نرم‌افزار سازمانی

نرم‌افزار سازمانی (به انگلیسی: Enterprise software)‏ که به صورت نرم‌افزار کاربردی سازمانی(EAS) نیز نامیده می‌شود، نرم‌افزار رایانه‌ایی است که در سازمانهایی مانند شرکت‌های تجاری یا دولت مورد استفاده قرار می‌گیرد. درست برعکس نرم‌افزار انتخابی توسط یک شخص برای اهداف شخصی.(برای مثال نرم‌افزار خرده‌فروشی ). نرم‌افزار سازمانی یک بخش متمرکزشده از بخش‌های رایانه‌ایی به صورت سیستم اطلاعاتی است.

خدمات نرم‌افزارهای سازمانی معمولا منجر به ابزارهایی حول محور تجارت می‌شود، مانند فرآیندهای خرید یا پرداخت برخط، کاتالوگ‌های محصولات به صورت فعال، سیستم‌های صورت‌حساب خودکار، امنیتی، مدیریت محتوا، مدیریت خدمات فناوری‌اطلاعات، مدیریت رابطه با مشتریان، طرح‌ریز منابع، نجارت هوشمند، مدیریت اچ‌آر، تولید، برنامه‌های یکپارچه و اتوماسیون فرم.

تعریف

هیچ تعریف جامعی برای نرم‌افزار سازمانی وجود ندارد(که تمام خصوصیات در تمام نرم‌افزارهای سازمانی را پوشش دهد)، این بخش به خلاصه‌ایی از چندین تعریف از چند منبع متفاوت می‌پردازد.

نرم‌افزار سازمانی مجموعه‌ای از برنامه‌های رایانه‌ایی را توصیف می‌نماید که دارای ویژگی تجاری مشترکی هستند؛ ابزارهایی برای مدلسازی چگونگی کارکرد یک سازمان و نیز ابزارهای توسعه‌ایی برای ساخت برنامه‌هایی بی‌همتا برای آن سازمان. این نرم‌افزار به حل مشکلات سازمانی می‌پردازد(به جای مشکلات دپارتمانی). همچنین این نرم‌افزارها با استفاده از معماری نرم‌افزار سازمانی نوشته می‌شوند. نرم‌افزارهای سطح سازمانی با هدف پیشرفت و بهبود محصولات سازمانی برای پشتیبانی مطنقی از کارهاست.

کاپترا نرم‌افزار سازمانی را در موضوعات زیر تعریف نموده‌است:

• «برنامه‌های سازمانی درباره‌ی نمایش، دستکاری و ذخیره‌سازی حجم عظیمی از داده‌هایی که اغلب پیچیده‌اند هستند. همچنین پشتیبانی و اتوماسیون فرآیندهای تجاری با کمک این داده‌ها.»
• اهداف شامل هر سازمانی اعمم از شرکت ها، مشارکت، مالکیت انحصاری، غیر انتفاعی، سازمان های دولتی هستند. ولی مشتریان هدف مستقیم این برنامه‌ها نیستند.
• اهداف شامل هر صنعتی می‌باشد.
• اهداف هم شامل سازمان‌های بزرگ و هم کوچک هستند. اععم از شرکت‌های حاضر در فهرست «فورچون ۵۰۰» تا شرکت‌های «مادر و پدر».
• شامل مواردی چون کارکرد خاص نیز هستند(مانند حسابداری، سلامتی و بهداشت، حمایت از حلقه‌های تولید و مانند آن‌ها). همچنین مسایل صنعتی (شرکت‌های تولیدی، خرده‌فروشی، مراقبت بهداشتی و مانند آن‌ها).

براساس هزینه‌ی ساخت یا فروش، نرم‌افزارهای اختصاصی که به صورت غیر آزاد یا پولی هستند. از این رو تنها سازمانی‌های بسیار بزرگ قادرند تا کل تجارتشان را با استفاده از نرم‌افزارِ سازمانی مدلسازی نمایند.

از آنجا سازمانی‌های تجاری دارای ساختار و دپارتمان‌های مشابه هستند، برنامه‌های سازمانی اغلب به صورت مجموعه‌ای از برنامه‌هاست. این برنامه‌ها که با استفاده از ابزارهای توسعه، سازمانی را به یکدیگر الصاق نموده تا برنامه را برای آن سازمان خاص اختصاصی نمایند. این ابزارهای پیچیده‌ی برنامه‌ریزی عموما پیچیده هستند و نیازمند توانایی های خاصی افراد در برنامه‌ریزی با آن‌ها می‌باشد. بنابراین یکی از ویژگی‌های برنامه‌ریزان این نرم‌افزارها، داشتن آگاهی درباره بخشی خاصی از ابزارهای توسعه است. مثلا باید یکی از «توسعه‌گران SAP باشد.»

ویژگی نرم‌افزارهای سازمانی عبارتند از کارایی، مقیاس‌پذیری و استحکام. نرم‌افزارهای سازمانی، معمولا دارای رابط‌هایی برای سایر نرم‌افزارهای سازمانی هستند(برای مثال ارتباط «دپارتمان پلیس لس‌آنجلس» به دایرکتوری خدمات). مدیریت متمرکز (وجود یک صفحه‌ی مدیریت برای مثال) از دیگر ویژگی‌های این نرم‌افزارهاست.

نرم‌افزارهای کاربردی سازمانی

نرم‌افزارهای کاربردی سازمانی نرم‌افزار کاربردی است که توابع تجاری را انجام می‌دهد. از این میان می‌توان به فرآیند سفارش، خرید، زمان‌بندی تولید، مدیریت اطلاعات مشتریان و حسابداری اشاره نمود. این نرم‌افزارها معمولا بر روی سرورها قرار می‌گیرند و خدماتی را به صورت هم‌زمان در اختیار تعداد زیادی از کاربران قرار می‌دهند. خدماتی که معمولا از طریق شبکه‌های رایانه‌ایی قابل دسترس است. این نرم‌افزارهای در تضادی آشکار با نرم‌افزارهای تک‌کاربرده قرار دارند که معمولا بر روی رایانه‌های شخصی مستقر شده و تنها بک یک کاربر خدماتش را عرضه می‌نماید.

گونه‌ها

• نرم‌افزارهای سازمانی که توسط گروه‌های فن‌آوری اطلاعات شرکت‌ها طراحی و پیاده‌سازی می‌شوند.
• ممکن است از توسعه‌گران نرم‌افزارهای سازمانی خریداری شود، که آن‌ها باید نرم‌افزار را نصب و نگهداری نمایند. نصب و سفارشی‌سازی نمودن و نگهداری از این نرم‌افزارها نیز ممکن از به خارج از شرکت سپرده شود(برون سپاری).
• مدلی دیگر نیز وجود دارد که به نام نرم‌افزارهای درخواستی شهره هستند و با نام نرم‌افزار به عنوان خدمات (به انگلیسی: Software as a Service)‏نیز شناخته می‌شوند. مدل درخواستی از نرم‌افزارهای سازمانی براساس دسترسی وسیع به اینترنت امکان پذیر است. این نرم‌افزارهای خدماتی، نرم‌افزار سازمانی را بر روی سرورِ داخل شرکتِ خود قرار داده و به کاربران اجازه‌ی دسترسی به آن‌ها را از طریق اینترنت را می‌دهند.

نرم‌افزارهای سازمانی معمولا براساس کارهای تجاری که انجام می‌دهند دسته‌بندی می‌شوندمثل نرم‌افزارهای حسابداری یا اتوماسیون فروش نرم‌افزار.

توسعه‌گران

سازمان‌های بزرگی در توسعه و فروش نرم‌افزارهای سازمانی حضور دارند. از این میان می‌توان به سپ، کاد، آی‌بی‌ام، بی‌ام‌سی سافت‌ویر،اچ‌پی بخش نرم‌ازاری، ردوود سافت‌ویر، دوسی۴ سافت‌ویر، جی باس،مایکروسافت،آدوب سیستمز، اوراکل، فناوری این‌کوئست، دی‌ای تکنولوژی و ای‌اس‌جی سافت‌ویر سولوشن اشاره نمود. اگرچه هزارن شرکت دیگر نیز در این زمینه حضور دارند.