آجودان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آجودان افسری است که فرماندهان بلندپایه را در امور مختلف، برای پیشبرد وظایف آنان یاری می‏‌کند.[۱]

آجودان در اصل یک منصب نظامی است که معمولاً معادل گروهبان، سرجوخه، و یا استوار درنظر گرفته می‌شود.[۲] ولی در دوره قاجاریه و پهلوی چه بصورت انفرادی و چه بصورت ترکیب، به عنوان یک لقب قاجاری به‌کار می‌رفته‌است.[۳]

محتویات

در زبان فارسی [ویرایش]

واژه آجودان از زبان فرانسه به فارسی راه یافته و در ابتدای ورود، به صاحب منصبی در حد نایب اطلاق می‌شده‌است.[۴]

علاوه بر آجودان و آجودان‌باشی(رئیس آجودانان)، [۵] القاب ترکیبی و مناصبی همچون ژنرال آجودان، آجودان حضور، آجودان خلوت و آجودان مخصوص در دربار ناصرالدین‌شاه معمول بوده‌است.[۶]

تاریخچه [ویرایش]

آغاز استفاده از این واژه در زبان فارسی، به دوران قاجار و سفر ژنرال کلود ماتیو فرانسوی به ایران باز می‌گردد. استفاده از این واژه ابتدا فقط در مناصب لشکری و نظامی معمول بود. سپس در دستگاه دیوانسالاری قاجار دچار دگرگونی گردید و به عنوان مقام و منصب اداری و همچنین لقب و نشان افتخاری استفاده شد.[۷]

رفته رفته استفاده از این لقب در مناصب درباری و کشوری چنان گسترده شد که اعطای این لقب از هیچ قانون منطقی پیروی نمی‌کرد و اختیار اعطای آن نیز به شخص شاه محدود نبود. پس از دوره قاجار و در دوره پهلوی نیز استفاده از این لقب معمول بوده‌است.[۸]

معروف‌ترین آجودان‌ها [ویرایش]

از معروف‌ترین افرادی که در دوره قاجار لقب آجودانی داشته‌اند می‌توان به این افراد اشاره نمود[۹]

همچنین برخی از آجودان‌های دوره پهلوی عبارتند از[۱۲]

منابع [ویرایش]

  1. توضیح واژه آجودان در واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان فارسی.
  2. Wikipedia, the free encyclopediaAdjutant (بازدید: ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰)
  3. «آجودان». دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  4. «آجودان». لغتنامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  5. «آجودان‌باشی». لغتنامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  6. «آجودان». دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  7. «آجودان». دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  8. «آجودان». دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  9. «آجودان». دائره‌المعارف اسلامی. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  10. «ارفع‌الدوله رضا». راسخون. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  11. «رضا پهلوی از تولد تا کودتا». موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  12. «قانون راجع به الحاق یک بند به لایحه قانونی تعیین تکلیف کارکنان دربار سابق». سامانه قوانین و مقررات. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  13. «غلامرضا پهلوی». پژوهشکده باقرالعلوم. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. 
  14. «بهائیت و رژیم پهلوی». منتظران. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰.