جواد فکوری

جواد فکوری
محل تولد	محله چرنداپ شهر تبریز
تاریخ تولد	دی ۱۳۱۷
محل مرگ	نزدیکی شهر ری بر اثر سقوط هواپیما
تاریخ مرگ	۷ مهر ۱۳۶۰
تابعیت	ایرانی
رسته نظامی	نیروی هوایی شاهنشاهی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
درجه	سرتیپ
فرماندهی	فرمانده پشتیبانی پایگاه دوم شکاری فرمانده پایگاه دوم شکاری فرمانده پایگاه یکم شکاری معاون عملیاتی نیروی هوایی فرمانده نیروی هوایی وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران مشاور عالی ستاد مشترک ارتش
جنگ‌ها	جنگ ایران و عراق
عملیات‌های مهم	عملیات کمان ۹۹ عملیات اچ-۳ عملیات اوسیراک
تخصص‌های دیگر	خلبان جنگنده اف-۴ گذراندن دورهٔ تکمیلی خلبانی مدیریت خلبان اف-۴ گذراندن دوره فرماندهی گردان هوایی گذراندن دوره فرماندهی ستاد

سرتیپ جواد فکوری (۱۷ دی ۱۳۱۷-۷ مهر۱۳۶۰)، فرمانده نیروی هوایی و وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران بود. وی در محله چرنداپ شهر تبریز متولد شد. خلبانی جنگنده اف-۴ را در ایران و آمریکا آموزش دید. پس از انقلاب ۱۳۵۷ به خدمت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران درآمد و با شروع جنگ ایران و عراق به عنوان یکی از طراحان عملیاتهای نیروی هوایی ایران به کار خود ادامه داد. جواد فکوری در طراحی عملیات کمان ۹۹ و عملیات اچ-۳ و عملیات اوسیراک شرکت داشت. وی در مهرماه ۱۳۶۰ در حین بازگشت از جبهه جنوبی جنگ به تهران، بر اثر سقوط هواپیمای حامل جان خود را از دست داد.

دوران کودکی تا جوانی

پدر ایشان از هواداران فرقه دمکرات آذربایجان و بازرگانی بود که با وجود مدرک پزشکی بازرگانی می کرد و از ترس آنکه کمونیستها به آذربایجان آمده و فرهنگ کمونیستی خود را به آذربایجان بیاورند، به تهران آمد و در بازار تهران مشغول به بازرگانی شد و چون به تهران آمد خانه، مغازه و حساب بانکی اش در آذربایجان به غارت رفت. جواد در این موقع دوران کودکی را سپری می‌کند. پس از طی شدن دوران کودکی، برای گذراندان دوره تحصیلات ابتدایی وارد مدرسه اقبال می‌شود و پس از آن تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان مروی تهران آغاز و در سال ۱۳۳۷ مدرک دیپلم خود را با موفقیت کسب می‌کند.

فکوری در سال ۱۳۳۸ در کنکور سراسری شرکت کرده و در رشته پزشکی پذیرفته شد ولی به خاطر علاقه زیادی که به خلبانی داشت، با انصراف دادن از تحصیل در دانشگاه در مهر ماه همان سال وارد دانشکده خلبانی نیروی هوایی شد.

دوره‌های آموزشی

وی پس از گذراندن دوره مقدماتی پرواز در دانشگاه خلبانی، اولین پرواز مستقل خود را درسال ۱۳۳۹ با هواپیمای T-۳۳ بر فراز آسمان دوشان تپه در وضعیت‌های مختلف و به مدت یک ساعت و نیم با موفقیت انجام داد.

فکوری پس گذراندن این دوره، برای تکمیل آموزش به آمریکا اعزام شد و پس از یک سال و نیم با ۲۶۳ ساعت آموزش پرواز، موفق به اخذ گواهینامه خلبانی هواپیمای شکاری بمب افکن اف ۴ شد و پس از بازگشت به ایران، با درجه ستوان‌دومی در پایگاه یکم شکاری مشغول به خدمت شد و پس از مدتی به پایگاه هوایی شیراز منتقل شد و در گردان تاکتیکی شکاری مشغول به خدمت شد.

وی دوره‌های تکمیلی خلبانی، مدیریت خلبانی (اف ۴)، فرماندهی گردان هوایی و فرماندهی ستاد را با موفقیت طی کرد. فکوری دو بار برای تحصیل به آمریکا رفته‌است: بار اول در سال ۱۳۴۲ بود و بار دوم در سال ۱۳۵۶. با تمام شدن دوره در اسفند ۵۷ به‌ایران بازگشت.

خدمت در نیروی هوایی

کیوان نورحقیقی و جواد فکوری در حال تست سالیانه پرواز جنگنده اف-۴ در شیراز

او در سال ۱۳۴۳ ازدواج کرد که ثمره این ازدواج دو فرزند پسر و یک دختر است (انوشیروان -آلاله و علی) است. وی در طول این مدت وی در پایگاه‌های مختلفی خدمت کرد. ابتدا پایگاه مهرآباد، ۳ سال پایگاه همدان، ۳ سال در تهران، ۸ سال در شیراز.

در تبریز درگیری با حزب خلق مسلمان آغاز شده بود و جواد فکوری فرمانده مقابله با آنها بود. ۴۸ ساعت او را گروگان گرفته بودند. بعد از ماموریت تبریز و سرکوب حزب خلق مسلمان به فرماندهی پایگاه یکم فرودگاه مهرآباد منصوب شد.

وی پیش از آن فرماندهی پشتیبانی پایگاه دوم شکاری- فرماندهی پایگاه دوم شکاری- فرماندهی پایگاه یکم شکاری- معاون عملیاتی نیروی هوایی را به عهده داشت و بعد از یک ماه فرمانده نیروی هوایی شد. یک سال بعد و پس از تشکیل کابینه محمد علی رجایی با حفظ سمت به عنوان وزیر دفاع برگزیده شد. یک سال و چند ماه وزیر بود و پس از اینکه سرهنگ معین پور به فرماندهی نیروی هوایی گمارده شد، وی مورد تشویق قرار گرفت و به سمت مشاور جانشینی رئیس ستاد مشترک ارتش انتخاب شد.

سرهنگ جواد فکوری در دیدار با خمینی در جماران در حال ارائه گزارشی از جبهه‌های جنگ

مدفن جواد فکوری، ناصر کاظمی،
مصطفی چمران و موسی نامجو در بهشت زهرا

شهادت

سرتیپ فکوری در ۷ مهرماه سال ۶۰ در راه برگشت از جبهه بر اثر سقوط پرواز هرکولس سی-۱۳۰ نیروی هوایی ارتش ایران ۱۳۶۰ درگذشت.

نورالدین کیانوری در حین جواب به سوالی درباره علل مرگ سرلشکرفکوری، اتفاقی بودن سانحه هوایی را صراحتا زیر سوال برد و دست «عوامل دشمن» را در کار دید.

وزرای کابینهٔ محمدعلی رجایی

ر.	وزیر	وزارت‌خانه	ر.	وزیر	وزارت‌خانه
۱	باهنر	آموزش‌وپرورش	۱۲	موسی کلانتری	راه
۲	قندی	پست	۱۳	تشکیل نشده بود	رفاه
۳	تشکیل نشده بود	اطلاعات	۱۴	نعمت زاده	صنایع
۴	نمازی	دارایی	۱۵	عارفی	فرهنگ
۵	موسوی	امورخارجه	۱۶	دوزدوزانی	ارشاد
۶	کاظم‌پور اردبیلی	بازرگانی	۱۷	میرمحمد صادقی	کار
۷	منافی	بهداشت	۱۸	مهدوی کنی	کشور
۸	؟	معادن	۱۹	گنابادی	مسکن
۹	سلامتی	کشاورزی	۲۰	تندگویان	نفت
۱۰	احدی	دادگستری	۲۱	عباسپور	نیرو
۱۱	فکوری	دفاع	۲۲	؟	جهاد

منابع

• سرلشکر خلبان شهید جواد فکوری ساجد
• قاطعیت و تدین از ویژگی‌های شهید فکوری بود خبرگزاری فارس

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جواد فکوری موجود است.

• آلبومی از تصاویر جواد فکوری پیش از شهادت تبیان