قلعه حاج وکیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
قلعه حاج وکیل
نامقلعه حاج وکیل
کشورایران
استاناستان مرکزی
شهرستانشهرستان اراک
اطلاعات اثر
نام‌های دیگرقلعه کلاه فرنگی
نوع بناقلعه
کاربریکمپانی صادرات فرش
کاربری کنونیدانشکده صنایع دستی دانشگاه علمی کاربردی
دیرینگیدوره قاجار
دورهٔ ساخت اثردوره قاجار
مالک فعلی اثراداره میراث فرهنگی استان مرکزی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۷۷۱
تاریخ ثبت ملی۲۶ آبان ۱۳۷۵

قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

تاریخچه ساخت[ویرایش]

بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی (سویسی الاصل) به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام حاج محمد حسین میثمی وکیل خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت.[۲]

علت ساخت بنا[ویرایش]

با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار یکی از مراکز مهم فرش ایران بود بسیاری از کمپانی‌های خارجی امتیاز تجارت فرش را در زمان ناصرالدین شاه بدست آوردند. گفته شده که در اراک، ۱۴ کمپانی تجارت فرش وجود داشت که برای در انحصار داشتن همه مراحل تولید فرش، شروع به ساخت مجموعه‌هایی در قسمت وسیعی از شرق شهر کردند. این مجموعه‌ها شامل کارگاه‌های رنگرزی، بافت فرش و محل مسکونی خارجی‌ها بود.[۳]

معماری بنا[ویرایش]

ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با ساختمان‌های مسکونی محصور شده‌است. ساختمان آن شامل حیاط، ایوان، شبستان، قسمت همکف و بالاخانه است که در مساحت حدود ۹۰۰ متر مربع و در محوطه‌ای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع قرار دارد. بخش شمالی بنا برونگرا و بخش جنوبی آن نیمه درونگرا است. بخش‌هایی از خارج بنا و ستون‌ها به وسیلهٔ کاشی‌های لعابدار تزئیناتی وجود دارد و در داخل بنا تزئینات خاصی نیست.[۴]

موزه[ویرایش]

ساختمان قلعه وکیل در سال ۱۳۷۰ به مالکیت میراث فرهنگی استان مرکزی در آمد و در تیر ۹۸ به موزه صنایع دستی و هنرهای سنتی استان مرکزی تبدیل شد.[۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. «قلعه حاج وکیل». تبیان. ۷ شهریور ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲ آذر ۱۳۹۱.
  3. «معرفی بنای تاریخی قلعه حاج وکیل اراک». مرکزی دیلی. ۱۱ فروردین ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲ آذر ۱۳۹۱.[پیوند مرده]
  4. رحم دل، محمد (۱۳۸۳). سیمای میراث فرهنگی استان مرکزی. سازمان میراث فرهنگی کشور.
  5. www.iribnews.ir https://www.iribnews.ir/fa/news/2508217/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B5%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%8A-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%A9. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۱۰. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)