاشر هزاران بار بنازم

بنازُم‌های بنازُم‌های بنازُم

مو شهرِ نابِ رشغارِر بنازُم

قِنات کلپوکر جانوم نگا کو

هزار بار او قناتر مو بنازم

قوام الدین نوْکِر(نوق) تو نگا کو

خِدی الله‌اکبر اور صدا کو

قِله جیزدر قِله عشقر بنازم

که شهر ناب رشغارِر بنازم

  • شعر از: محمدرضاپارسا(بیدل)

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۷۵۱۴ نفر (در ۲٬۱۱۳ خانوار) بوده‌است.[۱]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۶۵۳٬۳۰۰—    
۱۳۷۰۳٬۸۳۷۱۶٫۳٪+
۱۳۷۵۴٬۶۲۳۲۰٫۵٪+
۱۳۸۵۵٬۱۲۳۱۰٫۸٪+
۱۳۹۰۶٬۶۸۶۳۰٫۵٪+
۱۳۹۵۷٬۵۱۴۱۲٫۴٪+

موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های طبیعی[ویرایش]

شهرستان رشتخوار با گستردگی ۴۳۶۰ کیلومتر مربع وسعت و مرکزیت شهری به همین نام با دو بخش مرکزی و جنگل از شمال و شمال شرقی به زاوه و از شمال غربی به تربت حیدریه و از جنوب غربی و جنوب به گناباد و از شرق و جنوب شرقی به خواف محدود می‌شود. ارتفاع این شهرستان از سطح دریاهای آزاد ۱۱۴۰ متر است. شهرستان رشتخوار دارای ۲۱۷۲ هکتار زمین‌های عرصه جنگلی و ۵ هکتار فضای سبز می‌باشد. در شهرستان رشتخوار پرورش دام، زنبور عسل و کرم ابریشم رواج دارد و با حفر بالغ بر ۱۰۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق توانسته‌اند انواع محصولات مختلف زراعی را نیز در منطقه کشت نمایند. این شهرستان دارای آب و هوای خشک و کویری بوده و فاصله آن با مرکز استان خراسان رضوی حدوداً ۲۰۰ کیلومتر است.

این شهرستان دارای ۷۰ روستا، مزرعه، آبادی در دو بخش و ۴دهستان می‌باشد.

بخش مرکزی شامل شامل دهستان رشتخوار و آستانه می‌باشد و بخش جنگل شامل دهستان جنگل و شعبه می‌باشد.

شهرستان رشتخوار از نظر وضع طبیعی و ساختمان زمین منطقه‌ای متنوع و گوناگون است زیرا ارتفاعات جنوبی جلگه زاوه بنام کوه دو شاخ و باخزر از شمال غربی به جنوب شرقی شمال دشت رشتخوار قرار گرفته و ار تفاعات خواف جنوب دشت را احاطه نموده و دشت معمور رشتخوار را در میان گرفته‌اند حال آنکه منطقه صحرائی و خشک جنگل که وسعت قابل توجهی از مساحت شهرستان (نزدیک به ۳/۲) را تشکیل می‌دهد در جنوب غربی آن شکل متفاوتی با مناطق کوهستانی جلگه‌ای یاد شده دارد؛ لذا از نظر زمین‌شناسی باید این منطقه که دو دشت متفاوت را دربر گرفته به صورت مجزا مورد مطالعه قرار دارد.

پیشینهٔ تاریخی[ویرایش]

منابع موثق از جمله کشفیات و بررسی‌های باستان‌شناسی موید وجود زیستگاه‌های انسانی در این ناحیه از دوران‌های ما قبل تاریخ و تاریخی است. بدون تردید سرزمین رشتخوار در دوران حیات خود همواره مسکن و مأوای ساکنین این منطقه بوده‌است. از جمله آثار برجای مانده در مناطق مختلف آن از دوره خوارزمشاهیان، تیموریان و صفویه بر رونق و آبادی این ناحیه در آن روزگار صحه می‌گذارد. علاوه بر آن رشتخوار در سده‌های دوازدهم و سیزدهم هجری نیز به دلیل توجه حاکم وقت سلطان علی خان قرائی در زمره مناطق آباد خراسان به‌شمار می‌رفت.

در ۲۵ کیلومتری جاده آسفالته تربت حیدریه به خواف نزدیک به روستای سنگان رشتخوار، بقایای مسجد و مزار رکن الدین محمود سنجانی (۵۹۳–۴۷۸ هـ.. ق) جلب نظر می‌کند. وی از اولیاء و رهبران مسلک عرفان در سده ششم هجری است. مجموعه معماری بر جای مانده مشتمل بر دو بنا است که در ضلع شرقی مسجد و در ضلع غربی مزار شاه سنجان قرار دارد. از بنای مسجد تنها یک ایوان وسیع بر جای مانده‌است. بنای مزار نیز با پوششی گنبدی بر ساقه‌ای هشت ضلعی استوار بوده‌است. بر اساس ابنیه به سده نهم هجری می‌رسد.

وضعیت اقلیمی[ویرایش]

  • اقلیم و شرایط آب و هوایی نقش اساسی در تجمع انسان‌ها ایفا می‌نماید، چرا که آب و هوا علاوه بر اینکه شرایط زندگی انسان را تعیین می‌کند در نوع و میزان تولید محصولات کشاورزی، دامی و پوشش گیاهی مؤثر بوده و پتانسیل و توان تولید ناحیه را معین می‌کند. انسان نیز قادر است با اطلاع از وضعیت اقلیمی نسبت به بهبود شرایط جهت استفاده مفیدتر و بهتر از محیط گام‌های مثبت و ارزندهای بردارد۰
  • دو دسته عوامل منطقه و فرا منطقه، همچون سایر نقاط، در نوع اقلیم حاکم بر منطقه مؤثر می‌باشند
  • به لحاظ قرارگیری منطقه در عرض متوسط و تأثیر توده‌ای هوای شمال و غربی در این منطقه باعث شده‌است که نوع خاصی از اقلیم در این منطقه حکمفرما شود. تأثیر توده‌های باران زای غربی باعث ریزش باران در اواخر پاییز زمستان و اوایل بهار می‌گردد. در عین حال تأثیر نوع و جهت ارتفاعات نیز نقش قابل ملاحظه‌ای در نوع اقلیم منطقه بر عهده دارد، به طوری که جهت شمال غربی، جنوب شرقی ارتفاعات تا حد بسیار زیادی از شدت تأثیر توده‌های سرد شمالی کاسته‌است. در عوض خصوصیت دالانی دشت، باعث نفوذ هر چه بیشتر توده‌های باران زا غربی می‌شود.

اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردی[ویرایش]

آثار ثبت‌شده[ویرایش]

مسجد جامع رشتخوار خانه قرائي اسياب برج ارمگاه پیر یاهو مسجد جامع پیامبر اعظم قلعه کریم اباد قلعه سنگان قلعه جیزد و...

منابع[ویرایش]

  1. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.