زیست‌انفورماتیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

پیشنهاد شده است که بيو انفورماتيك با این مقاله یا بخش ادغام گردد. (بحث).

بیوانفورماتیک یا زیست‌داده‌ورزی علم نوینی است که در آن با استفاده از کامپیوتر، نرم‌افزارهای کامپیوتری و بانکهای اطلاعاتی سعی می‌گردد تا به مسائل زیستی بخصوص در زمینه‌های یاخته‌ای و ملکولی پاسخ داده شود. در این علم با بکارگیری رایانه سعی می‌گردد تا تحقیقات وسیعتری در خصوص پروتئین‌ها و ژنها بعمل آید.

دو فعالیت برجسته‌ای که بیوانفورماتیک دانان به آن مشغول هستند پروتئومیک و ژنومیک می‌باشد.

ژنومیک شامل تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات ژنتیکی بخصوص ژنوم موجودات است. در حقیقت ژنوم را باید توالی کل دی‌ان‌ای موجود در سلولهای یک جاندار دانست که به‌عنوان ماده ژنتیکی عمل می‌نماید و سبب بروز صفات وراثتی (فنوتیپ) می‌شود. با انتقال ماده وراثتی از یک نسل به نسل دیگر، صفات ارثی از یک نسل به نسل بعد منتقل می‌شود. در موجوداتی که تولید مثل جنسی دارند، ژنها از طریق سلول جنسی نر (اسپرم) و سلول جنسی ماده (اوول) به نوزاد منتقل می‌شود. بطور خلاصه باید گفت که ژنومیک شامل توالی یابی و آنالیز ژنها و رونوشت‌های آنها در یک موجود زنده‌است.

پروتئومیک به آنالیز پروتئین‌های یک موجود زنده گفته می‌شود.

علاوه بر ژنومیک و پروتئومیک، شاخه‌های دیگری از علوم زیستی وجود دارند که در بیو انفورماتیک از آنها استفاده می‌شود که عبارت‌اند از: متابولومیک و ترانسکریپتومیک. در هرکدام از این بخش‌ها سعی می‌شود تا به سوالات و پیچیدگیهای علم حیات (زیست شناسی) پاسخ داده شود.

در حوزه سوخت‌وساز بدن سعی می‌شود تا داده‌هایی که در خصوص متابولیتهای سلولی هستند مورد مطالعه و تجزیه وتحلیل قرار گیرد و در علم ترانسکریپتومیک دادهایی که در خصوص رونویسی از روی دی‌ان‌ای است مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.

علم بیوانفورماتیک می‌تواند ابزاری در جهت توسعه تکنولوژی مهندسی ژنتیک و مهندسی پروتئین باشد. برخی از محققین امروزی، فصل جدیدی در حوزه علم بیوانفورماتیک معرفی می‌کنند که نام آنرا زیست سیستم Systems-Biology نهاده‌اند. زیست سیستم یا دستگاه زیستی دست یافته جدیدی است که برای پاسخگوئی به مباحث پیچیده زیستی توسط محققان بکار می‌رود. زیست سیستم شامل برهمکنش میان ژنومیک و پروتئومیک و نیز داده‌های بیوانفورماتیک است که برای درک کامل از فعالیتهای سیستم‌های زیستی بکار می‌رود. امروزه شناخت توالی DNA به تنهائی پاسخگوی نیاز علمی دانشمندان زیست شناس نمی‌باشد بلکه مکانیسم عمل ملکول‌ها و اجزاء سلولی به شدت مورد توجه قرار گرفته. تحقیقاتی که امروزه در زمینه سلولهای بنیادین، تمایز سلولی، بیان ژنها و نحوه عملکرد آنها و نیز نحوه عملکرد و همکاری کلیه اجزاء سلول مثل میتوکندی و یا پلاستها صورت پذیرفته به عنوان دادهای خام برای علم بیوانفورماتیک بکار میرود. برای اطلاعات بیشتر میتوانید از سایت http://www.ibp.ir استفاده كنید