نوشیدن جام زهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نوشیدن جام زهر یا نوشیدن کاسهٔ زهر یا نوشیدن زهر اصطلاحی است که سید روح‌الله خمینی (رهبر ایران در آن زمان) در پیام خود به ملت ایران در ۲۹ تیر ۱۳۶۷ دربارهٔ پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت منتشر کرد و قبول کردن این قطعنامه را با این عبارت توصیف نمود.[۱]

پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران و پایان جنگ هشت ساله میان ایران و عراق، در شرایطی که تبلیغات رسمی حکومت برای ادامه جنگ با شعار «جنگ جنگ تا رفع فتنه از جهان» ادامه داشت کار آسانی برای آیت الله خمینی و طرفدارانش نبود.[۲]

این عبارت امروزه دربارهٔ وضعیت سیاسی فعلی ایران در جهان نیز به کار گرفته می‌شود[۳]

پیام روح‌الله خمینی[ویرایش]

جستجو در ویکی‌نبشته متن مربوطه در ویکی‌نبشته: نامه سید روح‌الله خمینی برای اعلام پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت

در تاریخ ۲۹ تیر ۱۳۶۷ و در سالگرد کشتار خونین مکه، روح‌الله خمینی پیامی خطاب به ملت ایران صادر کرد.[۲][۱]

… و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتاً مسئله بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصاً برای من بود، این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن می‌دیدم؛ ولی به واسطه حوادث و عواملی که از ذکر آن فعلًا خودداری می‌کنم، و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور، که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم، با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم... خداوندا، این دفتر و کتاب شهادت را همچنان به روی مشتاقان باز، و ما را هم از وصول به آن محروم مکن. خداوندا، کشور ما و ملت ما هنوز در آغاز راه مبارزه‌اند و نیازمند به مشعل شهادت؛ تو خود این چراغ پر فروغ را حافظ و نگهبان باش. خوشا به حال شما ملت! خوشا به حال شما زنان و مردان! خوشا به حال جانبازان و اسرا و مفقودین و خانواده‌های معظم شهدا! و بدا به حال من که هنوز مانده‌ام و جام زهرآلود قبول قطعنامه را سر کشیده‌ام، و در برابر عظمت و فداکاری این ملت بزرگ احساس شرمساری می‌کنم…

تاریخچه[ویرایش]

نوشتار اصلی: قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت

نقدهای بسیاری دربارهٔ قبول کردن قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت توسط روح‌الله خمینی تا کنون بیان شده‌است که افراد مختلفی را در خوراندن یا نوشاندن جام زهر به روح‌الله خمینی مسئول می‌دانند.[۴][۵] [۶] [۷] با این حال در روزهای اخیر برخی خبرگزاری‌های ایران نظیر خبرگزاری مهر، ایسنا و فارس گزارش‌ها و گفت‌وگوهایی درباره پذیرش قطعنامه ۵۹۸ منتشر کرده‌اند که برخلاف سالهای گذشته پررنگ‌تر و برجسته‌تر بوده و نگاه غالب به این مساله مثبت و همگی آن را یک اقدام «موفقیت آمیز» و «پیروزمندانه» که «کشور را نجات داد» تلقی کرده‌اند.[۸]

از سوی برخی از محافظه کاران منتقد اکبر هاشمی رفسنجانی، در مورد نقش وی در پایان دادن به جنگ با عراق عنوان شده‌است. این منتقدان، مدعی آمادگی ایران برای ادامه جنگ بعد از سال ۱۳۶۷ هستند و کسانی چون اکبر هاشمی رفسنجانی جانشین فرمانده کل قوا در زمان جنگ و میرحسین موسوی نخست وزیر دوران آیت الله خمینی را متهم می‌کنند که رهبر سابق ایران را وادار کرده‌اند تا آتش بس با عراق را بپذیرد.[۹]

هاشمی رفسنجانی به انتقاد شدید از افرادی پرداخته که به دنبال «مقصر تراشی برای پایان جنگ» و یافتن «مقصران خوراندن جام زهر» به آیت الله خمینی هستند و گفت «امروز پس از گذشت سالها از دفاع مقدس، کسانی که از راه دور دستی بر آتش دارند و در آن دوران خوف حضور داشتند، به زبان آمده و مدعی پیدا کردن مقصران خوراندن جام زهر به حضرت امام هستند.»[۹] به گفته اکبر هاشمی رفسنجانی، تصمیم به پایان جنگ با عراق با اجماع مقام‌های اصلی حکومت ایران، شامل فرماندهان نظامی و مسئولان ارشد قوای سه گانه (از جمله رئیس جمهور وقت، سید علی خامنه‌ای) صورت گرفته‌است.[۹]

در وب‌گاه هاشمی رفسنجانی به نقل از سید علی خامنه‌ای آمده‌است[۱۰]

یک روز بندهٔ صالح خدا، آن انسان بزرگ و مخلص که هیچ‌چیز را برای خودش نمی‌خواست و همهٔ کارها را برای خدا می‌کرد و همه چیز را برای او می‌خواست، درقضیهٔ قطعنامه گفت: کاسهٔ زهر را نوشیدم. این تلخی را او تحمل کرد؛ ولی خدای متعال به آن بندهٔ صالح عوض داد و هنوز دو سال و اندی نگذشته کاسهٔ شهد و شیرینی پیروزی را به ملتش چشاند و کامشان را شیرین کرد.

