قهوه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیالعربية
قهوه
A small cup of coffee.JPG
یک فنجان قهوهٔ تلخ
نوعگرم یا سرد (معمولاً گرم)
خاستگاهیمن (نوشیدنی) اتیوپی (گیاه)
آغاز تولیددر حدود قرن پانزدهم میلادی
رنگسیاه، قهوه‌ای تیره، قهوه‌ای روشن، بژ

قَهوه نوعی نوشیدنی رایج است که از دانه‌های بوداده و آسیاب‌شدهٔ گیاه قهوه به دست می‌آید. گیاه قهوه بومی مناطق نیمه‌گرمسیری آمریکا و برخی از جزایر جنوب و جنوب شرق آسیا است،[۱] این گیاه از آفریقا به سایر نقاط جهان پراکنده شد و در حال حاضر در بیش از ۷۰ کشور کشت می‌شود که در درجهٔ اول مناطق استوایی آمریکا، جنوب شرقی آسیا، هند و آفریقاست، هنگام رسیدن میوهٔ گیاه قهوه، دانه‌های قهوه را برداشت و فرآوری می‌کنند. دانه‌های قهوهٔ خشک شده به درجات مختلف برشته می‌شوند، بسته به عطر و طعم مورد نظر، درجه‌بندی‌های مختلفی برای این محصول در نظر گرفته شده‌است، قهوه کمی اسیدی است و می‌تواند به علت داشتن کافئین بالا موجب تحریک انسان گردد.

واژه‌شناسی[ویرایش]

قهوه، از میوه تا گیاه

قهوه عربی شدهٔ واژهٔ کفا یا کافا است که در اصل نام منطقه و شهری در جنوب غربی اتیوپی است که گیاه قهوه در ابتدا در آنجا یافت شده‌است، فرهنگ‌نویسان عرب می‌گویند واژهٔ قهوه در اصل نام نوعی شراب بوده‌است که بعدها نام این نوشیدنی شده و همچنین می‌گویند ریشهٔ این واژه، فعلِ «قها» (تلفظ: qahā) به‌معنی بی‌اشت‌ها بودن است؛ زیرا در گذشته تصور بر این بود که این مایع باعث بی‌اشتهایی می‌شود.

این واژه هم‌چنین از راه زبان ترکی به زبان‌های اروپایی راه یافته‌است.[۲][۳]

چندین دلیل دیگر برای نامگذاری قهوه آورده شده که یکی از مشهورترین‌های آن این است که این واژه از یک زبان اتیوپیایی یا یک زبان آفریقایی دیگر گرفته شده باشد و در اصل نام منطقه‌ای به نام کفا در جنوب غربی اتیوپی بوده‌است. گمان می‌رود که گیاه قهوه در ابتدا آن جا یافت شده، در ضمن مردم آن منطقه به این گیاه بون می‌گویند.

ابوعلی سینا حکیم بزرگ ایران، حدود هزار سال قبل در کتاب خود شرح جامعی در مورد قهوه آورده که البته ایرانیان در آن عصر بر آن نام بونو نهاده بودند و بوعلی نیز همین واژه را به کار بسته‌است. این واژه‌ای است که هنوز در اتیوپی آن را به کار می‌برند. بوعلی سینا قهوه را به منظور تحریک بیماران افسرده، مورد استفاده قرار داده‌است.[۴]

تاریخچه قهوه[ویرایش]

قهوه در جهان اسلام[ویرایش]

جدول تغذیه‌ای
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۲ کیلوژول (۰٫۴۸ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۰
قندها ۰
فیبر ۰
چربی ۰٫۰۲
پروتئین ۰٫۱۲
آب ۹۹٫۳۹ g
کافئین ۴۰ mg
ویتامین ب۱ (تیامین) ۰٫۰۱۴ میلی‌گرم (۱٪)
ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین) ۰٫۰۷۶ میلی‌گرم (۵٪)
ویتامین ب۳ (نیاسین) ۰٫۱۹۱ میلی‌گرم (۱٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۰۰۱ میلی‌گرم (۰٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۲ میکروگرم (۱٪)
ویتامین C ۰ میلی‌گرم (۰٪)
ویتامین E ۰٫۰۱ میلی‌گرم (۰٪)
ویتامین K ۰٫۱ میکروگرم (۰٪)
کلسیم ۲ میلی‌گرم (۰٪)
آهن ۰٫۰۱ میلی‌گرم (۰٪)
منیزیم ۳ میلی‌گرم (۱٪)
فسفر ۳ میلی‌گرم (۰٪)
پتاسیم ۴۹ میلی‌گرم (۱٪)
سدیم ۲ میلی‌گرم (۰٪)
روی ۰٫۰۲ میلی‌گرم (۰٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

دین اسلام نوشیدنی‌های الکلی را حرام به‌شمار می‌آورد و نوشیدنی قهوه به عنوان جایگزینی برای نوشیدنی‌های الکلی استفاده می‌شد. این نوشیدنی از قرن ۱۳ میلادی بسیار محبوب و مقبول شد و تا اوایل قرن ۱۵ میلادی در مصر، شام و عثمانی بسیار مصرف می‌گردید و در همهٔ این شهرها قهوه‌خانه‌هایی برپا شد، مقامات مذهبی در مکه، قاهره و استانبول تلاش کردند تا مصرف آن را ممنوع کنند، شیخ‌ها بر سر شباهت اثرات قهوه و الکل بحث می‌کردند و برخی به این اشاره می‌کردند که دست به دست کردن قوری قهوه، بی شباهت به دست به دست کردن پیاله شراب، نوشیدنی ممنوعه در اسلام نیست، اما در آخر با نوشیدن قهوه موافقت کردند.

قهوه‌خانه نهاد جدیدی بود که مردان در آن جمع می‌شدند و به صحبت کردن، شعرخوانی و بازی‌هایی مانند تخته نرد و شطرنج می‌پرداختند. آن‌ها به مرکزی برای تجمع متفکران و به صورت ضمنی به رقیبی برای مسجد به عنوان محل ملاقات جمعی بدل شده بودند.[۵] برخی عالمان دینی معتقد بودند که قهوه‌خانه حتی از میکده هم بدتر است و مقامات هم متوجه شده بودند که این اماکن می‌تواند تبدیل به لانه‌های فتنه شود. با این حال همه تلاش‌ها برای ممنوعیت مصرف قهوه، حتی با وجود صدور حکم اعدام در دورهٔ سلطان مراد چهارم (۱۶۲۳ تا ۱۶۴۰ میلادی)، به شکست انجامید. نهایتاً عالمان دینی به اجماع رسیدند که مصرف قهوه مباح است.[۵]

قهوه در اروپا[ویرایش]

قهوه از دو مسیر به اروپا راه یافت، از طریق تجارت زمینی امپراتوری عثمانی و از طریق تجارت دریایی، از بندرهای یمن و شاخ آفریقا،[۵] پس از آغاز قرن هفدهم، گیاه قهوه که با قاچاق دانه‌های بسیار حاصلخیز به کشور هند راه یافته بود،

کافه رویال لندن، نقاشی از ویلیام اورفن به سال ۱۹۱۲

در این کشور هم پرورش یافت. تقریباً در سال ۱۶۵۰ میلادی، قهوه به کشور انگلستان وارد می‌شد و قهوه‌خانه‌ها در شهرهای آکسفورد و لندن تأسیس شدند.

کشت گیاه قهوه در انگلستان از همان زمان آغاز گردید، اما آفت‌ها و شرایط نامناسب جوی، گیاهان قهوه را نابود نمود و انگلیسی‌ها مجبور شدند به جای کشت قهوه، به کشت چای روی بیاورند،[۶] در ابتدا در اروپا به قهوه، به عنوان نوشیدنی مسلمانان، با دیدهٔ شک نگریسته می‌شد، ولی گفته می‌شود که در حدود سال ۱۶۰۰، پاپ کلمنت هشتم[و ۱] چنان از یک فنجان قهوه لذت برد که انحصار آن در دست مسلمانان را خطایی بزرگ دانست و خواستار «تعمید دادن» آن شد. نوشیدن قهوه در اتریش، پس از شکست حصر وین در سال ۱۶۸۳ و مصادرهٔ ذخیرهٔ بزرگی از قهوه از ترک‌های شکست خورده، افزایش شدیدی یافت.[۵]

تا قبل از آغاز قرن هجدهم میلادی، استفاده از نوشیدنی قهوه در سراسر اروپا رایج شده بود. کشورهای اروپایی این گیاه را به مناطق گرمسیری معرفی کردند تا این کشورها نسبت به کشت و تولید انبوه گیاه قهوه اقدام نمایند. در اروپا هم مانند خاورمیانه و ایران بزرگ، قهوه‌خانه‌ها به مکانی برای معاشرت، مطالعه و تبادل نظر دربارهٔ موضوعات روز بدل شد. یک شباهت دیگر، امکان تبدیل آن‌ها به مکانی برای اجتماع عناصر نامطلوب و خرابکاران بود. چارلز دوم،[و ۲] پادشاه انگلستان قهوه‌خانه‌ها را «مکانی برای ملاقات خائنان و نشر شایعات سخیف دربارهٔ اعلیحضرت و وزیرانش» معرفی می‌کرد. در قرن ۱۸، قهوه‌خانه معروف پاریس، کافه پروکوپ، مشتریان ثابتی همچون مارا،[و ۳] دانتون[و ۴] و روبسپیر[و ۵] داشت که در طول انقلاب فرانسه[و ۶] در آنجا برای انقلاب طرح‌ریزی می‌کردند.[۵]

آناتومی دانه‌های قهوه[ویرایش]

دانه‌هایی که دم می‌کنید از دانه‌های کوچک شده درخت قهوه است که بعد از جداسازی از درخت به شکلی که ما می‌بینیم در می‌آید.

قسمت روکش خارجی آن “Exocarp”، لایه زیرین آن “Mesocarp” به نازکی کاغذ و در لایه داخلی “parenchyma” نام دارد.

هسته قهوه از دو بخش تشکیل شده که در کنار هم قرار می‌گیرند و روی هر کدام را لایه‌ای پوشانده‌است که اسم زیست‌محیطی آن “spermoderm”نام دارد اما به‌طور کلی در سیستم بازار جهانی به «لایه نقره ای» مشهور است.[۷]

قهوه در ایران[ویرایش]

دانه‌های قهوه که هنوز برشته نشده‌اند

قهوه در زمان صفویه جای خود را در میان نوشیدنی‌های روزانه ایرانی‌ها باز کرد[۸] و نمونه‌ای است از ورود ایران به شبکه اقتصادی جهانی آن دوران. تا قرن نوزدهم که چای به نوشیدنی غالب مردم تبدیل شد. (هنوز در ایران کلمهٔ قهوه خانه حتی به مکان‌هایی که در آن چای سرو می‌شود هم گفته می‌شود که نشان می‌دهد قهوه در ایران متداول‌تر از چای بوده[۹] یا قبل از ورود چای، پای خود را به ایران باز کرده[۸]) همچنان این ماده سیاه و تلخ بسته به منطقهٔ جغرافیایی و طبقهٔ اجتماعی دوستداران خود را داشت. امروزه نوشیدن انواع قهوه از جمله قهوه فرانسه، اسپرسو، کاپوچینو و قهوه فوری و شیر قهوه طرفداران زیادی پیدا کرده. البته قهوه ترک به‌خاطر محبوبیت میان ایرانیان ارمنی از گذشته در میان مردم رایج بوده و به‌واسطه فال قهوه جایگاه خاص خود را داشته. قهوه از قرن نهم میلادی در ایران نوشیده می‌شد.

صوفی‌ها با کمک نوشیدن قهوه می‌توانستند خود را برای انجام مراسم مذهبی بیدار نگه دارند.[۱۰] در دوران صفوی بود که قهوه‌خانه‌ها به‌عنوان مکان‌هایی برای تجمع شاعران و هنرمندان در ایران رواج پیدا کرد. در سال ۱۶۶۴ کاشف الدین یک داروشناس صفوی، یک رساله در مورد ارزش‌ها و خصوصیات قهوه به شاه عباس دوم تقدیم کرد. تاریخ فرهنگ نوشیدن چای در ایران تنها از انتهای قرن پانزدهم شروع شد. از آنجایی که کشورهای تولید کنند قهوه مسافت زیادی تا ایران داشتند، حمل و نقل قهوه به ایران مشکلات بسیار داشت، ولی نزدیکی تولیدکننده‌های عمده چای نظیر چین به جاده اصلی تجارت آن زمان یعنی جاده ابریشم سبب شد که تجارت و حمل و نقل چای با سهولت بیشتری در ایران صورت بگیرد.[۱۱]

قهوه و ساعت شبانه‌روزی بدن[ویرایش]

اثبات تأثیر قهوه بر ساعت زیستی بدن قبل از خواب

محققان طی تحقیقی نشان دادن که کافئین عصر گاهی نه تنها باعث اختلال خواب می‌شود، بلکه ساعت زیستی ۲۴ ساعتهٔ بدن انسان را نیز به هم ریخته و از نو به کار می‌اندازد، این ساعت مجموعه‌ای از سیگنال‌های مولکولی است که بدن را در برنامهٔ ۲۴ ساعته اش منظم نگه می‌دارد. نوشیدن قهوه‌ای معادل دو برابر یک قهوه اسپرسو در سه ساعت قبل از خواب، ساعت بدن را به‌طور متوسط حدود ۴۰ دقیقه به عقب می‌کشد، این موضوع را محققان به صورت آنلاین در مقاله‌ای تحت عنوان Translational Medicine Science به چاپ رساندند.

اگرچه اثرات کافئین بر روی هشیاری و خواب به‌خوبی شناخته شده، اما محققان از چگونگی تأثیر آن بر ساعت شبانه‌روزی انسان مطمئن نبودند. آزمایش بر روی پنج نفر انجام شد که چند ساعت قبل از ساعتِ خواب طبیعی، به آن‌ها یک قرص کافئین داده شده بود، سپس آن‌ها در معرض نور کم یا شدید قرار گرفتند. نتیجهٔ این آزمایش نشان می‌داد که کافئین تقریباً اثری معادل نصف اثر قرار گرفتن در معرض نور شدید را دارد که یکی از بهترین راه‌های مطالعه برای جابه‌جاییِ ساعت بدن است. محققان همچنین دریافتند که سلول‌های بدن انسان در معرض کافئین، ۲۴ ساعت شان را به اصطلاح کِش می‌دهند، اثری که آن را با مولکول‌های مرتبط با ریتم ۲۴ساعتهٔ بدن در ارتباط می‌دانند. در عین حال، اعتقاد پژوهشگران در این زمینه حاکی از این است که نوشیدن قهوه در صورتی که در وقت مناسب باشد، می‌تواند باعث جبران تأخیر ساعت درونی بدن بر اثر پرواز با هواپیما شود[۱۲]

زیست‌شناسی گیاه قهوه[ویرایش]

تشریح دانه، گیاه و میوهٔ قهوهٔ عربیکا

چندین گونه از درختچهٔ قهوه وجود دارد که دانه‌ها یا همان میوهٔ قهوه از آن‌ها استخراج می‌شود، دو گونهٔ اصلی تجاری بیشتر کشت می‌شود که یکی معروف به قهوهٔ عربیکا[و ۷] است که مورد توجه‌ترین گونه است و بومی ارتفاعات جنوب غربی اتیوپی و فلات بوما در جنوب شرقی سودان است و احتمالاً کوه مارسابیت در شمال کنیا می‌باشد، نوع دیگر گونهٔ قهوهٔ کانیفورا[و ۸] است که بومی نواحی غربی و مرکزی زیر صحرای آفریقا از گینه تا اوگاندا و سودان جنوبی می‌باشد، چندین گونهٔ دیگر هم وجود دارد که کمتر مطرح هستند از جمله لیبریکا،[و ۹] موریتیانا،[و ۱۰] راکیموسا[و ۱۱] و استنوفیلا[و ۱۲]

تمام گیاهان قهوه در خانوادهٔ بزرگ روناسیان قرار دارند که درخت و در حقیقت درختچه‌هایی همیشه سبز[و ۱۳] هستند که ممکن است تا ۵ متر رشد داشته باشند (۱۵ فوت)، برگ‌های درختچهٔ قهوه سبز تیره و براق می‌باشد و معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر (۴/۶ اینچ) طول و ۶ سانتی‌متر (۲/۴ اینچ) ممکن است گسترش داشته باشند، برگ‌ها اغلب ساده هستند و خوشه‌های گل به رنگ سفید معطر است، مادگی گیاه شامل تخمدان تحتانی است که مشخصهٔ روناسیان می‌باشد، گل‌ها اغلب بیضی شکل و اندازهٔ آن‌ها حدود ۱/۵ سانتی‌متر (۰/۶ اینچ) می‌باشد،[۱۳] میوهٔ نارس قهوه به رنگ سبز است و در ادامه تبدیل به رنگ زرد می‌شوند و در هنگام رسیدن تبدیل به رنگ قرمز می‌شوند، هر میوهٔ قهوه شامل دو دانه است و در ۵ تا ۱۰ در صد میوه‌ها تنها یک‌دانه وجود دارد، انواع میوه‌های قهوه در گونهٔ عربیکا بین ۶ تا ۸ ماه می‌رسند و قابل چیدن هستند در حالی که در قهوهٔ روبوستا حدود ۹ تا ۱۱ ماه زمان می‌برد، میوه‌ها را معمولاً به کمک نور خورشید خشک می‌کنند اما روش‌های صنعتی هم برای این کار وجود دارد[۱۴] قهوهٔ عربیکا عمدتاً خودش گرده افشانی می‌کند و قهوهٔ کانیفورا و لیبریکا نیاز به پیوند دارند و باید رویشی تکثیر شوند از جمله قلمه زدن و پیوند و جوانه زدن که از روش‌های معمول تکثیر رویشی است.

قهوه در دنیای امروز[ویرایش]

برترین کشورهای تولیدکنندهٔ قهوه تا سال ۲۰۱۳:[۱۵]
اولویت کشور میلیون تن
۱  برزیل
۳٫۰
۲  ویتنام
۱٫۵
۳  اندونزی
۰٫۷
۴  کلمبیا
۰٫۷
۵  هند
۰٫۳
جهانی
۸٫۹

امروزه بزرگترین کشورهای تولیدکنندهٔ قهوه عبارتند از: پورتوریکو، برزیل، کلمبیا، ویتنام، اندونزی، مکزیک، و هند. البته در هفتاد کشور دیگر هم قهوه تولید می‌شود، ولی میزان تولید آن کشورها کمتر است. بزرگترین واردکنندگان قهوه، ایالات متحده آمریکا، آلمان، ژاپن، فرانسه، ایتالیا، و اسپانیا می‌باشند.

بیشترین میزان مصرف سرانهٔ قهوه در کشورهای فنلاند (۱۱ کیلوگرم)، دانمارک (۹٫۷ کیلوگرم)، نروژ (۹٫۵ کیلوگرم)، سوئد (۸٫۶ کیلوگرم)، و استرالیا (۷٫۸ کیلوگرم) گزارش شده‌است. ایالات متحدهٔ آمریکا با اینکه بزرگترین واردکنندهٔ قهوه است، اما مصرف سرانهٔ آن تنها ۴٫۱ کیلوگرم است.[۶]

کشورهای تولیدکننده قهوه[ویرایش]

نقشه کشورهای کشت‌کننده قهوه بر اساس نوع قهوه تولیدی

در سال‌های اخیر، کشور برزیل با تولید حدود یک‌سوم قهوه در جهان رتبه اول را به خود اختصاص داده‌است. بعد از برزیل کشورهای ویتنام، کلمبیا و اندونزی به ترتیب در رتبه‌های دوم تا چهارم قرار دارند. اکثر مناطق کشت عمده قهوه بر روی کمربند استوایی و مناطق پر باران قرار دارند. دانه‌های قهوه در هر منطقه عطر و بوی مخصوص به خود را دارد بر این اساس عموماً قهوهٔ تولیدی را به نام کشور یا منطقهٔ تولیدکننده می‌شناسند مانند قهوه جاوه، قهوه کلمبیایی، قهوه کنا و غیره.

انواع قهوه[ویرایش]

مرغوب‌ترین قهوه که طعم و بویی منحصربه‌فرد دارد از بوته‌ای به نام عربیکا به دست می‌آید که قدیمی‌ترین نوع قهوه‌است و در ارتفاع ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا رشد می‌کند. حدود ۷۵ ٪ از کل قهوه‌ای که در جهان کشت می‌شود عربیکا است. قدیمی‌ترین نوع قهوهٔ عربیکا، جاوه است که امروزه نامی شناخته شده محسوب می‌شود.

نوع دیگری از قهوه روبوستا[و ۱۴] نام دارد که در بلندی ۲۵۰۰ پایی رشد می‌کند و بیشتر از عربیکا تحمل سرما را دارد. میزان کافئین روبوستا دو برابر عربیکا است، اگرچه بو و طعم آن در رده پایین‌تری قرار دارد و ارزان‌تر است. روبوستا حدود ۲۵ ٪ از کشت قهوه جهان را تشکیل می‌دهد. نوع مرغوب آن هم برای تهیه اسپرسو به کار می‌رود. نوع دیگری از قهوه که در آفریقای غربی می‌روید لیبریکا نام دارد که درصد بسیار اندکی از دانه‌های قهوه از این نوع هستند.

مدت زمان برشته‌کاری قهوه[ویرایش]

دانهٔ قهوه سبز طبیعی و میزان برشته‌کاری آن بر پایهٔ نوع قهوه
میزان مدت زمان
آمریکن روست[و ۱۵] برشته‌کاری ملایم حدود ۷ دقیقه
سیتی روست[و ۱۶] برشته‌کاری متوسط ۹ الی ۱۱ دقیقه
فرنچ روست[و ۱۷] برشته‌کاری تا حد تیره ۱۱ الی ۱۳ دقیقه
اسپرسو روست[و ۱۸] تیره‌ترین حالت حدود ۱۴ دقیقه

سنت‌های قهوه‌نوشی[ویرایش]

در وین و استانبول، قهوه به همراه یک لیوان آب سِرو می‌شود، مانند فنجان‌های کوچک قهوه ترک قوی با رسوب غلیظ در استانبول، دمشق و قاهره.

قهوه محلی خلیج فارس معمولاً تلخ است و با ترکیب هل یا ادویه‌های دیگر تهیه می‌شود. معمولاً آن را یک بار با اندکی تأخیر، پس از ورود مهمان‌ها سرو می‌کنند – زود سرو کردن آن می‌تواند نشانه بی‌ادبی و عجله باشد – و یک بار پیش از خروج آن‌ها. بسیاری اوقات آن را درست پیش یا پس از نوشیدن یک فنجان کوچک چای شیرین می‌نوشند. ترتیب سرو کردن این نوشیدنی متفاوت است اما این دو نوشیدنی بسیار متفاوت باید در یک فاصله زمانی کوتاه نوشیده شود.[۵]

در ایران، قهوه ترک معمولاً در فنجان کوچک نوشیده می‌شود و گاهی نوشیدن آن با آداب خاصی برای فال گرفتن با باقی‌مانده آن انجام می‌گیرد.

تهیهٔ قهوه[ویرایش]

نوشیدنی‌های با پایهٔ قهوه بسیار متنوع هستند و انواع زیادی دارند.[یادداشت ۱]

انواع متنوع این نوشیدنی همگی دارای یکی از نوشیدنی‌های پایهٔ قهوه هستند که در ترکیب آن‌ها وقتی می‌گوییم «قهوه» منظورمان یکی از سه نوشیدنی پایهٔ قهوه است، افزودنی‌های متنوعی را بنا بر سلیقه می‌توان به این قهوه‌ها اضافه کرد از جمله: شیر، شکر، کاکائو، دارچین، بستنی، آبلیمو، خامه.

سه نوع نوشیدنی پایهٔ قهوه داریم که در تمام مدل‌ها یکی از این سه حتماً وجود دارد:
نحوهٔ آماده کردن
قهوهٔ ساده دانهٔ قهوهٔ آسیاب شده به همراه آب با روش‌های مختلف نظیر دم کردن، روش چکه‌ای یا به صورت سرد (مثلاً خیساندن)
قهوهٔ اسپرسو دانهٔ قهوهٔ آسیاب شده با غلظت بالا در آب جوش که با فشار بالا از دانه‌ها می‌گذرد
قهوهٔ فوری پودر قهوهٔ فوری به همراه آب (پودر قهوهٔ فوری در کارخانه‌ها و با واکنش‌های شیمیایی تهیه می‌شود)

مدل‌های مختلف نوشیدنی‌های قهوه


تمام نوشیدنی‌های قهوه ترکیبشان از فرم کلی نوشیدنی پایهٔ قهوه به همراه افزودنی‌ها با نسبت‌های خاص و ویژگی‌های تزیینی خاص تهیه می‌شوند، ترکیب‌های نام برده شده در اینجا تقریبی است، چرا که بسته به نوع سلیقه و شیوهٔ تهیه می‌تواند متفاوت باشد، همین‌طور در اغلب قهوه‌خانه، اغلب به صورت ویژه و با فرمولی سری تهیه می‌شوند.

ترکیب‌ها توضیحات
شیر قهوه قهوه به همراه شیر و شکر نسبت‌های آن اهمیتی چندانی ندارد، می‌توان گفت کافی‌میکس یا قهوه کن‌لچه یا کافه لاته یا کافه ماکیاتو
کافی میکس (۳ در ۱) قهوهٔ آماده به همراه شیر خشک و شکر (منظور از ۳ در ۱، وجود شکر، شیر و قهوه در آن است) با نسبت‌های خاص و سلیقه‌ای که به صورت پودر به آب جوش اضافه می‌گردد. کافی میکس یک فراوردهٔ صنعتی محسوب می‌شود، چراکه تنها از پودر قهوهٔ آماده در ترکیب اصلی آن استفاده می‌شود و امروزه اغلب پودرهای آماده فراوری‌شدهٔ قهوه، از ترکیب کافی میکس تهیه شده‌اند.
کافه لاته
یکی از نوشیدنی‌های پایهٔ قهوه به همراه شیر می‌تواند قهوه اسپرسو باشد یا ساده یا آماده با روش تهیه پیچیده‌تر
کاپوچینو
اسپرسو به همراه شیر و کاکائو نسبت شیر و قهوه در این روش یک به یک است و روی کف آن پودر کاکائو می‌ریزند، می‌تواند روش پیچیده‌تری هم داشته باشد. کاپوچینوهای آماده هم در بازار وجود دارد که از پودر قهوهٔ آماده استفاده می‌گردد.
کافه ماکیاتو
اسپرسو به همراه شیر و گاهی شکر گفته می‌شود که در آن نسبت شیر به قهوه بسیار ناچیز است و روی سطح آن را به صورت کف‌های تکه‌تکه شیر تزئین می‌کنند
و …

فواید و مضرات نوشیدنی قهوه[ویرایش]

فواید[ویرایش]

  • به دلیل خاصیت نشاط‌بخشی قهوه، ضد افسردگی است.[۱۶][۱۷][۱۱]
  • نوشیدن یک فنجان قهوه در بسیاری از مواقع سردرد را برطرف می‌کند.[۱۸]
  • تحقیقات ۹ ساله دانشمندان ژاپنی نشان می‌دهد مصرف منظم قهوه به دلیل دارا بودن اسید کلروژونیک، خطر ابتلاء به سرطان کبد را تا ۴۹ درصد و مصرف نامنظم قهوه می‌تواند خطر ابتلاء به سرطان کبد را تا ۲۹ درصد کاهش دهد.[۱۶]
  • بوییدن دانه‌های قهوه می‌تواند باعث بازگشت اشتهای از دست رفته پس از آشپزی شود. مولکول‌های قهوه با حرکات جنبشی خاص خود باعث جدا شدن مولکول‌های غذا از گیرنده‌های بویایی بینی و بدین ترتیب باعث بازگشت اشتها می‌شود. این دو محقق همچنین این روش را جهت افزایش سلامتی حیوانات در موسسه‌های تحقیقاتی پیشنهاد کرده‌اند.[۱۹]
  • مصرف مکرر قهوه در طول ماه، با کاهش خطر ابتلاء به بیماری کلانژیت (بیماری کبد) همراه است.[۱۶][۲۰]
  • قهوه حاوی پروتئینی است که دارای اثری مشابه مورفین بوده و از خاصیت ضد درد و آرام‌بخشی برخوردار است. برخی از این پروتئین‌ها مشابه پروتئین‌های انسانی است. در آزمایش‌های صورت گرفته بر روی موش‌های آزمایشگاهی مشخص شد که اثرات تسکین‌دهنده پروتئین‌های موسوم به opioid peptides از دوام بیشتری برخوردار بوده و با عوارض جانبی همراه نیست.[۲۱]
  • محققان ایتالیایی با مطالعه بر روی یک هزار و ۴۰۰ بزرگسال این کشور دریافتند که عادت مصرف کم قهوه برای حفظ سلامت مغز مفید است.[۲۲]
  • دارای خاصیت انرژی بخشی و اشتیاق آفرینی است.[۱۶]
  • دارای نقش کمکی در چربی سوزی[۱۶]
  • افزایش تحرکات فیزیکی[۱۶]
  • ارزش غذایی بالا[۱۶]
  • ضد آلزایمر[۱۶]
  • ضد پارکینسون[۱۶]
  • خواص مراقبتی بر روی کبد[۱۶]
  • مقابله با برخی از سرطان ها[۱۶]
  • قابلیت کاستن سکته قلبی و برخی دیگر از بیماری‌های قلب[۱۶]
  • افزایش طول عمر[۱۶]
  • قهوه محرک است و هضم را آسان می‌کند.
  • تب بر است مخصوصاً تب‌های نوبه‌ای را برطرف می‌کند.
  • به بدن نیروی کاذب می‌دهد
  • سردرد را برطرف می‌کند.
  • مسمومیت‌های ناشی از مصرف الکل زیاد را درمان می‌کند.
  • برای برطرف کردن یرقان مفید است.
  • ادرار‌آور است.
  • در درمان سرفه‌ای که با بلغم همراه باشد مؤثر است.
  • دردهای عصبی را درمان می‌کند.
  • در درمان سیاه سرفه مفید است.
  • ضدعفونی‌کننده است.
  • گرد قهوه برای سوختگی‌ها مفید است.
  • قهوه ضد افسردگی است.
  • مقاومت ورزشکاران را زیاد می‌کند.
  • برونش‌ها را باز می‌کند برای مبتلایان به بیماری آسم مفید است.
  • برای برطرف کردن تب یونجه مفید است.
  • از کرم خوردگی دندان جلوگیری می‌کند.
  • مصرف قهوه قبل از ورزش باعث موثرتر بودن تمرینات میشود.

مضرات[ویرایش]

  • سینوزیت و عفونت مخاطی: قهوه به دلیل داشتن کافئین زیاد ادرارآور است و مایعات بدن را دفع می‌کند، از این‌رو غلظت مخاطی سینوس‌ها را بالا برده و غدد ترشحی را می‌بندد که باعث التهاب و زمینه‌ساز رشد باکتری‌ها می‌شود، بنابراین در تشدید بیماری سینوزیت بسیار مؤثر است.[۲۳]
  • مصرف قهوه برای افرادی که نارسایی کلیه دارند، به دلیل وجود درصد بالایی از پتاسیم، توصیه نمی‌شود و آن‌ها می‌بایست، تحت نظر پزشک قهوه مصرف کنند.
  • سنگ کلیه: خوردن قهوه به صورت زیاد باعث دفع کلسیم از بدن و در نتیجه رسوب کردن آن در کلیه‌ها و ایجاد سنگ کلیه می‌شود، بنابراین افراط در آن می‌تواند برای کلیه‌ها مضر و سنگ‌ساز باشد.[۲۴] گرچه مبتلایان به سنگ کلیه باید خوردن قهوه را به کمتر از دو فنجان در روز کاهش دهند.[۲۵]
  • افزایش فشار خون: قهوه باعث افزایش فشار خون می‌شود و افراد مبتلا به پرفشاری خون در برابر آن آسیب پذیرترند.[۲۶]
  • برهم‌زدن سلامت خواب: قهوه سلامت خواب را برهم می‌زند و تا حد چشم‌گیری بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد. بهتر است ۴ تا ۶ ساعت قبل از خواب قهوه مصرف نشود.[۲۶]
  • نفخ و سنگینی معده: خوردن قهوه بلافاصله بعد از غذا به دلیل نفخ‌آوری معده را سنگین می‌کند و موجب رودل کردن می‌شود.[۲۷]

تأثیر قهوه در لاغر شدن[ویرایش]

یکی از بهترین و مؤثرترین خوراکی‌های که در کاهش وزن بسیار مفید می‌باشد قهوه می‌باشد مواد موجود در قهوه باعث افزایش سوخت وساز بدن می‌شود و به نوعی می‌توان گفت باعث چربی سوز اطراف ناحیه شکم می‌شود و با قرار دادن قهوه در برنامه روزانه می‌توانید کاهش وزن را به سرعت مشاهده کنید.

کارشناسان توصیه می‌کنند مصرف روزانه قهوه باعث می‌شود تا ۴۰٪ ابتلا به بیماری سرطان کبد را نیز کاهش داد و به نوعی می‌توان گفت که خاصیت ضد سرطانی دارد.[۲۸]

برای لاغر شدن سریع می‌توان پودر قهوه سبز را با عسل یا آب جوش ترکیب کرده و به صورت ناشتا میل کرد.[۲۹]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. توجه داشته باشید که این قسمت، فقط به بررسی نوشیدنی‌های قهوه پرداخته‌است

واژگان[ویرایش]

  1. Pope Clement VIII
  2. Charles II of England
  3. Jean-Paul Marat
  4. Georges Danton
  5. Maximilien Robespierre
  6. French Revolution
  7. Arabica
  8. Coffea canephora
  9. Liberica
  10. mauritiana
  11. racemosa
  12. stenophylla
  13. evergreen
  14. Robusta
  15. American roast
  16. City roast
  17. French roast
  18. Espresso roast

منابع[ویرایش]

  1. "What is coffee?". National Coffee Association of USA. 2015. Retrieved October 30, 2015.
  2. "قها". الباحث العربی. Retrieved 25 September 2011. (عربی)
  3. Simpson, JA; Weiner, ESC, eds. (1989). "Coffee". Oxford English Dictionary. 3. Oxford: Clarendon Press. p. 438. ISBN 0-19-861186-2.
  4. http://www.pezeshk.us/?p=17122
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ جان مک هوگو (۱۳۹۲-۱۰-۱۲). «قهوه: چگونه نوشیدنی عرفای عرب جهانی شد؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «قهوه». دانشنامه رشد. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  7. "16. THE MICROSCOPY OF THE COFFEE FRUIT". www.web-books.com. Retrieved 2019-05-31.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ "تاریخچه قهوه خانه‌ها در ایران". مشرق نیوز. 2016-07-09. Retrieved 2019-08-02.
  9. "تاریخچه قهوه در دنیا و ایران". Parsine.com | پایگاه خبری- تحلیلی پارسینه. 2018-10-10. Retrieved 2019-08-02.
  10. "قهوه: چگونه نوشیدنی عرفای عرب جهانی شد؟". BBC News فارسی. 2014-01-02. Retrieved 2019-08-02.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «قهوه، دکتر گیاهان». rasekhoon.net. ۱۳۸۸-۰۲-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۳۱.
  12. Katrina L. Kelner (۲۲ سپتامبر ۲۰۱۵). «Your daily drug resets your clock». sciencemag.org. دریافت‌شده در ۵ فوریهٔ ۲۰۱۶.
  13. Hamon, S; Noirot, M; Anthony, F (1995). "Developing a coffee core collection using the principal components score strategy with quantitative data" (PDF). Core Collections of Plant Genetic Resources. Wiley-Sayce Co. Retrieved January 4, 2010.
  14. T. Pradeepkumar; Kumar, Pradeep (1 January 2008). Management of Horticultural Crops: Vol.11 Horticulture Science Series: In 2 Parts. New India Publishing. pp. 601–. ISBN 978-81-89422-49-3.
  15. «Production quantities by countryAverage 1993 - 2013». fao.org. دریافت‌شده در ۹ بهمن ۱۳۹۴.
  16. ۱۶٫۰۰ ۱۶٫۰۱ ۱۶٫۰۲ ۱۶٫۰۳ ۱۶٫۰۴ ۱۶٫۰۵ ۱۶٫۰۶ ۱۶٫۰۷ ۱۶٫۰۸ ۱۶٫۰۹ ۱۶٫۱۰ ۱۶٫۱۱ ۱۶٫۱۲ 13 Proven Health Benefits of Coffee (No. 1 is My Favorite) authoritynutrition.com
  17. مریم سجادپور (۱۳۸۷-۰۳-۲۳). «رژیم غذایی مفید برای افسردگی». تبیان. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  18. سپیده سلیمی (۱۳۸۷-۰۲-۰۴). «رفع سردرد بدون دارو». تبیان. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۹.
  19. Dorri, ‎Yaser (2007), Sabeghi Maryam, Kurien BT, "-ResultsPanel.Pubmed -RVDocSum Awaken olfactory receptors of humans and experimental animals by coffee odourants to induce appetite", Med Hypotheses, ۶۹ (۳), p. ۵۰۸–۹ Retrieved on Jan/24/2008.
  20. «قهوه بیماری کبدی را کاهش می‌دهد». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۹۲.
  21. کشف مسکن قوی‌تر از مورفین در قهوه خبرگزاری انتخاب
  22. محققان ایتالیایی: مصرف قهوه برای حفظ سلامت مغز مفید است . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
  23. تبیان، تغذیه در مبتلایان به سینوزیت
  24. تبیان، 10 مادۀ غذایی که باعث سنگ کلیه می‌شود
  25. vista. «مبتلایان به سنگ کلیه کمتر قهوه مصرف کنند». ویستا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۳۱.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ «7 فایده قهوه در مقابل 6 ضرر آن». پارسینه. ۱۳۹۲-۰۳-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۳۱.
  27. «اگر سر دل تان سنگین است، بخوانید». Aftabir.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۳۱.
  28. باشگاه خبرنگاران جوان 7بهمن 1395 http://www.yjc.ir/fa/news/5953645/
  29. باشگاه خبرنگاران جوان 25 بهمن 1395 http://www.yjc.ir/fa/news/5978249/

پیوند به بیرون[ویرایش]


[1]
فنجان قهوة
فنجان قهوة سوداء، هذا يعني أن القهوة مقدمة دون الحليب و القشدة.

المنشأ اليمن (المشروب)، إثيوبيا (النبتة)[2]
تاريخ الابتكار حوالي القرن 15
النوع باردة أو ساخنة (غالباً ساخنة)
تُقدم القهوة العربية ضمن مراسم الاستقبال والضيافة الرسمية في المملكة العربية السعودية

القهوة مشروب يعد من بذور البن المحمصة، وينمو في أكثر من 70 بلداً. ويقال أن البن الأخضر هو ثاني أكثر السلع تداولاً في العالم بعد النفط الخام.[3] ونظراً لاحتوائها على الكافيين، يمكن أن يكون للقهوة تأثير منبه للبشر. تعتبر القهوة اليوم واحدة من المشروبات الأكثر شعبية في جميع أنحاء العالم.[4]

من المعتقد أن أجداد قبيلة الأورومو في أثيوبيا، كانوا هم أول من اكتشف وتعرف على الأثر المنشط لنبات حبوب القهوة. ولم يُعثر على دليل مباشر يكشف بالتحديد عن مكان نمو القهوة في إفريقيا، أو يكشف عمن قد استخدمها على أنها منشط أو حتى يعرف عن ذلك قبل القرن السابع عشر. وظهر أقرب دليل موثوق به سواء على شرب القهوة أو معرفة شجرة البن، في منتصف القرن الخامس عشر، في الأديرة الصوفية في اليمن في جنوب شبه الجزيرة العربية. وقد انتشرت القهوة من إثيوبيا إلى اليمن ومصر وشبه الجزيرة العربية، وبحلول القرن الخامس عشر وصلت إلى أرمينيا وبلاد فارس وتركيا وشمالي أفريقيا. وقد انتشرت القهوة من العالم الإسلامي، إلى إيطاليا، ثم إلى بقية أوروبا وإندونيسيا وإلى الأمريكتين.

يتم إنتاج ثمار البن التي تحتوي على حبوب القهوة عن طريق عدة أنواع من الشجيرات دائمة الخضرة الموجودة بشجر البن. والنوعان الأكثر شيوعاً هما كافيا كانيفورا (المعروفة أيضاً باسم كافيا روبوستا)، وكافيا ارابيكا؛ أما أقل الأنواع شيوعاً فهي liberica ،excelsa ،stenophylla ،mauritiana ،racemosa. حيث يتم زراعتهم غالباً في أمريكا اللاتينية، جنوب شرق آسيا، وإفريقيا. وبمجرد نضوجها، يتم قطف حبوب القهوة، وتجهيزها، وتجفيفها. ثم يتم تحميص البذور، قبل مرورها بعدة تغيرات فيزيائية وكيميائية. حيث يتم التحميص بدرجات متفاوتة، اعتماداً على النكهة المطلوبة. ثم يتم طحنها وغليها لعمل القهوة. حيث يمكن إعدادها وتقديمها بطرق متنوعة.

تعتبر الجمهورية اليمنية من أوائل الدول التي زرعت البن وصدرته إلى العالم، بدليل أن القهوة يطلق عليه Arabica أو القهوة العربية مصدرها اليمن؛ كما أن أهم وأفخر أنواع القهوة هي الموكا وهي تحريف من «قهوة المخاء» نسبة إلى الميناء اليمني الشهير (المخا). ويعتبر ميناء المخاء الأول الذي انطلقت منه سفن تجارة وتصدير البن إلى أوروبا وباقي أنحاء العالم. يشتهر البن اليمني بمذاقه الخاص وطعمه الفريد الذي يختلف عن أنواع البن الأخرى التي تزرع وتنتج في بلدان العالم الأخرى.

الأصل اللغوي[عدل]

في اللغة العربية، تخبرنا القواميس والمعاجم بأن لفظ القهوة مشتق من الفعل قها ويقال أقْهَى فلانٌ: دام على شُرْب القهوة أي ارتدَّت شهوتُه عنه من غير مرض[5].  ويخبرنا المعجم الوسيط بأن الفعل أقْهَى يعني دام على شُرْب القهوة، أي داوم على شرابها واعتاد عليها. وفي العربية ترد في الشعر والأدب ثلاثة أشربة باسم القهوة هي القهوة شراب البُن المغلي موضوع المقال هذا، واللبن والخمر[6].

التاريخ[عدل]

Arabic coffee 5.jpg

ألف الجزيري الحنبلي (القرن 10 هجري) كتاب اسمه عمدة الصفوة في حل القهوة وناقش القهوة من منظور فقهي إسلامي، حيث قال:

«فمن قايل بحلها يرى أنها الشراب الطهور المباركة على أربابها الموجبة للنشاط والإعانة على ذكر الله تعالى وفعل العبادة لطلبها ومن قايل بحرمتها مفرط في ذمها والتشنيع على شربها.[7]»

وذكر الجزيري أن القهوة سببت فتناً في مكة ومصر والحجاز وغيرها من بلاد المسلمين، حتى أنه روي أن بعض الأمراء أمر بهدم المقاهي وتكسير أواني الشرب وإتلاف حبوب البن ومعاقبة من يشربونها.[8]

زراعة القهوة[عدل]

إن الطريقة التقليدية لزراعة القهوة هي وضع عشرون بذرة في كل حفرة في بداية موسم الأمطار، وتفقد هذه الطريقة حوالي 50% من البذور أما النصف المتبقي لا يتلف وينمو، ولكن هناك طريقة برازيلية أكثر فاعلية لزراعة القهوة وهي أن توضع الشتلات في حاضنة حتى تنمو في الخارج لمدة ستّة إلى إثنا عشر شهرا، وغالباً ما تتداخل زراعة محاصيل القهوة مع المحاصيل الغذائية الأخرى مثل الذرة والفاصولياء والأرز خلال سنوات الزراعة الأولى القليلة لكون المزارعين على معرفة بحاجة هذه النباتات.

ومن بين الأنواع الرئيسية للقهوة فإن العربية (من القهوة العربية) عموما أكثر إعتباراً من روبوستا (من قهوة الروبوستا) والتي تميل إلى المرارة وأقل نكهة ولكن هيئتها أفضل من العربية، ولهذه الأسباب فإن نحو ثلاثة أرباع القهوة المزروعة عالمياً هي القهوة العربية، بالإضافة إلى ذلك تحتوي سلالات روبوستا أيضا على حوالي 40-50 ٪ كافيين أكثر من آرابيكا و لهذا السبب يتم استخدامها كبديل غير مكلف للقهوة العربية في العديد من خلطات القهوة التجارية. وتستخدم بذور الروبوستا ذات النوعية الجيدة في خلطة الإسبرسو الإيطالية التقليدية لتقديم طعم قوي مع أفضل رغوة على الوجة (المعروف بكريما).

صورة توضح المناطق التي تزرع فيها القهوة

و بالرغم من ذلك فإن كافيا كانيفورا أقل عرضة للأمراض من القهوة العربية ويمكن زراعتها في مناطق أقل ارتفاعاً وذات مناخ دافئ حيث لا يمكن للقهوة العربية أن تزدهر. و كان أول تجميع لسلالة الروبوستا في عام 1890 من نهر لومني كما نقل أحد روافد نهر الكونغو من زائير (تعرف بجمهورية الكونغو الديمقراطية الآن) إلى بروكسل لجاوة حوالي عام 1900، وأدت زيادة التكاثر في جاوة من إنشاء مزارع لروبوستا في العديد من البلدان، خاصتاً مع انتشار صدأ أوراق القهوة المدمرة (هميليا فستتريإكس) حيث أصبحت القهوة العربية ضعيفة كما سارعت الإقبال على مقاومة روبوستا، ولقد تم العثور على صدأ أوراق القهوة تقريبا في جميع البلدان التي تنتج القهوة.

Coffee cup and coffee beans.jpg

وقد سجل ما يزيد عن 900 فصيلة من الحشرات الضارة لمحاصيل القهوة في جميع أنحاء العالم، فالخنافس تشكل ثلث هذه الحشرات الضارة بينما تشكل البق الربع، ويهاجم المحاصيل 20 فصيلة من الديدان الخيطية و9 فصائل من العث وعدد من الحلزونات والرخويات، وأحياناً تأكل العصافير والقوارض بذور القهوة ولكن يعد تأثيرهم بسيط مقارنةً باللافقريات. وعموماً فإن القهوة العربية تعد من أكثر الفصائل حساسية لإفتراس اللافقريات، فكل جزء من نبات القهوة معرض للإفتراس من مختلف الحيوانات، فالديدان الخيطية تهاجم الجذور بينما تحفر الخنافس الحفارة في الجذع والمواد الخشبية، كما تهاجم أوراق النبات أكثر من 100 فصيلة من يرقات (اليسروع) الفراشات والعث.

وكثيرا ما ثبت أن الرش الشامل للمبيدات الحشرية كارثة حيث أن الحيوانات المفترسة من الآفات هي أكثر حساسية من الآفات أنفسهم، فبدلا من ذلك تم إنشاء إدارة متكاملة للآفات وذلك باستخدام تقنيات مثل العلاج المستهدف من تفشي الآفات وإدارة بيئة المحاصيل بعيدا عن ظروف الآفات الصالحة، وغالبا ما يتم قطع الفروع التي تنتشر فيها الحشرات القشرية بكثرة وتترك على الأرض مما يعزز الطفيليات القشرية لمهاجمة القشور في الفروع المقطوعة والنبات أيضاً.

و تعد الخنفساء الحفارة ذات طول يساوي 2 م لبذرة القهوة من أكثر أنواع الحشرات ضررًا لصناعة القهوة في العالم فهي تدمر ما يصل إلى 50% أو أكثر من ثمار القهوة في مزارع معظم البلدان المنتجة للقهوة، فالخنفساء الأنثى البالغة تقوم بقضم ثقب صغير في بذرة القهوة وتضع من 35 إلى 50 بيضة، فينمو النسل في داخل النبات ثم يتزاوج وبعدها يخرج من البذره المدمرة لتنتشر وتعيد دورة حياتها. وغالباً ما تكون المبيدات الحشرية غير فعّاله لأنّ أطفال الخنافس يكونو محمين بداخل الثمرة الحاضنة ولكن عند خروجهم يكونو غير محمين من إفتراس الطيور، فعندما تكون الأشجار قريبة فإن العصافير الأمريكية الصفراء والعصافير المغردة وعصافير أخرى تقضي على الحشرات مقللة نسبة وجودها إلى 50% من عدد الخنافس الحفارة لبذرة القهوة في مزارع كوستاريكا.

الصحة العامة[عدل]

أجريت البحوث العلمية الواسعة لدراسة العلاقة بين استهلاك القهوة والحالات الطبية المتعددة. وقد أتفقت جميع آراء المجتمع الطبي العام أن الإعتدال في شرب القهوة عند الأفراد الأصحاء إما ضروري أو على الأقل مفيد. في 2012 المؤوسسة الصحة العالمية والجمعية الأمريكية لرعاية المتقاعدين قاموا بدراسة الحمية والصحة وتحليل العلاقة بين شرب القهوة ومعدل الوفيات. ووجد الباحثون أن كمية القهوة المستهلكة تتناسب عكسيا مع معدل الموت، وأن أولئك الذين يشربون القهوة يعيشون أكثر من أولئك الذين لايشربونها.[9] ومع ذلك كتب في البحث، سواء كان هذا لا يمكن تحديد الأسباب من خلال البحث الذي أجريناه ." ونشرت دراسة مماثلة مع نتائج مماثلة في مجلة نيو انغلاند للطب في عام 2012. .[9] وقال الباحثون أن المشاركين في الدراسة الجارية أعمارهم 22 من كلية هارفارد للصحة العامة " القهوة قد يكون لها فوائد صحية محتملة، ولكن تحتاج إلى مزيد من البحث الذي يجب القيام به." ."[10]

وكانت النتائج أيضا متناقضة حول ما إذا كان البن له أي فوائد صحية محددة، وأيضا النتائج تتضارب بشأن الآثار المحتملة الضارة لاستهلاك القهوة . .[11] وعلاوة على ذلك، فإن النتائج والتعميمات تعقدت بسبب الاختلاف في العمر والجنس والحالة الصحية والكمية المتناولة.

الفوائد الصحية[عدل]

وفقا لأبحاث السرطان في المملكة المتحدة ، نتائج الدراسة واسعة النطاق التي نشرت في عام 2012 [9] نظرة ثاقبة لتأثير شرب القهوة على السرطان ، مبرزا أنه في الواقع لايوجد أي ارتباط بين الإثنين. تشير نتائج الدراسة أن "شرب القهوة لم يكن له تأثير على معدل الوفاة من السرطان". وتشير الدراسات الأخرى إلى أن تناول القهوة يقلل من خطر الإصابة بمرض الزهايمر والخرف والشلل والرعاش وأمراض القلب وداء السكري من النوع الثاني ومرض الكبد الدهني الغير كحولي وتليف الكبد والنقرس وسرطانات الكبد والجلد والبروستاتا والأمعاء والدماغ والمريء والقولون وبطانة الرحم والثدي والفم والحلق. وفي الحقيقة أن القهوة منزوعة الكافيين أيضا لها تأثيرات وقائية ضد أمراض مثل سرطان البروستاتا ومرض السكري نوع 2 وهذا يوحي بأن الفوائد الصحية للقهوة ليست فقط بسبب إحتوائها على الكافيين.

وقد ثبت وجود مضادات الأكسدة في القهوة تمنع الجذور الحرة من تسبب تلف الخلايا، مما قد يؤدي إلى السرطان.مستوى الأكسدة يعتمد على كيفية تحميص الحبوب والمدة. وتشير الدلائل إلى أن البن المحمص يتأثر بمضاد للأكسدة أكثر من القهوة الخضراء .

لم يعد يعتقد أن القهوة أحد عوامل الخطر لمرض القلب التاجي .[12] ولخص التحليل 2012 أن الناس الذين تناولوا كميات معتدلة من القهوة لديهم معدل أقل من قصور في القلب، وأكبر تأثير وجد عند أولئك الذين يشربون أكثر من أربعة فناجين يوميا.[13] وإضافة إلى ذلك، يرتبط استهلاك القهوة المعتاد مع تحسن وظيفة الأوعية الدموية. .[14][15] الدراسة استمرت خلال عشر سنوات بين 50739 امرأة في الولايات المتحدة (متوسط أعمارهن 63 عاما) وهم في الأساس ليس لديهم أعراض الاكتئاب (في عام 1996)، فقد ارتبط استهلاك القهوة سلبا مع خطر الإصابة بالاكتئاب السريري . .[16] وأشار التدقيق الذي نشر في عام 2004 وجود علاقة عكسية بين معدلات الانتحار وتناول القهوة. .[17] وأشير إلى أن عمل الكافيين هو منع التأثيرات المثبطة للالأدينوزين على دوبامين الأعصاب في الدماغ وخفض مشاعر الاكتئاب. ويرتبط استهلاك القهوة أيضا مع تحسين وظيفة بطانة الأوعية الدموية .[17]. وقد ثبت خلاصة القهوة لمنع 11β هيدروكسي ستيرويد نوع 1، وهو الانزيم الذي يحول الكورتيزون لهرمون الكورتيزول ، وهو العلاج الصيدلاني الحالي الشائع لمرض السكري من النوع 2 ومتلازمة التمثيل الغذائي .]].[18]

المخاطر الصحية[عدل]

شرب كميات كبيرة من القهوة يمكن أن يسبب حالات مزعجة جداً خاصة بالنسبة للمسنين، وفي حالات نادرة، الآثار السلبية من الممكن أن تهدد حياتهم .الآثار السلبية للقهوة تصبح أكثر انتشاراً عندما تؤخذ بشكل زائد. العديد من المخاطر الصحية للقهوة تتعلق بأحتوائها على الكافيين ، وبالتالي يمكن تجنبها عن طريق شرب قهوة منزوعة الكافيين .

مكونات زيتية تسمى ثنائي التربين diterpenes موجودة في القهوة غير المرشحة والقهوة باستخدام مرشحات معدنية، ولكن ليس في القهوة المستخدم بها مرشحات ورقية ، .[19]

Lines from explanatory text point to portions of the body.
أيضاً الأفراد المسنين المصابون بنظام الأنزيم المنضب لا يسمح له بشرب القهوة مع الكافيين

. معظم كبار السن يسمح لهم بشرب كميات معتدلة من القهوة (50-100   ملغ من الكافيين أو 5-10  غرام من مسحوق القهوة يوميا).

استهلاك القهوة يمكن أن يؤدي إلى iron deficiency بسبب نقص الحديد عن طريق التداخل مع امتصاص الحديد، وخصوصا لدى الأمهات والرضع. .[20][21] يعود سبب تدخل القهوة بامتصاص الحديد إلى مادة البوليفينول التي تحتوي عليها القهوة . ومع ذلك، الحديد الزائد قد يتسبب بسرطان للكبد. بالتالي استهلاك القهوة يرتبط سلبياً مع تطور سرطان الكبد وأيضاً نسبه البوليفينول.

على الرغم من أن بعض الجرعات العالية للمواد الكيميائية في القهوة تسرطن القوارض وتشير البحوث إلى أن أنها ليست خطيرة على المستويات التي يستهلكها البشر. البن القابل للذوبان لديه كمية أكبر بكثير من الأكريلاميد من القهوة. .[22] تشير الأبحاث إلى أن شرب القهوة التي تحتوي على الكافيين من الممكن أن يسبب تشنج مؤقت في جدران الشرايين. القهوة قد تفاقم المشاكل السابقة مثل الصداع النصفي ، و[[عدم انتظام ضربات القلب، ويسبب اضطرابات في النوم . وكان يعتقد أن القهوة تفاقم مرض الجزر المعدي ولكن تشير الأبحاث الأخيرة بأنه لا توجد صلة. .[23] اوجدت الدراسات ان استهلاك القهوة يزيد من خطر الإصابة بالسكتة الدماغية خاصة بين الذين نادراً ما يشربونها. الكافيين يمكن أن يسبب القلق ، وخاصة في الجرعات العالية وعند الاشخاص المصابون من قبل باضطرابات القلق . .[24][25] وتشير بعض الأبحاث إلى أن أقلية من مستهلكين الكافيين بانتظام معتدل خضعوا لتجربة التوقف من استخدام الكافيين وظهر لديهم الاكتئاب ، والقلق، وانخفاض قوة، أو التعب .[26] ومع ذلك، فقد تم انتقاد منهجية هذه الدراسات. .[24] آثار الانسحاب هي الأكثر شيوعا وتظهر بشكل أقوى لدىمستخدمين الكافيين الثقيل. .[27] حوالي 15٪ من سكان الولايات المتحدة توقفوا عن شرب القهوة تماما، بعد التقرير العام الذي أشار إلى مخاوف بشأن صحتهم والآثار الجانبية غير السارة من الكافيين. .[28] وفي 2013 هنالك دراسة قام بها ليو وآخرون. نشرت في مايو كلينيكMayo Clinic اظهرت حقيقة وجود علاقة بين استهلاك القهوة> 28 أكواب في الأسبوع (> 4 أكواب يوميا) وزيادة معدل الوفيات في مجموع السكان من الرجال والنساء والرجال الذين تقل أعمارهم عن 55 عاما.وكان هذا الارتباط ليس دلالة إحصائية بالنسبة للأشخاص الذين تتراوح أعمارهم بين 55 سنة وما فوق. وأشار الباحثون إلى أن بعض الاخطاء موجودة في الدراسة، مثل عدم وجود بيانات على الاستعدادات القهوة المختلفة التي يمكن أن تختلف بالتشكيل العام للمركبات المكونة القهوة (على سبيل المثال، cafestol، قهويول)، والتي يمكن أن تؤثر على عوامل الخطر القلبية الوعائية. عدم وجود بيانات عن الحالة الاجتماعية وإجمالي استهلاك الطاقة؛ والتباس المتبقية محتمل من عوامل المخاطر الصحية مثل التدخين. وذكر أحد مؤلفي الدراسة، "نحن لا نقول أن القهوة تسبب الموت نحن فقط نربط القهوة مع زيادة خطر الموت"، الذي يتناول القهوة بخثره...

اقرأ أيضاً[عدل]

المراجع[عدل]

  1. ^ قهوةhttps://www.thaqfny.com/297269/ما-الفرق-بين-الكافيه-لاتيه-والكابتشين/
  2. ^ Topik، Steven (2014-12-18). The World That Trade Created. Routledge. ISBN 9781317453826. اطلع عليه بتاريخ January 27, 2016. 
  3. ^ https://www.dunkindonuts.com / معلومات عن الشركة / أوراق اعتماد / TreeCup.aspx
  4. ^ Villanueva، Cristina M. (2006). "Total and specific fluid consumption as determinants of bladder cancer risk". International Journal of Cancer. 118 (8): 2040–2047. doi:10.1002/ijc.21587. 
  5. ^ لسان العرب. حرف القاف، قها نسخة محفوظة 09 فبراير 2018 على موقع واي باك مشين.
  6. ^  القاموس المحيط، باب الواو والياء، فصل القاف، القَهْوَةُ نسخة محفوظة 09 فبراير 2018 على موقع واي باك مشين.
  7. ^ الأنيس المفيد للطالب المستفيد - سلفستر دي ساسي (سنة 1806 م) نسخة محفوظة 09 فبراير 2018 على موقع واي باك مشين.
  8. ^ عمدة الصفوة في حل القهوة للجزيري - الكتابدار نسخة محفوظة 09 فبراير 2018 على موقع واي باك مشين.
  9. أ ب ت Freedman، N. D.؛ Park، Y.؛ Abnet، C. C.؛ Hollenbeck، A. R.؛ Sinha، R. (2012). "Association of Coffee Drinking with Total and Cause-Specific Mortality". New England Journal of Medicine. 366 (20): 1891–1904. PMC 3439152Freely accessible. PMID 22591295. doi:10.1056/NEJMoa1112010. 
  10. ^ van Dam، Rob (September 18, 2012). "Ask the Expert: Coffee and Health". جامعة هارفارد. مؤرشف من الأصل في 21 أبريل 2015. اطلع عليه بتاريخ April 21, 2013. 
  11. ^ Kummer 2003, pp. 160–5
  12. ^ Wu، Jiang-nan؛ Ho، Suzanne C؛ Zhou، Chun؛ Ling، Wen-hua؛ Chen، Wei-qing؛ Wang، Cui-ling؛ Chen، Yu-ming (2009). "Coffee consumption and risk of coronary heart diseases: A meta-analysis of 21 prospective cohort studies". International Journal of Cardiology. 137 (3): 216–25. PMID 18707777. doi:10.1016/j.ijcard.2008.06.051. 
  13. ^ Mostofsky، E.؛ Rice، M. S.؛ Levitan، E. B.؛ Mittleman، M. A. (2012). "Habitual Coffee Consumption and Risk of Heart Failure: A Dose-Response Meta-Analysis". Circulation: Heart Failure. 5 (4): 401–5. PMID 22740040. doi:10.1161/CIRCHEARTFAILURE.112.967299. 
  14. ^ Siasos، Gerasimos؛ Tousoulis، Dimitris؛ Stefanadis، Christodoulos (2013). "Effects of Habitual Coffee Consumption on Vascular Function". Journal of the American College of Cardiology. 63 (6): 606–7. PMID 24184234. doi:10.1016/j.jacc.2013.08.1642. 
  15. ^ Siasos، G.؛ Oikonomou، E.؛ Chrysohoou، C.؛ Tousoulis، D.؛ Panagiotakos، D.؛ Zaromitidou، M.؛ Zisimos، K.؛ Kokkou، E.؛ Marinos، G.؛ Papavassiliou، A. G.؛ Pitsavos، C.؛ Stefanadis، C. (2013). "Consumption of a boiled Greek type of coffee is associated with improved endothelial function: The Ikaria Study". Vascular Medicine. 18 (2): 55–62. PMID 23509088. doi:10.1177/1358863X13480258. 
  16. ^ Lucas M؛ وآخرون. (September 2011). "Coffee, caffeine, and risk of depression among women". Archives of internal medicine. 171 (17): 1571–1578. PMC 3296361Freely accessible. PMID 21949167. doi:10.1001/archinternmed.2011.393. 
  17. أ ب de Paulis، Tomas؛ Martin، Peter R (April 27, 2004). "Cerebral effects of noncaffeine constituents in roasted coffee". In Nehlig، Astrid. Coffee, Tea, Chocolate, and the Brain. London: Taylor & Francis. صفحات 187–196. ISBN 0-415-30691-4. 
  18. ^ Atanasov، AG؛ Dzyakanchuk، AA؛ Schweizer، RA؛ Nashev، LG؛ Maurer، EM؛ Odermatt، A (2006). "Coffee inhibits the reactivation of glucocorticoids by 11beta-hydroxysteroid dehydrogenase type 1: A glucocorticoid connection in the anti-diabetic action of coffee?". FEBS Letters. 580 (17): 4081–5. PMID 16814782. doi:10.1016/j.febslet.2006.06.046. 
  19. ^ قالب:OldfactCornelis، MC؛ El-Sohemy، A (2007). "Coffee ثنائي التربين diterpenes قد يزيد من مخاطر الإصابة بأمراض القلب التاجية.". Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care. 10 (6): 745–51. PMID 18089957. doi:10.1097/MCO.0b013e3282f05d81. 
  20. ^ Dewey، Kathryn G؛ Romero-Abal، Maria Eugenia؛ Quan De Serrano، Julieta؛ Bulux، Jesus؛ Peerson، Janet M؛ Eagle، Patrice؛ Solomons، Noel W (1997). "Effects of discontinuing coffee intake on iron status of iron-deficient Guatemalan toddlers: a randomized intervention study". American Journal of Clinical Nutrition. 66 (1): 168–76. PMID 9209186. 
  21. ^ Muñoz، Leda M؛ Lönnerdal، Bo؛ Keen، Carl L؛ Dewey، Kathryn G (1988). "Coffee consumption as a factor in iron deficiency anemia among pregnant women and their infants in Costa Rica". American Journal of Clinical Nutrition. 48 (3): 645–51. PMID 3414579. 
  22. ^ "Survey Data on Acrylamide in Food: Individual Food Products". إدارة الغذاء والدواء. July 2006 [December 2002]. مؤرشف من الأصل في 23 أبريل 2019. اطلع عليه بتاريخ May 27, 2014. 
  23. ^ Kim، J.؛ Oh، S.-W.؛ Myung، S.-K.؛ Kwon، H.؛ Lee، C.؛ Yun، J. M.؛ Lee، H. K. (2013). "Association between coffee intake and gastroesophageal reflux disease: A meta-analysis". Diseases of the Esophagus. PMID 23795898. doi:10.1111/dote.12099. 
  24. أ ب Smith، A (2002). "Effects of caffeine on human behavior". Food and Chemical Toxicology. 40 (9): 1243–55 (1245, 1249). PMID 12204388. doi:10.1016/S0278-6915(02)00096-0. اطلع عليه بتاريخ February 12, 2010. 
  25. ^ Broderick P, Benjamin AB (December 2004). "Caffeine and psychiatric symptoms: a review". The Journal of the Oklahoma State Medical Association. 97 (12): 538–42. PMID 15732884. 
  26. ^ Silverman، K؛ Evans، SM؛ Strain، EC؛ Griffiths، RR (October 15, 1992). "Withdrawal syndrome after the double-blind cessation of caffeine consumption". New England Journal of Medicine. Massachusetts Medical Society. 327 (16): 1109–1114. PMID 1528206. doi:10.1056/NEJM199210153271601. اطلع عليه بتاريخ February 12, 2010. 
  27. ^ Butt, M.S.; Sultan, M.T. (2011). "Coffee and its consumption: benefits and risks". Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 51 (4): 363–73. PMID 21432699. doi:10.1080/10408390903586412. 
  28. ^ "Use and Common Sources of Caffeine". Information about Caffeine Dependence. Johns Hopkins University School of Medicine. 2003. مؤرشف من الأصل في 18 مايو 2017. اطلع عليه بتاريخ February 12, 2010.