نقشه‌نگاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نقشه‌نگاری یا کارتوگرافی علم و هنر ترسیم نقشه‌های زمین است.

در معنای عام به تمامی عملیات نقشه‌برداری (عملیات صحرائی و دفتری و...) نقشه‌نگاری نیز گفته می‌شود.

مردم تمدن حاشیه رود دجله و فرات و اروند رود(شط العرب) جزو قدیمی ترین در نگارش نقشه جغرافیایی هستند مصری ها نیز در این مورد جایگاه خاصی دارند. در گذشته نقشه‌ها با مداد و کاغذ ترسیم می‌شدند ولی گسترش توانایی‌های رایانه‌ها، نقشه‌نگاری را دیگرگون کرده‌است. هم اکنون بیشتر نقشه‌های فنی و تجاری توسط نرم‌افزارهای نقشه‌کشی و نقشه‌نگاری تهیه می‌گردند. در بسیاری از کشورها هنوز هم نقشه های جغرافیایی از طبقه بندی محرمانه برخوردارند. اگرچه برنامه گوگل Earth این طبقه بندی کلاسیک را بی معنا ساخته اما هنوز هم حساسیت روی نقشه ها وجود دارد در زمانهای قدیم نقشه فقط برای فرماندهان درجه اول و یا پادشاهان و رهبران تهیه می شد و محرمانه نیز نگهداری می شد.اما امروزه نقشه به راحتی در اختیار همگان قرار دارد حتی نقشه های با مقیاس های بسیار حساس که در آن حتی میله مرزی و یا سربازان قابل مشاهده است.

Copy (1472) of St. Isidore's نقشه جهان

در بازدید از موزه نقشه های قرون گذشته انسان ناخود آگاه در برابر شاهکار، دقت ، هنر و آراستگی نقشه نگاران باستان چنان شیفته می ماند که از هدف واقعی آنان که تقدیم نقشه به پادشاهان و امرا که قلمرو سرزمینی را اختیار اداره و دفاع از آن را بر عهده داشته است فراموش می شود.[۲]

نقشه های سبک بطلمیوس[ویرایش]

نقشه های نخستین سبک بطلمیوس نقشه هایی هستند که جهان را بصورت تصور اولیه انسان از زمین ترسیم کرده اند در این نقشه ها فقط قاره اروپا- آسیا و آفریقا آنهم بصورت ناقص وجود دارد خلیج فارس مربع شکل است و دریای احمر و اقیانوس هند متفاوت با واقعیت امروزی است. ...[۳] در رابطع با تاریخ کارتوگرافی کتابها و اطلسهای متعددی چاپ شده یکی از آنها

  • Atlas of The Arabian Peninsula in Old European Maps (۲۵۳ maps) by Khaled Al Ankary، Institute du Monde Arabe،Paris and Tunisia University،۲۰۰۱

این اطلس نقشه ها را بر اساس تاریخ ترسیم انها آورده و چگونگی تکامل و دفیق تر شدن آنها را با استناد به نقشه ها توضیح داده است.اطلاعات موجود در نقشه های جهان نما تا ۱۷۰۰ همچنان فراتر از ۷ دریا و ۷ اقلیم نرفته و به سبک قدیم و سبک جغرافیانویسان مسلمان، چین در شرق ، اروس در شمال، فرانکه در اروپا و افریقیه در جنوب لبه های پایانی دنیا و دریای محیط بدور دنیا و کوه قاف حلقه پایانی دنیای سینی شکل است. حدود سال ۱۷۵۳م. نیکلاس دی فر (۱۶۹۴-۱۷۵۴م )اولین بار نقشه جهان را تقریباً به شکل امروزی ترسیم کرده است.

[[پرونده:Claudius Ptolemy- The World.jpg|بندانگشتی|300px|A medieval depiction of the Ecumene (1482, Johannes Schnitzer, engraver), Geography .

.توضیح چند نقشه از اطلس تونس:جرارد ون شاگن نقشه‌نگار هلندی در سال ۱۶۸۹ (میلادی) در آمستردام نقشه‌ای از جهان ترسیم کرد.

نوشتار اصلی: نقشه جهان

این نقشه به سبک کنده‌کاری با فلز مس و رنگ‌کاری دستی تزئین شده‌است. نقشه مس‌آرایی شده، نقشه‌ای کمیاب است و فقط یک رونوشت از آن در دانشگاه آمستردام می‌باشد و نسخه‌ای مشابه در کتابخانه‌های آمریکا ندارد. [۴] خلیج پارس به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است. ابعاد اصلی نقشه ۴۸٫۳ در ۵۶ سانتی‌متر می‌باشد.[۱][۲][۳][۴][۵][۶]

نقشه ۱۷۵۳

در سال ۱۷۵۳ میلادی در آمستردام هلند نقشه‌ای منتشر گردید که منحصراً مربوط به خلیج پارس بود. در این نقشه از خلیج فارس با نام Persische Golf یاد شده‌است. .[۷] نقشه مذکور در اطلس تونس وجود دارد. در سال ۱۵۰۲ میلادی نقشه‌ای ترسیم شد که از شرق تا غرب همه مستعمرات پرتغال در آن درج شده بود. در نقشه ۱۵۰۲ کانتینو نام خلیج فارس و دریای سرخ موجود است. [۸]

نقشه جهان‌نمای کانتینو.                                                  نام خلیج فارس در نقشه کانتینو.

