عملیات مرصاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو
(مجاهدین خلق:فروغ جاویدان)
(جمهوری اسلامی:عملیات مرصاد)
Mersad.jpg
تجهیزات ارتش مجاهدین نابود شده در سال ۱۳۶۷
زمان مرداد ۱۳۶۷
مکان مرزهای غربی ایران
نتیجه پایان جنگ ایران و عراق
علت جنگ سازمان ملل متحد، برای پایان یافتن جنگ و ایجاد آتش بس، به هر دو سمت درگیر فشار می‌آورد. از‌این‌رو صدام حسین برای اینکه از فرصت پیش آمده در پایان جنگ و قبل از آتش بس استفاده کند، تصمیم می‌گیرد حمله مجددی را به خاک ایران طرح ریزی و اجرا کند.
تغییرات سرزمینی اکثر نیروهای ارتش ایران از خاک عراق بیرون رانده شدند به جز در جبهه شمالی، ایران آبراهه اروند رود را دست گرفت
جنگندگان
Mojahedin Khalgh - Logo.gif مجاهدین خلق ایران
Flag of Iraq.svg عراق
Flag of Iran.svg ایران
Flag of Kurdistan union.pngپیش‌مرگهای کرد
فرماندهان
Mojahedin Khalgh - Logo.gif مسعود رجوی پرچم ایران علی صیاد شیرازی
نیروها
۱۵۰۰۰ نفر ۱۰٬۰۰۰ نفر
تلفات
۲۰۰۰ نفر کشته[۱]
۱۴۰۰ نفر اعدام‌شده
۴۰۰ نفر کشته

عملیات مرصاد یا عملیات فروغ جاویدان نبردی بود که میان ارتش جمهوری اسلامی ایران و سازمان مجاهدین خلق که در اواخر جنگ ایران و عراق، در سال ۱۳۶۷ درگرفت. پس از چند روز درگیری درنهایت نیروهای ارتش ایران پیروز شدند و عملیاتی که توسط سازمان مجاهدین خلق طرح‌ریزی و اجرا شده بود عملاً با شکست روبرو شد و تعداد زیادی از نیروهای مهاجم در نبرد کشته شدند.

محتویات

[ویرایش] پیش زمینه

شش روز پس از قبول قطعنامه توسط ایران و در شرایطی که نیروهای عراقی با بهره‌برداری از ضعف شدید روحیه نیروهای ایرانی مجددا به خرمشهر حمله کرده و تا آستانه تصرف آن پیش رفته بودند، سازمان مجاهدین عملیاتی با نام فروغ جاویدان را آغاز کرد.

مسعود رجوی در شب آغاز عملیات گفت: «براساس تقسیمات انجام شده، ۴۸ ساعته به تهران خواهیم رسید... کاری که ما می خواهیم انجام دهیم در حد توان و اشل یک ابرقدرت است؛ چون فقط یک ابرقدرت می تواند کشوری را ظرف این مدت تسخیر کند... از پایگاه نوژه هم ترسی نداشته باشید؛ هر سه ساعت به سه ساعت دستور می دهم هواپیماهای عراقی بیایند و آنجا را بمباران کنند. پایگاه هوایی تبریز را هم با هواپیما هر سه ساعت به سه ساعت مورد هدف قرار خواهیم داد... علاوه بر آن، ضد هوایی و موشک سام ۷ هم که داریم... هوانیروز عراق تا سرپل ذهاب به همراه ستون ها خواهد بود. از نظر هوایی ناراحت نباشید چون هواپیماهای عراقی پشتیبان ما هستند و تمام ماشین ها به صورت ستون حرکت می کنند.»[۲] [۳]

[ویرایش] نبرد

در آن تاریخ نیروهای نظامی موسوم به سازمان مجاهدین خلق از تنگه پاتاق تا منطقه چهارزبر در ۳۴ کیلومتری کرمانشاه را با سرعت خیلی زیاد طی کردند. علت سرعت بالای حرکت ستون‌های نظامی مجاهدین عدم حضور قوای نظامی در غرب کشور بود. به دلیل هجوم سنگین ارتش عراق به جبهه جنوب (استان خوزستان) بخش عمده‌ای از توان نظامی ایران در جبهه‌های جنوب غربی مشغول دفع تهاجم عراق بودند به همین دلیل عملاً در برابر حرکت ستون‌های مجاهدین مقاومتی وجود نداشت. نیروهای ایران در جایی که نیروهایشان برتری نسبی داشت به کمین نشستند و در منطقه چهار زبر، با احداث تعدادی خاکریز و یک خط دفاعی مستحکم در انتظار ایشان بودند. یکی از گردان‌های عملیاتی در این جبهه گردان مقداد از لشکر ۲۷ محمد رسول الله بود.

این عملیات سه روز به طول انجامید که در روز اول هدف سد کردن هجوم مجاهدین خلق بود. در روز دوم حرکت نیروی زمینی صورت گرفت که با پشتیبانی بسیار قوی نیروی هوایی و هوانیروز همراه شد و در روز سوم یگان‌های مجاهدین خلق به کلی منهدم شد. فرماندهی این عملیات بر عهده علی صیاد شیرازی بود که در سال ۱۳۷۸ توسط سازمان مجاهدین خلق ایران ترور شد.

واژه عربی «مرصاد» به معنی کمین است و بخاطر کمین برنامه ریزی شده‌ای که نیروهای نظامی انجام داده بودند اینگونه نام گرفت.

در روز اول عملیات نیروی هوایی وارد عمل نشد زیرا در آن زمان پایگاه نوژه بمباران شده بود و انجام عملیات پاکسازی باند فرود قدری فرصت را از آنها گرفت و به همین دلیل نیروی هوایی با یک روز تاخیر عملیات را ادامه داد.

هاشمی رفسنجانی در این مورد گفت «جنگ و صحنه به گونه‌ای درست شده بود که اینها توی کیسه آمدند و ما در کیسه را بستیم. تدارک منافقین خیلی وسیع بوده و ضربه وارده بر آنها خیلی عمیق است. ۱۲۰ تانک زرهی دجله، ۶۰ نفربر و ۶۰۰ خودرو دیگر، حدود ۵۰۰۰ رزمنده و همین تعداد پشتیبانی و تدارکچی و طرح رسیدن به تهران، خیلی احمقانه و ساده لوحانه و هفتاد درصد انهدام»[۴]

[ویرایش] پانویس

  1. علیرضا برزگر. روزشمار جنگ تحمیلی عراق با جمهوری اسلامی ایران. تهران: سروش، ۱۳۷۹. ۲۲۵. 
  2. A Gulf Truce Leaves Rebels In a Quandary New York Times (August ۲۸، ۱۹۸۸)
  3. بی بی سی
  4. بی بی سی

[ویرایش] پیوند به بیرون

ابزارهای شخصی
گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌ریزی
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر