یوکاریوت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در زیست‌شناسی به جانداری که یاخته‌های آن هستهٔ واقعی و غشا دارد یوکاریوت (Eukaryote) یا هوهسته‌ای[۱] گفته می‌شود.

به همین منوال، به فرمانروی جانداران تک‌یاخته‌ای و پُریاخته‌ای که یاخته‌های آنها هستهٔ واقعی و غشا دارد، هوهسته‌ای‌ها Eukaryotae می‌گویند.

هوهسته‌ای‌ها دارای یاخته‌هایی هستند که در آن‌ها ماده ژنتیکی در یک غشا محفوظ شده که هسته نام دارد. موجودات پرسلولی همگی یوکاریوت هستند و در مقابل یوکاریوت گروهی به نام پیش‌هسته‌ای prokaryote قرار دارد که در این‌ها ماده ژنتیکی به طور آزادانه درون سیتوپلاسم قرار دارد.

هوهسته‌ها دارای کروموزوم خطی هستند و اندامک‌های غشاداری مانند میتوکندری نیز دارند. ریبوزوم‌های سلول‌های هوهسته‌ای پیچیدگی بیشتری نسبت به ریبوزوم‌های سلول‌های پیش‌هسته‌ای دارند و کمی بزرگترند.

داشتن هستهٔ غشادار و میان‌یاخته حاوی اندامک‌های یاخته‌ای که شامل همهٔ یاخته‌ها به‌جز باکتری‌ها می‌شود را هوهستگی eukaryosis می‌گویند.

تفاوت‌های هوهسته‌ای‌ها و پیش‌هسته‌ای‌ها[ویرایش]

تفاوت‌های یوکاریوت‌ها و پروکاریوت‌ها
یوکاریوت‌ها پروکاریوت‌ها
دارای هسته مشخص و محصور در غشا فاقد هسته
دارای اندامک‌های غشادار و مشخص و دستگاه غشایی درونی فاقد اندامک‌های محدود به غشا
اندازه بسیار متنوعی دارند. اندازه یک سلول پروکاریوت ۱ تا ۱۰ میکرومتر است.
ماده ژنتیکی یک سلول یوکاریوتی عمدتاً در هسته متمرکز است. ماده ژنتیکی سلول در ناحیه شبه هسته‌ای موسوم به نوکلئوئید متمرکز شده است.
سلول‌های یوکاریوتی دارای سه نوع RNA پلی مراز اصلی هستند. البته کلروپلاست و میتوکندری نیز RNA پلی مراز دارند. سلول‌های دارای یک نوع RNA پلی مراز هستند.
ماده ژنتیکی یک سلول یوکاریوتی عمدتاً در هسته متمرکز است. بخش اندکی نیز درون اندامک‌های درون‌یاخته‌ای هم‌چون میتوکندری، کلروپلاست و گلی‌اکسیزوم دیده می‌شود. ماده ژنتیکی سلول پروکاریوتی که از لحاظ کمیت ۷۰۰ مرتبه کم‌تر از ماده ژنتیکی نوع یوکاریوتی است.
تاژک سلول یوکاریوتی عمدتاً از جنس پروتئین استوانه‌ای شکل میکروتوبول است. تاژک سلول پروکاریوتی از جنس پروتئین فلاژلین است.
تاژک در حال حرکت، دارای حرکت شلاقی است تاژک در حال حرکت، دارای حرکت چرخشی است
فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را فقط در انواع یوکاریوتی می‌توان یافت فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را نمی‌توان یافت
حجم یک سلول یوکاریوتی هزاران بار بزرگتر از نوع پروکاریوتی است. حجم یک سلول پروکاریوتی کم است.
فرمانروی :آغازیان -گیاهان- جانوران – قارچ‌ها در این گروه قرار دارند. فرمانروی باکتری‌ها شاخص‌ترین نوع پروکاریوت‌ها هستند.
فرایند رونویسی در سلول‌های یوکاریوت کمی پیچیده تر از سلول‌های پروکاریوتی است. دارای اینترون و اگزون فرایند رونویسی در سلول‌های پروکاریوت ها کمی ساده تر از سلول‌های یوکاریوتی است. و فاقد اینترون و اگزون (البته در آرکی‌باکتری‌ها استثا)
دارای پروتئین‌های متنوع است و دارای ۴ تا ۵ نوع هیستون که به دی‌ان‌ای پیوسته‌اند. دارای معدودی پروتئین (اکثراً آنزیم) است و فاقد هیستون
دارای پروتئین‌های اکتین یا میوزین است. فاقد پروتئین‌های اکتین یا شبه میوزین
دارای میکروتوبول است. فاقد میکروتوبول
کروموزوم‌های نوکلئوپروتئین دارند. کروموزوم‌های نوکلئوپروتئین ندارند.
میتوز و میوز دارند. میتوز ندارند.
ژنوم آن‌ها بیش از یک مولکول دی‌ان‌ای خطی است. دارای یک مولکول دی‌ان‌ای حلقوی
ریبوزوم S۸۰ دارند. بزرگتر و پیچیده تر البته در کلروپلاست و میتوکندری از نوع S۷۰ دارند. ریبوزوم S۷۰ دارند. کوچکتر و ساده تر
سانترومر یا کینه توکور دارند. سانترومر یا کینه توکور ندارند.
یک یا چند هستک دارند هستک ندارند.
دارای کیپه‌های متعدد از یک ژن از هر ژن یکی دارند.
همانندسازی در مواضع متعدد یا دارای چندین دوراهی همانندسازی یک نقطه شروع همانندسازی دارند. و دوجهتی
سنتز همه زنجیره‌های پلی پپتیدی با متیونین فرمیله نشده آغاز می‌شود. سنتز همه زنجیره‌های پلی پپتیدی با متیونین فرمیله آغاز می‌شود.
ردیف هاگنس (TATA)، راه‌انداز (پروموتور) RNA پلیمراز۲ است که به ردیف پرینبو در پروکاریوت‌ها شباهت دارد. ردیف پرینبو (TATAATG) در نزدیکی نقطه آغاز راه‌انداز جای دارد.
معمولاً در انتهای ۵ پریم mRNA کلاهک وجود دارد. کلاهک ندارد.
به دو انتهای mRNA پروتئین‌های پیوسته متفاوت متصل است. فاقد پروتئین‌های پیوسته به انتهای mRNA است.
اکثراً ردیف پلی A بلندی در انتهای ۳پریم در mRNA داند. وجود ردیف پلی A در انتهای ۳پریم در mRNA نادر است.
mRNA منحصراً (مونو سیسترونی) یا تک ژنی است. mRNA چندژنی (پلی سیسترونی) در آن‌ها متداول است.

