آجودان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رئیس جمهور اتریش به همراه یکی از فرماندهان عالیرتبه سان می‌بیند. آجودان رئیس جمهور در پشت سر دیده می‌شود.

آجودان یا فریار امیر یا افسری است که مقامات بلندپایه کشوری و لشگری را در امور مختلف، برای پیشبرد وظایف آنان یاری میکند.[۱] در بسیاری کشورها آجودان ویژه رسیدگی به امور شخصی پادشاه، رئیس‌جمهور و یا نخست وزیر را بر عهده دارد.

در مراسم رسمی، وقتی رئیس جمهور که به استقبال یک مقام عالیرتبه خارجی می‌رود و یا وقتی او را برای رفتن به یک سفر خارجی بدرقه می‌کنند، علاوه بر مسئولین دولتی و شخصیت‌هایی که در مراسم حضور می‌یابند، یک آجودان مخصوص پشت‌سر رئیس جمهور می‌ایستد و هنگام حرکت نیز او را همراهی و هدایت می‌نماید. در ایران از آجودان یک نظامی برجسته با درجه امیری (تیمسار) است که به مناسبات و تشریفات نظامی داخل و خارج کشور کاملاً آشناست و از جنبه‌های فردی از تناسب اندام، برازندگی، تیزهوشی و اعتماد به نفس برخوردار است. شکوه‌دادن به مراسم‌های استقبال و بدرقه رسمی از مقام ریاست جمهوری هنگام خروج و ورود به کشور و نیز مراسم‌‌های استقبال و بدرقه از رؤسای جمهور مدعو از طریق نظارت و فرماندهی و کنترل نیروهای تشریفات نظامی و آرایش صحنه‌ها با موقعیت‌ مکانی و زمانی راهبری و همراهی با رئیس جمهور هنگام استقرار در جایگاه‌، ادای احترام به پرچم و دیدن سان و رژه از وظایف اصلی آجودان رئیس جمهور است. حضور محافظ در مراسم استقبال و بدرقه در ترکیب همراهان، القای ناامنی کرده و کاری نامتعارف است. عدم وجود آجودان در سه مراسم نخست حسن روحانی موجب ناهماهنگی‌هایی در هر سه مراسم گردید.[۲]

آجودان همچنین یک منصب نظامی است که معمولاً معادل گروهبان، سرجوخه، و یا استوار درنظر گرفته می‌شود. اما در برخی کشورها، ژنرال آجودان از بالاترین دجات نظامی است.[۳]

این کلمه دوره قاجاریه چه بصورت انفرادی و چه بصورت ترکیب، به عنوان یک لقب قاجاری به‌کار می‌رفته‌است.[۴]

در زبان فارسی[ویرایش]

واژه آجودان از زبان فرانسه به فارسی راه یافته و در ابتدای ورود، به صاحب منصبی در حد نایب اطلاق می‌شده‌است.[۵]

علاوه بر آجودان و آجودان‌باشی(رئیس آجودانان)، [۶] القاب ترکیبی و مناصبی همچون ژنرال آجودان، آجودان حضور، آجودان خلوت و آجودان مخصوص در دربار ناصرالدین‌شاه معمول بوده‌است.[۷]

در ایران[ویرایش]

تاریخچه[ویرایش]

آغاز استفاده از این واژه در زبان فارسی، به دوران قاجار و سفر ژنرال کلود ماتیو فرانسوی به ایران باز می‌گردد. استفاده از این واژه ابتدا فقط در مناصب لشکری و نظامی معمول بود. سپس در دستگاه دیوانسالاری قاجار دچار دگرگونی گردید و به عنوان مقام و منصب اداری و همچنین لقب و نشان افتخاری استفاده شد.[۸]

رفته رفته استفاده از این لقب در مناصب درباری و کشوری چنان گسترده شد که اعطای این لقب از هیچ قانون منطقی پیروی نمی‌کرد و اختیار اعطای آن نیز به شخص شاه محدود نبود. پس از دوره قاجار و در دوره پهلوی نیز استفاده از این لقب معمول بوده‌است.[۹]

آجودان‌های ایرانی[ویرایش]

ملقبین در دوره قاجار[ویرایش]

از معروف‌ترین افرادی که در دوره قاجار لقب آجودانی داشته‌اند می‌توان به این افراد اشاره نمود[۱۰]

آجودان‌های شاهان پهلوی[ویرایش]

برخی از آجودان‌های دوره پهلوی عبارتند از[۱۳]

جمهوری اسلامی[ویرایش]

  • امیر سرتیپ ستاد حسین افشارزاده (آجودان محمود احمدی‌نژاد)
  • امیر سرتیپ دوم ستاد حسین ولیوند زمانی (آجودان حسن روحانی)

منابع[ویرایش]

  1. توضیح واژه آجودان در واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان فارسی.
  2. فارس
  3. Wikipedia, the free encyclopediaAdjutant (بازدید: ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰)
  4. «آجودان». دائرةالمعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  5. «آجودان». لغتنامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  6. «آجودان‌باشی». لغتنامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  7. «آجودان». دائرةالمعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  8. «آجودان». دائرةالمعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  9. «آجودان». دائرةالمعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  10. «آجودان». دائرةالمعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  11. «ارفع‌الدوله رضا». راسخون. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  12. «رضا پهلوی از تولد تا کودتا». موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  13. «قانون راجع به الحاق یک بند به لایحه قانونی تعیین تکلیف کارکنان دربار سابق». سامانه قوانین و مقررات. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  14. «بهائیت و رژیم پهلوی». منتظران. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  15. «غلامرضا پهلوی». پژوهشکده باقرالعلوم. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰.