کشت یاخته
کشت یاخته به فرایند کشت کنترل شده یاختههای پروکاریوتی یا یوکاریوتی در محیط کشت، بکار میرود. این اصطلاح بیشتر در مورد کشت یاختههای جانوران پر یاختهای کاربرد دارد.
کشت یاختههای جانوری [ویرایش]
برای کشت یاختههای جانوری از محیط کشت ویژهای استفاده میشود. معمولاً یاختههای جانوری را در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد و در انکوباتورهای دیاکسید کربندار کشت میدهند.
کشت یاختههای جانوری باید در محیط کاملا گندزدودهشده انجام شود. چون رشد یاختههای جانوری بسیار کندتر از رشد باکتریها و مخمرها است و امکان آلودگی وجود دارد. برای جلوگیری از رشد باکتریها گاهی از آنتیبیوتیکهایی مانند پنیسیلین، استرپتومایسین و یا جنتامایسین استفاده میشود. محیطهای کشت اختصاصی برای رشد یاختههای مشخص نیز وجود دارد. مانند محیط کشتی که در آن فقط هپاتوسیتها رشد میکنند و یا محیط کشتهایی که فقط یاختههای عصبی که تقسیم نمیشوند، میتوانند زنده بمانند.
برای اینکه یاختهها در محیط کشت بخوبی تکثیر یابند، لازم است تراکم آنه در محیط کشت کم باشد. برای این منظور باید هر چند وقت یکبار، یاختهها را به محیط کشتهای تازه جابجا کرد. در صورتیکه تراکم یاختهها بالا رود، بعلت ممانعت تماسی تکثیر یاختهها متوقف شده و یاختهها وارد مرحله تمایز میشوند.
یاختهها از نظر نحوهٔ کشت یافتن در محیط کشت به دو دسته تقسیم میشوند:
- ۱- یاختههای وابسته به بستر (به انگلیسی:Anchorage dependent): این یاختهها برای اینکه بتوانند تکثیر شوند، باید به سطحی متصل شده باشند. این یاختهها بر روی محیط کشت آنقدر تکثیر میشوند تا بصورت تک لایه، تمام سطح محیط کشت را فرا گیرند. پس از آن بعلت اثر فرایند ممانعت تماسی تکثیر یاختهها، متوقف میشود. یاختههای تراریختشده بعلت اینکه پروتئینهای سطحی خود (که در ممانعت تماسی نقش دارند) را از دست دادهاند، میتوانند بصورت چند لایه رشد کنند.
- برای کشت یاختههای وابسته به بستر، به بسترهای خاصی نیاز است. شیشه بعلت دارا بودن بار منفی بهترین سطح برای اتصال یاختهها است. از سطوح پلاستیکی (دارای بار مثبت)، در صورتیکه بکمک اشعههای یونیزه کننده، بار زدایی شوند نیز میتوان استفاده کرد. یاختهها به کمک پروتئینهای سطحی خود مانند: اینتگرینها، فیبرونکتین، کلاژن و لامینین به این سطوح متصل میشوند.
- یاختههای وابسته به بستر را همچنین میتوان بر روی سطوح معلق کشت داد. برای این منظور گاهی از گلولههای کلاژن، پلی استایرن، سفادکس، ژلاتین و یا پلی اکریل آمید، بعنوان سطحی برای اتصال یاختهها استفاده میشود.این گلولهها در محیط کشت مایع معلق میشوند.
- برای اینکه یاختهها بهتر به سطوح متصل شوند، میتوان این سطوح را با کلاژن، فیبرونکتین، پرونکتین، انتاکتین، هپاران سولفات و.. پوشاند. همچنین میتوان برای رشد اختصاصی یاختهها از مواد خاصی استفاده کرد. برای مثال برای رشد اختصاصی کوندروسیتها از کوندرونکتین استفاده میشود.
- ۲- یاختههای غیروابسته به بستر (Anchorage Independent): این یاختهها برای تکثیر و زنده ماندن لازم نیست قبلا به سطحی متصل شده باشند. مانند یاختههای بنیادی هپاتوسیتی و یا ردههای یاختههای تراریختشده.
منابع [ویرایش]
- Culture of Animal Cells. 3rd ed. R.Ian Frenshney 1994 ,Wiley-Liss
