وکتور (زیست‌شناسی مولکولی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اجزای تشکیل دهنده یک وکتور یا پلاسمید

وکتورها، مولکول‌های DNAای هستند که برای تاگ‌سازی (کلون کردن) قطعات DNA در سلول های میزبان به کار می‌روند. برحسب کاربرد، وکتورها به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. دو نوع متداول آن عبارت‌اند از وکتورهای کلونینگ و وکتورهایی بیانگر. از ویژگی‌های عمومی تمامی وکتورها، پایداری آنها در سلول میزبان می‌باشد. وکتورها عموماً توانایی همانند سازی مستقل در سلول میزبان را دارند، به طوریکه دارای محل آغاز تاگ‌سازی قابل شناسایی برای سیستم سلول میزبان بوده و در سلول میزبان پایدار می‌باشند.

وکتورهای کلونینگ[ویرایش]

وکتورهای بیانگر[ویرایش]

pGEX یکی از انواع وکتور های بیانگر که برای بیان پروتئین ها در باکتری بکار می‌رود. این وکتور باعث اتصال یک برچسب GST به پروتئین می‌شود.

وکتورهای بیانگر، علاوه بر نگهداری و تکثیر قطعات DNA برای بیان ژنها به کار برده می‌شوند. وکتورهای مزبور دارای پروموترهای مناسب، جایگاه اتصال ریبوزوم (RBS)، کدون آغاز ترجمه و توالی پایان رونویسی می‌باشند که در فاصله معینی در اطراف ژن کلون شده قرار گرفته و ایجاد یک قاب خواندن (ORE) مناسب برای ژن می‌نمایند. به ناحیه‌ای که این اجزا را در برمی گیرد کاست گفته می‌شود.

وکتورهای یوکاریوتی و پروکاریوتی[ویرایش]

بسته به نوع میزبانی که ژن مورد نظر در آن تکثیر و یا بیان می‌شود، نوع وکتور و پروموتر به کار رفته متفاوت خواهد بود. خصوصیات عمومی وکتورهای یوکاریوتی و پروکاریوتی مشابه‌است. اما این وکتورها در برخی خواص با هم تفاوت دارند. جایگاه‌های آغاز همانند سازی، رونویسی و توالیهای تنظیمی هر وکتور باید بگونه‌ای باشد که برای سیستم آنزیمی میزبان قابل شناسایی باشد. به عبارتی دیگر جایگاه اتصال ریبوزوم (RBS) وکتورهای بیان ژن یوکاریوتی، توسط ریبوزومهای یوکاریوتی و RBSهای پروکاریوتی توسط ریبوزومهای پروکاریوتی شناسایی می‌شوند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Brown TA (۲۰۰۱)Gene Cloning and DNA Analysis: An Introduction. Blackwell Scientific Publication , Oxford.
  • Primrose SB, Twyman RM ,Old RW (۲۰۰۱) Principles of Gne Manipulation ،۶th edn. Blackwell Scientific Publication , Oxford.