هوانیروز

نشان هوانیروز در دوران سلطنت دودمان پهلوی.

ارتش جمهوری اسلامی ایران
شاخه های نظامی
نیروی هوایی نیروی زمینی نیروی دریایی قرارگاه پدافند هوایی
نیروها
درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران
تاریخ
تاریخ ارتش ایران فرماندهان کل افسران ارشد
تجهیزات
تجهیزات ارتش ایران
زیر مجموعه ها
هوانیروز

هوانیروز (مخفف هواپیمایی نیروی زمینی) از زیرمجموعه‌های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است که در وظیفه جابه‌جایی و پشتیبانی نیروهای زمینی را به عهده دارد.

تاریخچه

هسته اولیه هوانیروز در سال ۱۳۴۱ پایه‌گذاری گردید. در این سال ۱۰ نفر از افسران فنی و خلبانی از بین داوطلبان برگزیده و به منظور فراگیری و آموزش به ایالات متحده اعزام شدند. پس از آن تا سال ۱۳۴۲ به ترتیب هر ۴ ماه ۶ نفر برای آموزش اعزام می‌شدند. در آغاز سال ۱۳۴۱ هواپیمایی نیروی زمینی ارتش با شش فروند هواپیمای یک موتوره سسنا 180(U-17)و شش خلبان در شهر اصفهان تشکیل شد. شمار وسایل پرندهٔ این نیرو تا سال ۱۳۴۵ به ۳۰ فروند رسید. پس از آن هوانیروز که یک گردان هوایی بود به یک گردان هواپیمایی و یک گروهان نگهداری تقسیم شد. تا اینکه در سال ۱۳۴۵ ۱۷ فروند هلیکوپتر H-43 نیز به گردان افزوده و در سال ۱۳۴۸ گردان هواپیمایی به هنگ هواپیمایی که محل آن در اصفهان بود تبدیل شد. برای تکمیل و تجهیز آن شماری هلیکوپتر آگوستا- بل ۲۰۵ و ۲۰۶ به ایتالیا سفارش داده شد و همزمان با آن نیروهای مورد نیاز برای گذراندن دوره خلبانی و فنی به آن کشور اعزام شدند. در سال ۱۳۵۰ گروهی از مستشاران آمریکایی به ایران آمدند و پس از بازدید و ارزیابی مناطق گوناگون ایران از دیدگاه موقعیت جغرافیایی وسعت سرزمینی و شرایط اقلیمی تصمیم گرفته شد که هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی یک گروه پشتیبانی عمومی و یک مرگز آموزش خلبانی و فنی گسترش یابد. در چاچوب اجرای این طرح شماری هلیکوپتر کبرا و بل ۲۱۴ از کشور آمریکا خریداری شد. اندک اندک گروههای کرمانشاه مسجد سلیمان کرمان گروه پشتیبانی عمومی اصفهان و مرکز آموزش (پایگاه وطن پور) به ترتیب در شهرهای یاد شده پایه‌گذاری گردید.

پس از سال ۱۳۵۰ شمار بسیاری از متخصصان آمریکایی برای آموزشهای نخستین در مرکز آموزش اصفهان و در پایگاههای تکمیل شده همانند کرمانشاه مشغول به کار شدند و تصمیم گرفته شد که گروههای هوانیروز یاد شده به سرعت تشکیل و تا سال ۱۳۵۷ عملیاتی گردد ولی به علل گوناگون تاریخ پایان این طرح برای سال ۱۳۶۰ برنامه ریزی شده بود که با وقوع انقلاب انقلاب اسلامی ایران به فراموشی سپرده شد.

اهداف اولیه هوانیروز

به دنبال اندیشه گسترش هوانیروز و مجهز نمودن هواپیمایی نیروی زمینی به سه گروه رزمی و یک گروه آن با نمونه‌های گوناگون وسایل پرنده در آغاز در سال ۱۳۵۰ بررسیهای لازم انجام شد. نتیجه این بررسیها آن بود که هوانیروز نیروی زمینی بتواند:

• ۱-در منطقهٔ هر سپاه دو گردان پیاده را جا به جا کند.
• ۲-عملیات یگانهای زمینی را پشتیبانی کند.
• ۳-فراهم آوری تدارکات و تخلیه مجروحان را از راه هوا انجام دهد.

برپایهٔ این اندیشه نیروی کنونی هوانیروز به شرح زیر تکمیل گردید:

1. قرارگاه فرماندهی در تهران
2. گروه پشتیبانی عمومی در اصفهان
3. گروه رزمی پشتیبانی شمارهٔ ۱ در کرمانشاه
4. گروه رزمی پشتیبانی مستقیم شمارهٔ ۲ در مسجد سلیمان
5. گروه رزمی پشتیبانی مستقیم شماره ۳ در کرمان
6. گردان هواپیمایی پشتیبانی فرماندهی در تهران
7. یگان پشتیبانی در تهران
8. مرکز آموزش خلبانی و فنی در اصفهان
9. گروهان عملیات و مخابرات در تهران
10. شرکت پنها (شرکت پشتیبانی و نوسازی هلیکوپترهای ایران) وابسته به سازمان صنایع هوایی(زیر مجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)

تجهیزات

ایران در سالهای بین ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ سومین هوانیروز قدرتمند دنیا بود در حال حاضر در رده دهم در دنیا می‌باشد.

• ۵۰ فروند بالگرد بل ۲۰۶
• ۳۰ فروند بالگرد بل ۲۰۵
• ۸۰ فروند بالگرد بل ۲۱۴ امتیاز ساخت این هلیکوپترمنحصراٌ توسط ایران خریداری شده بود و قرار بود با نام هلیکوپتر اصفهان در شاهین شهر اصفهان ساخته شود.
• ۱۰ فروند بالگرد یواچ-۱(۵ فروند زمینگیر)
• ۳۶ فروند بالگرد سی‌اچ-۴۷ شنوک(یک فروند زمینگیر)
• 50 فروند بالگرد شکاری [ کبرا AH1-J ]
• ۳ فروند هواپیمای [ توربوکماندر]
• ۲ فروند هواپیمای [فرند شیب ]
• ۵ فروند هواپیمای [ سسنا ]
• ۲ فروند هواپیمای [فجر ] ساخت ایران
• بالگرد یواچ-۱ ایروکوای

ماموریت‌های هوانیروز

ماموریتهای کلی

1. هدایت آنتش توپخانه و خمپاره
2. فرماندهی و کنترل
3. دیده بانی
4. شناسایی با آتش
5. به تاخیر انداختن تحرک دشمن
6. همراهی هلیکوپتر نفربر
7. همراهی ستونهای نظامی
8. تامین حفاظت جناحها در درون میدان نبرد
9. جابه جایی نیروها و تجهیزات
10. تخلیهٔ مجروحان
11. پشتیبانی آتش از آسمان
12. تصویربرداری هوایی
13. روشن کردن میدان نبرد
14. عملیات انداد رسانی
15. عملیات ویژه
16. آموزش خلبانی و فنی در مرکز آموزش شهیذ منصور وطنپور اصفهان

ماموریتهای تاکتیکی و پشتیبانی

1. تک هوایی ضد یگانهای دشمن
2. عملیات هجوم هوایی
3. عملیات پوششی
4. شناسایی
5. پهلوداری
6. عملیات تاخیری
7. پشتیبانی آتش
8. تقویت
9. عملیات نفوذی
10. عملیات ویژه
11. نیروبری
12. تخلیه و بازیافت
13. فراهم آوری تدارکات و تجهیزات

فرماندهان

• سرلشکرخلبان عباس قندهاری
• سرلشکر خلبان منوچهر خسروداد
• سرتیپ کیومرث ثقفی (از ۲۹ بهمن ۱۳۵۷)
• سرتیپ خلبان علی عمادی
• سر تیپ دوم خلبان علی سعدینام
• سر هنگ خلبان منصور شالچی
• سرتیپ دوم خلبان مجید عقیقی روان از ۱۳۷۷ تا پایان ۱۳۸۲
• سر تیپ دوم خلبان محمدحسین جلالی
• سرتیپ خلبان محمد انصاری
• سرتیپ دوم خلبان غلامرضا صفایی‌نژاد
• سرتیپ دوم خلبان کیومرث احدی
• سرتیپ دوم خلبان هوشنگ یاری

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هوانیروز موجود است.