اختراع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جلد مجله «علم و اختراع»، نوامبر ۱۹۲۸
آتش، یکی از اولین اختراعات و اکتشافات بشر

اختراع (به انگلیسی: Invention)واژه ای است که در معنای اختصاصی به معنی طراحی و ایجاد یک ابزار یا دستگاه با کارکرد جدید می باشد . این معنا تقریبا" با واؤه های خلق فناوری و نوآوری فناورانه(سخت افزاری) مترادف است .در معنای عام به معنی کلی هر گونه نوآوری است و با واژه ی نوآوری مترادف است . بیشترین و متداول ترین کاربرد واژه ی اختراع به معنای اول می باشد به طور کلی اختراع نوعی از خلاقیت و نوآوری است ( گلستان هاشمی،1382). [۱] .

اختراع شناسی[ویرایش]

اختراع شناسی (به انگلیسی: Inventology ) عبارت از مطالعه ی ابعاد و جوانب مختلف اختراعات با رویکردها و روش شناسی های گوناگون می باشد.اختراع شناسی یکی از گرایش های علم میان رشته ای و چند رشته ای خلاقیت شناسی یاخلاقیت نوآوری شناسی (به انگلیسی: Creanovatology) یا علم خلاقیت و نوآوری (به انگلیسی: Creativity and Innovation Science یا Creanovation Science) می باشد( گلستان هاشمی،1382). [۲] . [۳] .

یکی از روش های اختراع شناسی ، روش تحلیل پتنت(به انگلیسی: Patent Analysis یا Patentology ) یعنی تحلیل اکتشافی سندهای ثبت شده اختراعات و استخراج روال های نظام دار و قوانین و روش های منجر به اختراع می باشد . روش تحلیل اکتشافی پتنت یا اختراع شناسی تحلیلی روشی است که توسط دانشمند اختراع شناس گنریچ آلتشولر (1926-1998) ابداع و ارائه گردیده و وی بر اساس نتایج حاصل از این روش نظریه حل مسئله ابداعی ( تریز - TRIZ ) را به عنوان یک روش شناسی نظام دار مهندسی اختراع یا مهندسی خلاقیت و نوآوری ارائه نمود( گلستان هاشمی ، 1383 ).[۴] .

راه آهن، تقریباً مهم ترین اختراع در حمل و نقل زمینی

قوانین[ویرایش]

ایران

بر پایهٔ قوانین ایران «اختراع» عبارت است از نوآوری‌ای که کاربرد صنعتی یا کشاورزی داشته باشد و شامل مواد دارویی و نرم‌افزار نمی‌شود. [نیازمند منبع]
قانون ثبت طرح‌های صنعتی، علائم تجاری و اختراع دو ویژگی را برای اختراع ذکر کرده‌است: ۱. یک ابتکار جدید باشد؛ ۲.دارای کاربرد صنعتی باشد. ابتکاری بودن اختراع یعنی اینکه اختراع برای شخص دیگری با مهارت عادی در صنعت مورد نظر اختراع، واضح و معلوم نباشد. یعنی درجه‌ای از خلاقیت و اندیشه در اختراع بکار رفته باشد. جدید بودن یعنی اینکه اختراع در آن صنعت یا فن از قبل موجود نباشد و در جهان جدید باشد. بسیاری به اشتباه فکر می‌کنند که کافی است که اختراع در ایران جدید باشد، در حالیکه قانون صراحت دارد به جدید بودن اختراع در جهان. کاربرد صنعتی به جنبه علمی و کاربردی محصول یا فرایند اشاره دارد.
مواردی که به عنوان اختراع قابل ثبت نیستند:

  • کشفیات با توجه به قانون به عنوان اختراع قابل ثبت نیستند. به نظر می‌رسد علت آن این است که قانونگذار خواسته که انسان‌ها مالک چیزی شوند که خود ایجاد کرده‌اند و نه چیزهایی را مالک شوند که در طبیعت از قبل موجود بوده‌است.
  • نظریه‌های علمی و روش‌های ریاضی به عنوان اختراع قابل ثبت نیستند. به نظر می‌رسد علت آن جلوگیری از به انحصار گرفتن علم و دانش است.
  • برای حمایت از نرم‌افزارهای رایانه‌ای قانون خاص وجود دارد اما برخی از نرم‌افزارهایی که دارای ویژگی‌های اختراع باشند را می‌توان بعنوان اختراع ثبت کرد.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. مقدمه ای بر علم خلاقیت شناسی : دانش خلاقیت و نوآوری .. 
  2. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. علم میان رشته ای و چند رشته ای خلاقیت شناسی .فصلنامه علوم خلاقیت شناسی و حل مسئله ابداعی (تریز). 
  3. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. درباره ی علم میان رشته ای خلاقیت شناسی . مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی خلاقیت شناسی ، تریز و نوآوری. 
  4. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. اختراع شناسی تحلیلی و مهندسی اختراع . سمینار جشنواره کشوری ابداعات و اختراعات. 
  • وب گاه علوم خلاقیت شناسی و مهندسی و مدیریت نوآوری
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اختراع موجود است.