دانش و فناوری در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ایران در دوران گذشته مهد دانش بوده است. ایران قدیم در فهم کنونی طبیعت، ریاضیات، پزشکی و فلسفه مشارکت داشته است. ایرانیان مشارکت زیادی در جبر و شیمی داشته اند و توربین بادی و تقطیر الکل را برای اولین بار کشف کردند. هم اکنون دانشمندان ایرانی در حال احیای دوران طلایی علمی خود هستند.[نیازمند منبع]فرهنگستان علوم پزشکی ایران و فرهنگستان علوم ایران در این زمینه نقش بسزایی دارند.

ایران از جمله کشورهایی است که علاوه بر تحریم های بین‌المللی که در 30 سال گذشته تقریباً در همه زمینه های تحقیقاتی بر این کشور حاکم بوده است در زمینه سیستم آموزشی پیشرفت زیادی داشته است. جمعیت دانشگاهی ایران از صدهزار نفر در سال 1979 به دو میلیون نفر در سال 2006 رسیده است. هفتاد درصد از دانشجویان علوم و مهندسی در ایران زن هستند.[۱]

دانش در ایران قدیم[ویرایش]

نسخه خطی صورالکواکب عبدالرحمان صوفی

فناوری[ویرایش]

قنات ریشه در قبل از دوران هخامنشی در ایران قدیم دارد. بزرگ ترین و قدیمی ترین قنات در شهر گناباد است که پس از 2700 سال هنوز آب کشاورزی و آشامیدنی 40 هزار نفر را فراهم می کند.[۲]

ایرانیان احتمالاً اولین نوع باتری را که به پیل بغداد مشهور است در دوران ساسانیان یا اشکانیان اختراع کردند.[۳]

چرخ بادی در سال ۱۷۰۰ قبل از میلاد توسط بابلی ها اختراع شد و در قرن هفتم مهندسان ایرانی بر اساس آن، ماشین بادی پیشرفته تری ساختند به نام آسیاب بادی.[۴][۵]

ریاضیات[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: ریاضیات اسلامی

در قرن دوازدهم محمدبن موسی خوارزمی جدول لگاریتمی را به وجود آورد، جبر را توسعه داد و آن را در سیستم حساب ایرانی و هندی به کار گرفت. آثار او توسط یک مترجم ایتالیایی به نام Gerard of Cremona تحت عنوان De jebra et almucabola ترجمه شد. آثار خوارزمی تاثیر ژرفی بر ریاضیات غرب در قرون وسطی گذاشت.[۶]

پزشکی[ویرایش]

ترجمه کتاب قانون در طب از ابن سینا که پانصد سال قدمت دارد

اولین بیمارستانی که در آن دانش پژوهان علوم پزشکی تحت نظارت پزشک، به طور روشمندی بر روی بیماران کار می کردند در دانشگاه جندی شاپور بود. برخی متخصصین پا را از این هم فراتر نهاده و معتقدند کل اعتبار سیستم بیمارستانی را باید در ایران قدیم مشاهده کرد.[۷]

تراکاشت اعضای بدن حیوان در بدن انسان (به انگلیسی: xenotransplantation) ریشه در ایران دوران هخامنشی دارد.[۸]

Adolf Fonahn در کتاب خود Zur Quellenkunde der Persischen Medizin که در سال 1910 در لایپزیگ چاپ شده است نام کتاب های پزشکی که فقط به زبان فارسی نوشته شده است را بیش از 400 عنوان می داند و نام آنها را ذکر می کند. این کتاب ها شامل کتاب های عربی که توسط ابن سینا نوشته شده است نمی‌شود.

نجوم[ویرایش]

یک اسطرلاب ایرانی قرن هجدهم
نوشتار(های) وابسته: ستاره‌شناسی در دوران اسلامی

در سال 1000 پس از میلاد ابوریحان بیرونی رساله ای نوشت که در آن به امکان گردش زمین به دور خورشید اشاره کرد.

در قرن دهم، ستاره شناس ایرانی عبدالرحمان صوفی اولین کسی بود که کهکشانی غیر از کهکشان راه شیری کشف کرد. وی برای اولین بار کهکشان اندرومدا (امرأة مسلسلة) را رصد کرد.[۹]

شیمی[ویرایش]

خواجه نصیر طوسی عقیده داشت ماده می تواند تغییر کند اما نمی‌تواند ناپدید شود. او نوشت: "ماده نمی‌تواند ناپدید شود اما می تواند شکل، حالت، ترکیبات، رنگ و مشخصات دیگر خود را عوض کند و به یک ترکیب یا عنصر دیگر تبدیل شود". پانصد سال بعد، میخاییل لومونسف (1711–1765) و لاوازیه (1743–1794) قانون پایستگی جرم را ایجاد کردند و همان ایده را پیاده سازی کردند.[۱۰]

جابر ابن حیان شیمیدان مشهور ایرانی رساله های مختلفی دارد که در آنها دوهزار موضوع را پوشش می دهد که این کتاب، "کتاب مقدس" شیمیدان های اروپایی قرن هجدهم (bible of European chemists) مخصوصا لاوازیه نام گرفته بود. این آثار کاربردهای زیادی داشت از جمله تقطیر گل ها و گیاهان، طب درمانی، باروت و نوعی وسیله نظامی قدرتمند که قبل از این که بدست غربیان بیفتد در تملک مسلمانان بود. هم اکنون از او به عنوان بنیانگذار شیمی و همچنین مخترع بسیاری از فرایندها و تجهیزات شیمی که برخی از آنها تا امروز هم توسط شیمیدان ها استفاده می شود (مانند تقطیر) نام برده اند.[۹]

فیزیک[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: فیزیک در دوران طلایی اسلام

ابن هیثم به خاطر کتاب ها و آزمایش هایش درباره لنز و آینه و شکست نور و بازتاب نور، به پدر اپتیک ملقب شده است. وی مکان هندسی نقاطی روی دایره کروی را که نور از آنجا به ناظر بازتاب می شود بدست آورد. او از مطالعه روی شکست نور، توانست بفهمد که اتمسفر ضخامت خاصی دارد و شفق پدیده ای است که به وسیله شکست نور خورشید وقتی که زیر افق است ایجاد می گردد.[۱۱]

ابوریحان بیرونی اولین دانشمندی بود که رسماً اعلام کرد نور سرعت محدودی دارد قبل از این که گالیله آن را به صورت عملی اثبات کند.

کمال الدین فارسی (1267–1318) اولین اثبات ریاضی را برای پدیده رنگین کمان انجام داد و طبیعت نور را که نظریه این هیثم را شکل می داد تفسیر کرد. او همچنین معتقد بود که رنگین کمان حاصل دو بار شکست نور خورشید در درون قطره های باران است. او این کار به کمک آزمایشی که در آن از کره ای شفاف که از آب پر شده بود و یک دوربین تاریکخانه‌ای انجام داد.

دانش در ایران کنونی[ویرایش]

با در نظر گرفتن فرار مغزها در ایران و رابطه سیاسی ضعیف او با آمریکا و دیگر کشورها، جامعه دانشگاهی ایران همچنان بارور مانده است اگرچه تحریم های بین‌المللی دانشگاه ها را برای خریدن تجهیزات یا فرستادن افراد به ایالات متحده برای دیدارهای علمی دچار مشکل کرده است.[۱۲] بعد از انقلاب اسلامی تلاش هایی توسط برخی از عالمان دینی اسلامی صورت گرفته است که علوم مدرن را اسلامی سازی کنند و برخی معتقدند همین امر باعث رشد روزافزون علم در ایران شده است.[۱۳] در حال حاضر ایران در پی آن است که در همه صحنه های علمی خودکفا شود.[۱۴][۱۵]

بودجه[ویرایش]

دید کلان[ویرایش]

همکاری علمی[ویرایش]

بخص خصوصی[ویرایش]

پارک های فناوری[ویرایش]

علوم پزشکی[ویرایش]

زیست‌فناوری[ویرایش]

فیزیک و مواد[ویرایش]

علوم رایانه و رباتیک[ویرایش]

نانوتکنولوژی[ویرایش]

هوافضا[ویرایش]

رشته هوافضا مدت زمانی است نه چندان زیاد در ایران ودانشگاه های ان امده است که مندسان و پژ<هشگران زیادی از این رشته فارغ التحصیل شده اند صنعت هوافضا روبه رشد است وپیشرفت های زیادی داشته است

نجوم[ویرایش]

انرژی[ویرایش]

صنایع دفاع[ویرایش]

مشارکت ایرانیان در علم نوین[ویرایش]

رتبه های بین‌المللی[ویرایش]

ژورنال های ایرانی لیست شده در آی.اس.آی[ویرایش]

رشد دانش در ایران[ویرایش]

ایران (تا ۲۰۱۰) رتبه نخست رشد در علم و فناوری را داراست.[۱۶]

دستاورد دانشمندان ایرانی در سراسر جهان[ویرایش]

برجسته‌ترین نوآوری‌ها و یافته‌های دانشمندان ایرانی خارج از ایران از این قرارند:

پانویس[ویرایش]

  1. Masood, Ehsan (2 November 2006). "Islam and Science: An Islamist revolution". Nature 444: 22–25. doi:10.1038/444022a. Retrieved 21 October 2011. 
  2. Ward English, Paul (21 June 1968). "The Origin and Spread of Qanats in the Old World". Proceedings of the American Philosophical Society (JSTOR) 112 (3): pp 170–181. JSTOR 986162. 
  3. "Riddle of 'Baghdad's batteries'". BBC News. 27 February 2003. Retrieved 23 May 2010. 
  4. "Intute: Science, Engineering and Technology". Psigate.ac.uk. Retrieved 21 October 2011. 
  5. "Internet Archive Wayback Machine". Web.archive.org. 27 October 2009. Archived from the original on 2009-10-27. Retrieved 7 February 2012. 
  6. Hill, Donald. Islamic Science and Engineering. 1993. Edinburgh University Press. ISBN 0-7486-0455-3 p.222
  7. C. Elgood, A medical history of Persia, Cambridge Univ. Press. p. 173
  8. Transplantation Activities in Iran, Behrooz Broumand
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Gemson, Claire (13 October 2007). "1,001 inventions mark Islam's role in science". The Scotsman (UK). 
  10. "9.2 A 13th-Century Darwin? – Tusi's Views on Evolution – Farid Alakbarov". Azer.com. Retrieved 21 October 2011. 
  11. On the page to which this comment is linked, the optical diagram on the Pakistani commemorative in blue, green, and black is hard to decipher because of the lack of contrast. http://ublib.buffalo.edu/libraries/asl/exhibits/stamps/em.html
  12. Nature. "Education and training put Iran ahead of richer states". Nature.com. Retrieved 21 October 2011. 
  13. Maziar Bahari (22 May 2009). "Quarks and the Koran: Iran's Islamic Embrace of Science – The Daily Beast". Newsweek. Retrieved 21 October 2011. 
  14. "Science and Technology and the Future Development of Societies: International Workshop Proceedings". Nap.edu. 23 January 2001. Retrieved 21 October 2011. 
  15. "Science and Technology and the Future Development of Societies: International Workshop Proceedings". Nap.edu. 11 February 2007. Retrieved 21 October 2011. 
  16. ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]