احمد نخجوان

تیمسار سرلشکر خلبان احمدخان نخجوان
احمدخان نخجوان
تاریخ تولد	۱۲۷۲
محل مرگ	تهران
تاریخ مرگ	اردیبهشت ۱۳۴۵
محل دفن	باغ طوطی (صحن شاه عبدالعظیم)
تابعیت	ایرانی
رسته نظامی	نیروی هوایی شاهنشاهی
یگان‌های خدمت	نیروی هوایی شاهنشاهی
درجه	تیمسار سرلشکر
فرماندهی	فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی
کارهای مهم	اولین خلبان ایران از افسران ارتش ایران و وزیر جنگ اولین فرمانده نیروی هوایی ایران
کارهای دیگر	گواهی‌نامهٔ خلبانی شاهنشاه محمدرضا پهلوی توسط سرلشکر احمدخان نخجوان به وی اعطا گردید.

تیمسار سرلشکر خلبان احمدخان نخجوان (۱۲۷۲ - ۱۳۴۵) اولین فرمانده نیروی هوایی ایران و بنا به باور بسیار اولین خلبان ایرانی بود. سال‌ها وزارت جنگ و فرماندهی نیروی‌ هوایی ایران را بر عهده‌ داشت.

تحصیلات

احمدخان نخجوان به سال ۱۲۷۲ شمسی در تهران پا به جهان گذاشت. پسر مهاجری از اهالی نخجوان قفقاز بود. پدر و پدربزرگش از سرداران قزاقخانه بودند. وی تحصیلات خود را در ایران و فرانسه به انجام رسانید و به سال ۱۲۸۹ داخل مدرسهٔ قزاقخانه شد و به سال ۱۲۹۴ از آن مدرسه فارغ‌التحصیل شد و به بریگاد قزاق پیوست. در کودتا همکاری همه‌جانبه داشت و درجهٔ سرهنگ تمامی گرفت. پس از تشکیل قشون متحدالشکل در تیپ پیادهٔ اول رئیس ستاد تیپ بود. در سال ۱۳۰۲ به دستور وزیر جنگ وقت (سردار سپه) به جهت کسب علوم نظامی جدید عازم اروپا گردید و توانست رستهٔ خلبانی را در دانشکدهٔ ایستر فرانسه به اتمام برساند.

نیروی هوایی و وزارت جنگ

تحصیلات خلبانی سرهنگ احمدخان نخجوان در سال ۱۳۰۴ پایان یافت و در بهمن‌ماه همان سال با یک فروند هواپیمای خریداری شده از فرانسه عازم ایران گردید و روز پنجم اسفند در قلعه‌مرغی به زمین نشست. سرهنگ احمدخان نخجوان اولین رئیس نیروی هوایی ایران شد و تا سال ۱۳۱۵ ریاست هواپیمایی با او بود. در این مدت چند بار مورد تغیر واقع و از کار برکنار شد اما هر دفعه پس از مدت کوتاهی به خدمت بازمی‌گشت. در ۱۳۰۷ به درجهٔ سرتیپی رسید. در ۱۳۱۸ کفیل وزارت جنگ در کابینهٔ دکتر متین‌دفتری شد و در ۱۳۱۹ به درجهٔ سرلشکری رسید. سرلشکر احمدخان نخجوان تا هشتم شهریور ۱۳۲۰ در سمت کفالت وزارت جنگ قرار داشت و طرح مرخص کردن سربازان وظیفه و استخدام سربازان پیمانی را به تصویب اعضای شورای عالی ارتش رسانید. همین امر موجب تغیر و اعتراض شدید رضاشاه شد. لذا سرلشکر احمدخان نخجوان را به شدت مضروب و به زندان افکند. احمدخان نخجوان تا ۲۵ شهریور در زندان بود و پس از استعفای شاه در کابینهٔ فروغی وزیر جنگ شد. پس از آن چندی بازرس و رئیس دفتر نظامی محمدرضاشاه بود و به سال ۱۳۴۵ درگذشت.

منابع

• دکتر باقر عاقلی. رضاشاه و قشون متحدالشکل. تهران: نشر نامک، ۱۳۸۶. ISBN 964-6895-05-0.