تقسیم‌بندی یوکاریوتها[ویرایش]

در 1866 این تقسیم بندی بای یوکاریوتها ملاک بود:

سپس در سال 2005 یوکاریوتها به این شکل تقسیم‌بندی شدند:

برون‌کافتگان Various flagellate protozoa
Amoebozoa Most lobose amoeboids and slime moulds
بازگشتیان جانورانs, fungi, choanoflagellates, etc.
Rhizaria روزن‌داران, Radiolaria, and various other amoeboid protozoa
Chromalveolata Stramenopiles (or Heterokonta), Haptophyta, Cryptophyta (or cryptomonads), and Alveolata
گیاهیان (or Primoplantae) Land plants, green algae, red algae, and glaucophytes

طبقه‌بندی جانداران[ویرایش]

لینه
۱۷۳۵[۲]
دوسلسله‌ای
ارنست هکل
۱۸۶۶[۳]
سه‌سلسله‌ای
چاتون
۱۹۲۵[۴][۵]
دوقلمرویی
کوپلند
۱۹۳۸[۶][۷]
چهارسلسله‌ای
ویتکر
۱۹۶۹[۸]
پنج‌سلسله‌ای
وسس و دیگران
۱۹۷۷[۹][۱۰]
شش‌سلسله‌ای
وسس و دیگران
۱۹۹۰[۱۱]
سه‌فرمانرویی
کاوالیر اسمیت
۲۰۰۴[۱۲]
شش‌سلسله‌ای
(در نظر گرفته نشده) آغازیان پروکاریوت مونرا مونرا باکتری‌ها باکتری‌ها باکتری‌ها
باستانیان باستانیان
یوکاریوت آغازیان آغازیان آغازیان یوکاریوت تک‌یاختگان
کرومیستا
گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان گیاهان
آغازیان قارچ قارچ قارچ
جانوران جانوران جانوران جانوران جانوران جانوران


منابع[ویرایش]

  1. برابرنهاده فرهنگستان زبان فارسی.
  2. C. Linnaeus (1735). Systemae Naturae, sive regna tria naturae, systematics proposita per classes, ordines, genera & species. 
  3. E. Haeckel (1866). Generelle Morphologie der Organismen. Reimer, Berlin. 
  4. É. Chatton (1925). "Pansporella perplexa. Réflexions sur la biologie et la phylogénie des protozoaires". Ann. Sci. Nat. Zool. 10-VII: 1–84. 
  5. É. Chatton (1937). Titres et Travaux Scientifiques (1906–1937). Sette, Sottano, Italy. 
  6. H. Copeland (1938). "The kingdoms of organisms". Quarterly review of biology 13: 383–420. doi:10.1086/394568. 
  7. H. F. Copeland (1956). The Classification of Lower Organisms. Palo Alto: Pacific Books. 
  8. Whittaker RH (January 1969). "New concepts of kingdoms of organisms". Science 163 (3863): 150–60. doi:10.1126/science.163.3863.150. PMID 5762760. 
  9. C. R. Woese, W. E. Balch, L. J. Magrum, G. E. Fox and R. S. Wolfe (August 1977). "An ancient divergence among the bacteria". Journal of Molecular Evolution 9 (4): 305–311. doi:10.1007/BF01796092. PMID 408502. 
  10. Woese CR, Fox GE (November 1977). "Phylogenetic structure of the prokaryotic domain: the primary kingdoms". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 74 (11): 5088–90. doi:10.1073/pnas.74.11.5088. PMC 432104. PMID 270744. 
  11. Woese C, Kandler O, Wheelis M (1990). "Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya.". Proc Natl Acad Sci U S A 87 (12): 4576–9. Bibcode:1990PNAS...87.4576W. doi:10.1073/pnas.87.12.4576. PMC 54159. PMID 2112744. 
  12. Cavalier-Smith, T. (2004), Only six kingdoms of life, Proc. R. Soc. Lond. B 271: 1251–62, doi:10.1098/rspb.2004.2705, PMC 1691724, PMID 15306349, retrieved 2010-04-29