[۹]

اناکسیماندر (۶۱۰-۵۴۶ ق.م)، (به انگلیسی: Anaximander)، جغرافیدان یونانی در نقشه جهان خود از خلیج پارس نام برده است. این اثر در کتاب Kleinere schriften، اثر (Joachim Lelewel (1836 آورده شده است.[۱۰] هکاتئوس (۵۵۰-۴۷۶ ق.م)، (به انگلیسی: Hecataeus)، از سرشناس ترین جغرافیدانان یونانی آن زمان نقشه ای از جهان ترسیم کرده است که آب های اقیانوس پیرامون خشکی ها را گرفته اند و در این نقشه نام خلیج پارس دیده می شود.

.[۱۱]

کلودیوس پتوله یا بطلمیوس (۹۰-۱۶۸ میلادی)، (به انگلیسی: Claudius Ptolemy)، منجم و جغرافیدان مشهور اسکندریه، نخستین کسی است که اطلسی شامل ۳۶ نقشه از نقاط مختلف جهان تهیه می کند که در آن آبهای جنوب ایران را سینوس پرسیکوس که به معنی خلیج پارس است، نامیده است.[۱۲] [۱۳]

در نقشه والدسیمولر که توسط نقشه‌نگار آلمانی با نام مارتین والدسیمولر ترسیم شده است، این نقشه در آوریل ۱۵۰۷ میلادی منتشر شده‌است. [۱۴]

نقشه والدسیمولر (سمت چپ)
. (سمت راست)

نقشه پیترو کوپو، نقشه‌ای است که در سال ۱۵۲۰ میلادی ترسیم شده‌است. [۱۵]

نقشه ایتالیایی پیترو کوپو (سمت چپ)
نام خلیج فارس آشکار است (سمت راست)
[[Image:Persian golf in 1689 world map-red-arrow.TIF|450px|alt=|نقشه ۱۶۸۹ (سمت چپ)

نام خلیج فارس است به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است. (سمت راست)]]

نقشه ۱۶۸۹ (سمت چپ)
نام خلیج فارس است به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است. (سمت راست)

در خلال سال‌های ۱۷۰۰ تا ۱۷۲۰ میلادی، نقشه‌کش آلمانی به نام جووان باپتسیت هومان، نقشه‌ای از ایران و کشورهای اطرافش ترسیم کرد. . [۱۶]

نقشه امپراطوری ایران که بین سال‌های ۱۷۰۰ تا ۱۷۲۰ میلادی ترسیم شده است.

نقشه های مدرن[ویرایش]

The Ocean, .

الگو:Oceans

  • کارتوگرافی امروزه از پیشرفته ترین تکنیک ها استفاده می کند ماهواره و جی پی اس کمک بزرگی به نگارگران نشانه های طبیعی می کند.
    • نقشه های منطقه ای
  • نقشه های کشوری
  • نفشه های جهان
  • نقشه های ماهواره ای

نگارخانه نقشه ها سبک بطلمیوسی و سبک مدرن[ویرایش]

1794 میر اریترا - سینوس پرسی -جهان قدیم
نقشه توسط جیمز رنل, 1799.
Names, دریای اریترا+پرشن سی
۱۶۰۰سینوس پرسی
Persian sea

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «File:World Map 1689.JPG»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱).
  2. «van Schagen 1680 World & Continents - 5 maps». www.helmink.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  3. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «File:World Map 1689-smaller.jpg»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱).
  4. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Maps of the world»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱).
  5. «World Map 1689 — No. 3». www.flickr.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  6. «World Map 1689 ~ Antique Travel Artwork». www.zazzle.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  7. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «File:Afteekening van de Persische Golf.JPG»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۵ مه ۲۰۱۱).
  8. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Cantino planisphere»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۶ مه ۲۰۱۱).
  9. [۱],IRIB,
  10. «نقشه های خلیج فارس از آغاز تا امروز». اوون. 
  11. United Nations Group of Experts on Geographical Names Working Paper No. 61, 23rd Session, Vienna, 28 March – 4 April 2006. accessed October 9, 2010
  12. «مفاهیم کارتوگرافی». موسسه همشهری. 
  13. «نقشه بطلمیوس». کانون پژوهش های خلیج فارس. 
  14. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Waldseemüller map»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷ سپتامبر ۲۰۱۱).
  15. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Early world maps»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷ سپتامبر ۲۰۱۱).
  16. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «پرونده:Jomann Imperium Periscum.jpg»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۴ مه ۲۰۱۱).
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نقشه‌نگاری موجود است.
  • جعفری، عباس، فرهنگ بزرگ گیتاشناسی (اصطلاحات جغرافیائی). تهران: انتشارات گیتاشناسی، چاپ اول، خرداد ۱۳۶۶.
  • کارتوگرافی چیست؟[۵]

پیوند به بیرون[ویرایش]

اطلس‌های ملی ایران
نقشه شهرهای کشور
  • چند نمونه از جدال‌های نقشه‌ای[۶]