رادیوبیولوژی

یک منحنی بقای سلولی

رادیوبیولوژی (به انگلیسی: Radiobiology)‏ به دانش و مطالعه مبانی، مکانیزم، و آثار پرتوهای یونیزان بر روی ماده جاندار را گویند.
رادیوبیولوژی (یا زیست‌شناسی پرتوی) یک رشتهٔ میان رشته ای از علوم است که اثرات بیولوژیکی پرتوهای یونیزان و غیریونیزان از همه طیف های الکترومغناطیسی شامل : رادیواکتیویته (اشعه آلفا، اشعه بتا و اشعه گاما)، پرتوهای ایکس (پرتو ایکس)، اشعه ماورای بنفش، نور مرئی، ریز موج‌ها (مایکروویوها)، موج رادیویی، پرتوهای با فرکانس پائین (که در انتقال الکتریکی متناوب استفاده می شود)، پرتوهای اولتراسوند(مافوق صوت) حرارتی (گرما)، و روش‌های مرتبط با آن را مورد مطالعه قرار می دهد.این رشته زیر مجموعه از بیوفیزیک محسوب می شود.

زمینه‌های مورد بررسی

واکنشهای بین میدانهای الکترومغناطیسی (EMF) و ارگانیسمها یا موجودات زنده می توانند در سطوح مختلف مورد مطالعه قرار بگیرند :

• فیزیک‌های پرتوئی
• شیمی پرتوئی
• بیولوژی مولکولی و سلولی
• ژنتیک مولکولی
• مرگ سلول و آپوپتوز
• عوامل اصلاح یا تغییر دوز
• مکانیسم‌های حفاظت و ترمیم
• پاسخ‌های بافتی به تابش
• تطابق و سازش موجودات یا ارگانیسم‌های زنده با امواج رادیویی
• بالا و پایین کردن سطح تابش الکترومغناطیسی و سلامتی
• میزان خودجذبی مخصوص ارگانیسم‌ها
• مسمومیت با اشعه (مسمومیت پرتوی)
• انکولوژی تشعشع (پرتو درمانی در سرطان)

رادیوبیولوژی (زیست‌شناسی پرتوی) مربوط به پرتوهای غیریونیزان، شامل:

• الکترومغناطیس زیستی
• مغناطیس زیستی

منبع‌های پرتوی برای زیست‌شناسی پرتوی

آزمایشها و تجربیات مربوط به زیست‌شناسی پرتوی (رادیوبیولوژی) به طور معمول از منابع تشعشعی استفاده می کنند که می توانند شامل :

• یک منبع ایزوتوپی، معمولاً 137Cs (سزیم137) یا 60Co (کبالت60).
• یک شتاب دهندهٔ ذرات اتمی (شتاب دهنده ذره ای)، تولیدکننده پروتون‌های پرانرژی، الکترونها یا یونهای شارژشده. نمونه‌های زیستی می توانند با استفاده از یک بیم پهن، مختلط یا بیم یکنواخت، و یا با استفاده از یک بیم کوچک یا میکروبیم microbeam))، متمرکز شده به سمت پایین و در اندازه‌های سلولی و یا زیرسلولی تحت تابش قرار گیرند.
• یک لامپ ماورای بنفش (UV).

جستارهای وابسته

• حساسیت‌های پرتوی
• رادیولوژی
• پزشکی هسته ای
• رادیواکتیویته در زیست شناسی
• رادیوفوبیا
• منحنی بقای سلول
• اثر بیولوژیکی نسبی
• تهدید سلامتی با تشعشعات کیهانی
• آلارا

منابع

• ویکی انگلیسی
• Radiobiology for the Radiologist. Eric Hall. 6Ed. 2006 ISBN 0-7817-4151-3 p.512