زیست‌سنجشی

زیست‌سنجشی یا بیومتریک به نوع خاصی از روش‌های امنیتی گفته می‌شود که در آن برای کنترل دسترسی و برقراری امنیت از خواص قابل اندازه‌گیری بدن انسان یا هر موجود زندهٔ دیگر استفاده می‌شود، همانگونه که از کلمهٔ بیومتریک بر می‌آید در این روش با استفاده از الگوریتم‌های ریاضی از اندام‌ها برداشت‌های ثابت و یکتایی می‌شود که می‌توان از آن به عنوان یک کلمهٔ عبور یکسان و غیر قابل تقلید و گاه غیرقابل تغییر استفاده کرد .

اگرچه ممکن است این اسم به نظر غریب و جدید بیاید اما واقعیت این است که بشر مدت زیادیست که از آن بهره می‌برد و مثال زندهٔ آن استفاده از عکس‌هایست که در کارت‌های مختلف از آن بهره می‌بریم، در واقع در تمامی آن کارت‌ها شخص کنترل کننده با دیدن عکس و مقایسه آن با چهره واقعی شما از اصول اولیه زیست‌سنجی (بیومتری) پیروی می‌کند یکی دیگر از اینگونه مثال‌ها استفاده از اثر انگشت است که قدمتی بس طولانی در بین اذهان عمومی بشر دارد .

شرایط اصلی برای تبدیل یک خاصیت قابل اندازه‌گیری بدن به یک خاصیت مناسب جهت استفاده به عنوان یک متود شناسایی : برای اینکه یک عضو بدن بتواند به عنوان یک وسیله اندازگیری مطرح شود باید شرایط خاصی داشته باشد به عنوان مثال باید ثابت باشد مثلاً شما نمی‌توانید رنگ مو یا وزن را به عنوان یک خاصیت بیومتریک در نطر بگیرید زیرا دائما در حال تغییر و تبدیل هستند، در ضمن خواص انتخاب شده می‌بایست نشان‌دهنده یک انسان خاص باشند و می‌بایست به سهولت قابل دسترسی باشند یعنی برای بررسی آن نیاز به زحمت زیادی نباشد.

بطور کلی ویژگی‌های بیومتریک به دو دسته تقسیم می شوند: ۱- خصوصیات وابسته به فیزیک انسان ها، این دسته از ویژگی‌ها به مجموعه ای از خصوصیات همراه انسان اعم از اثرانگشت، عنبیه چشم، چهره، DNA و غیره اشاره دارد، این ویژگی‌ها عمدتا از بدو تولد انسان و گهگاه قبل از تولد انسان شروع به شکل گیری نموده و تا آخر عمر در بدن انسان ثابت و غیرقابل تغییر(گهگاه تغییرات اندک)می مانند.

۲- خصوصیات رفتاری انسان ها، این ویژگی‌ها در حقیقت خصوصیات ناشی از رفتارهای انسان هاست نظیر راه رفتن انسان، نحوه فشردن دکمه ها(مثلا موبایل)و غیره که می تواند بیانگر مشخصات یک انسان خاص باشد نظیر راه رفتن یک انسان که گاهی با نگاه کردن آن از پشت سر می توان تشخیص داد که وی کدام یک از دوستانتان است.

انواع روش‌های تعیین هویت زیست‌سنجی موجود :

تعیین هویت از طریق اثر انگشت تعیین هویت از طریق بررسی دقیق کف دست تعیین هویت از طریق رگ‌های کف دست تعیین هویت از طریق کنترل شبکیه چشم تعیین هویت از طریق کنترل رگ‌های چشم تعیین هویت از طریق صورت تعیین هویت از طریق امضا تعیین هویت از طریق شناسایی صدا تعیین هویت از طریق عنبیه چشم تعیین هویت از طریق راه رفتن تعیین هویت از طریق چهره

ارزیابی ویژگی‌های بیومتریک انسان

معمولا ویژگی‌های انسان‌ها با ۹ پارامتر مورد ارزیابی قرار می گیرد که عبارتند از[۹۷۸۰۳۸۷۷۱۰۴۰۲:Jain]: .

۱- عمومیت، هر شخص دارای آن ویژگی باشد.

۲- یکتایی، چه تعداد نمونه متفاوت را می توان تفکیک کرد.

۳- دوام، معیاری برای آنکه سنجش شود یک ویژگی چه مدت عمر می کند.

۴- قابلیت ارزیابی، سهولت استفاده برای ارزیابی نمونه‌های متفاوت.

۵- کارآیی، دقت، سرعت و پایداری روش مورد استفاده.

۶- مقبولیت، میزان پذیرش تکنولوژی.

۷- جایگزین، سهولت در استفاده از جایگزین

۸- تصدیق هویت، در تصدیق هویت مشخصه یک فرد به پایگاه اطلاعات ارسال می‌شود و هدف بررسی آن به منظور تصدیق هویت آن فرد می‌باشد که پاسخ سیستم الزاما مثبت و یا منفی است.

۹- تشخیص هویت، در سیستم‌های تشخیص هویت مشخصه بیومتریک فرد به سیستم ارائه می‌شود و سیستم با جستجوی پایگاه اطلاعات مشخصات فرد را در صورت موجود بودن استخراج می کند.

مزایای استفاده از روش‌های امنیتی زیست‌سنجشی

با این روش شما می‌توانید تقریباً مطمئن باشید که همان کسی که باید به منابع دسترسی دارد برای مثال اثر انگشت همواره یکتا و یکسان است، مشکلاتی مانند فراموش کردن رمز عبور یا گم کردن آن در این روش وجود ندارد. سرعت بسیار بالایی دارد و برای کاربران عادی نیاز به آموزش ندارد، امکان سرقت آلات بیومتری (زیست سنجشی) نیز بسیار کم است ! یا در پاره ایی از مواقع صفر است

منابع

مقاله مروری بر امنیت بیومتریک اثر محسن امیری بشلی به همت INSIR

کتاب امنیت اثر MAB سال انتشار ۲۰۰۵

Implementing Biometric Security Wiley