نوشیجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نوشیجان
Abdoli.jpg
تپه
کشور  ایران
استان همدان
شهرستان ملایر
بخش شورکات
اطلاعات اثر
نوع بنا دژ
دیرینگی آغاز هزاره یکم
دورهٔ ساخت اثر مادها
مالک اثر میراث فرهنگی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۷۶۳
تاریخ ثبت ملی ۳ اسفند ۱۳۴۶
اطلاعات بازدید
امکان بازدید آری

نوشیجان آتشکده و قلعه‌ای باستانی در ۱۵ کیلومتری شمال غرب ملایر باشد. با کاوش‌های باستان‌شناسان دراین تپه باستانی سه طبقه شناسایی شد که طبقه اول را به مادها، طبقه دوم را به هخامنشیان و طبقه سوم را به ساسانیان نسبت می‌دهند. آزمایش‌های رادیو کربن تاریخ ۷۲۳+_ ۲۲۰ [مبهم] را به دست می‌دهند.[۱]

بقایای آثار بدست آمده[ویرایش]

طبق بررسیهای انجام شده توسط دیوید استروناخ، باستان‌شناس بریتانیایی، بقایای آثاری که از این تپه بدست آمده دربرگیرنده:

  • بنای قدیمی جبهه غربی تپه که نخستین آتشگاه است، بقایای یک آتشدان درجبهه جنوبی نشانگر مراسم نیایش آتش می‌باشد. اتاق معبد بصورت شمالی-جنوبی ساخته شده‌است و در بدنه مخروطی شکل آن سه طاقچه بطور نامحسوس دیده می‌شوند. درحاشیه جنوبی معبد، بقایای یک سکوی برجسته وجود دارد که احتمالاً شالوده پایه ستون‌های معبد بوده‌است. آخرین تاریخ استفاده از این بنای تاریخی هم‌زمان با دگرگونی معماری دراین تپه و ایجاد تالار ستون‌دار در شرق می‌باشد.
  • تالار ستون‌دار آپادانا: این تالار بر روی سکوی خشتی قرار گرفته است. این تالارهای ستون‌دار، با تالارهای گودین تپه و تپه نوشیجان با تالارهای اورارتویی که در آلتین تپه آسیای صغیر بدست آمده قابل مقایسه هستند و احتمالاً تاثیرپذیری از هنر معماری اورارتو ساخته شده‌است.
  • معبداصلی: شکل معبد بصورت نیم چلیپا بوده و با همان عناصر معماری دژ ساخته شده‌است. در زاویه شمالی سرسرا پایه آتشدانی وجود دارد که از سه بخش کاملاً مشخص ساخته شده‌است. باید خاطرنشان کرد این نوع آتشگاه از نظر پلان دراکثر آتشگاه‌های دوره ساسانیان بچشم می‌خورد.
  • اتاق‌ها و انبارها: این بخش دومین اثر مهم تپه نوشیجان را تشکیل می‌دهد که در شرقی‌ترین قسمت تپه قرار گرفته و دارای حصار، بارو، اتاقهای مسکونی و انبار می‌باشد.
  • تونل: دربخش شمالی تالارستون دار و در امتداد شرق و غرب حفره‌ای سردابی شکل کنده شده که در عمق ۳ متری به صخره منتهی می‌شود. با توجه به شکل تونل به‌نظر می‌رسد که کار معماری پایان نیافته و از این جهت می‌توان استنباط کرد که احداث آن در آخرین دوره سکونت در این تپه صورت پذیرفته و ازطرفی احتمالاً ایجاد آن تپه جنبه امنیتی داشته‌است.

اصطلاح شورکات یعنی محل ایزد سوریاش[۲] و انوشیجان[۳] معلوم می‌دارد که اینجا مرکز پرستش ایزد خورشید[۴] بوده است.

نمونه‌های پولی یافته شده در نوشیجان[ویرایش]

در نوشیجان نمونه‌هایی از نخستین پول‌های بشری پیدا شده است،[۵] که نام این نمونه‌های پولی سیگْلو بوده است. پول‌هایی از جنس نقره بوده‌اند که قدمت آنها به دوره ماد بازمی‌گردد. این پول‌ها به شکل حلقه‌های توخالی یا حلقه‌هایی مارپیچ از مفتول‌های نقره‌ای بوده و گسترهٔ کاربردشان در جغرافیای محلی مادها بوده است. نام مادی سیگلو بعدها در کشورها و زبان‌های دیگر تأثیر گذاشت و برای نمونه در ایران هخامنشی و نیز به پیروی از آن در میان‌رودان با نام «شِکِل» متداول شد و به حیات خود ادامه داد.[۶]

پانویس[ویرایش]

  1. Stronach, David, Michael Roaf, Ruth Stronach and S. Bรถkรถnyi. “Excavations at Tepe Nush-i Jan”. Iran (JSTOR), 1978, 1-120. doi:10.2307/4299646. Retrieved 2015-03-02. 
  2. خورشید
  3. نامیرا و جاودانی
  4. ایزد مهر پارسیان، سوریاش کاسیان یعنی اسلاف لرها
  5. «تپه نوشیجان». فرهنگنامه ایران. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۳-۰۲. 
  6. «سیگلو». فرهنگنامه ایران. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۳-۰۲. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]