سایت دفتر نشر آثار آیت الله خامنه‌ای ضمن دفاع از پذیرش قطعنامه آتش بس توسط رهبر سابق ایران، تاکید داشت کسانی که در برداشت خود از این اقدام «تعجیل می‌کنند، سخت در اشتباهند.»[۹]

این سایت، در مطلبی به نوشته محی الدین حائری شیرازی، امام جمعه سابق شیراز، با تاکید بر اینکه «امتحان امت در مساله اطاعت از امامت جزو مقدمات ظهور است»، صلح با عراق را «پیروزی» دانست و نوشت: «امام راحل مثل امام مجتبی علیه‌السلام جام زهر را نوشید و با صدام صلح کرد.»[۹]

کاربرد سیاسی امروزه[ویرایش]

از عبارت نوشیدن جام زهر در ادبیات سیاسی ایران بسیار استفاده می‌گردد. بحث در مورد تحولات منتهی به پذیرش آتش بس توسط آیت الله سید روح الله خمینی، که توسط وی "نوشیدن جام زهر" توصیف شد، به موازات افزایش فشارهای بین المللی بر ایران بر سر برنامه هسته‌ای ایران، در سطح نشریات ایران بالا گرفته‌است.[۳] و عبارت «جام زهر هسته‌ای» نیز به کار می‌رود.[۱۱]

برای مثال محمد نوری‌زاد روزنامه‌نگار و مستندساز منتقد حکومت در نامه سرگشاده‌ای از آیت‌الله سید علی خامنه‌ای خواسته‌است اگر برای بهبود شرایط خواهان «نوشیدن جام زهر» نیست این کار را به «مجلس گوش به فرمان» ایران واگذار کند.[۱۲]

به نوشتهٔ «بازتاب»، در طیفی نظیر الله کرم و سراج معتقدند شرایط به آن اندازه خطرناک و غیرقابل مدیریت نیست که نیاز به نوشیدن جام زهر باشد و این طیف در فضای رسانه‌ای ابراز می‌کنند که برخی در جریان موسوم به انحرافی قصد دارند با بزرگنمایی اثرات تحریم بر اقتصاد کشور، رهبر را به نوشیدن جام زهر و عقب نشینی در پرونده هسته‌ای وادار کنند.[۳]

بازتاب در ادامه می‌نویسد دیدگاه سومی نیز وجود دارد که تهدیدات بیرونی علیه جمهوری اسلامی را فراتر از پرونده برنامه هسته‌ای ایران دانسته و معتقد است برای عبور از این تهدیدات، تعلیق هسته‌ای (و به تعبیر این طیف نوشیدن جام زهر کفایت نمی‌کند) و نیازمند راهبرد بسیار جامع‌تری است.[۳]

اصطلاح نوشیدن جام زهر امروزه در متون سیاسی به مفهوم قبول مسائل دشوار سیاسی و بر خلافِ اعتقاد گفته می‌شود.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «امام خمینی: قبول قطعنامه از نوشیدن جام زهر برای من کشنده تر بود». جماران‌نیوز. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «جام زهر؛ پیام آیت الله خمینی به مناسبت پذیرش قطعنامه ۵۹۸». بی‌بی‌سی فارسی، دوشنبه ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰ - ۲۹ شهریور ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ «فواد صادقی - نوشیدن جام زهر مشکلات کشور را حل نمی‌کند». وب‌گاه انقلاب اسلامی، ۱۳۹۱/۰۷/۰۹. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  4. مهرایلام
  5. انتخاب
  6. روایت الله کرم از جام زهر منحرفان
  7. طرح دولت وحدت ملی جام زهر است
  8. بهرام رفیعی. «خامنه‌ای هم جام زهر را می‌نوشد؟ - نگاه رهبرجمهوری اسلامی به قطعنامه ۵۹۸». روزآنلاین، ۲۹ تیر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ «واکنش رفسنجانی به اتهام 'خوراندن جام زهر' به آیت‌الله خمینی». بی‌بی‌سی فارسی، دوشنبه ۱۵ اکتبر ۲۰۱۲ - ۲۴ مهر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  10. وب‌گاه هاشمی رفسنجانی
  11. نیلوفر خسروی. «ملغمه «خشونت و سرکشیدن جام زهر هسته‌ای» • مصاحبه با ابوالحسن بنی‌صدر». دویچه وله فارسی، 18.05.2010. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱. 
  12. «نوری‌زاد: آقای خامنه‌ای بگذارید مجلس جام زهر را سربکشد». دویچه وله فارسی. بازبینی‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱.