هل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
هل
Elettaria cardamomum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-057.jpg
True cardamom (E. cardamomum)
Cardamom pods - Green BNC.jpg
Processed Cardamom pods
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌های برگ‌بیدی
راسته: زنجبیل‌سانان
تیره: زنجبیلیان
سرده‌ها
Elettaria cardamomum capsules

هِل میوه‌ای کوچک به اندازه بند انگشت با پوست تیره و دانه‌های خوشبو است. هل، میوه گیاهی از تیره زنجبیل‌هاست و انواع مختلفی شامل هل سیاه، هل سفید و هل سبز دارد که نوع سبز آن عطر تندتری دارد.[۱]

هل یکی از چاشنی‌های معطر مورد استفاده در بعضی از غذاها، نان‌ها، شیرینی‌ها و به‌خصوص مرباها، هل است. هندی‌ها و پاکستانی‌ها بیشترین مصرف‌کننده‌های هل در جهان هستند.[۱]

خواص درمانی[ویرایش]

هل از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است. مطابق این نظر جویدن دانه‌های هل پس از صرف غذا ضمن کمک به هضم و گوارش بهتر غذا، می‌تواند بوی نامطبوع دهان را نیز خنثی کند. مصرف دم‌کرده آن مفرح، مقوی معده لطیف و بادشکن است. دانه‌های هل خواص گرمابخشی داشته و معده و روده‌ها را تقویت می‌کنند. هل اشتها را تحریک می‌کند و عمل هضم غذا را بهبود می‌بخشد.
نوشیدن دم کردهٔ داغ آن موجب تسکین کولیت، سوهاضمه، نفخ، حالت تهوع و بی‌حالی شده و مانع ترشح زیاد اسید معده می‌شود. یکی از خواص ویژه و بسیار ارزشمند هل، جلوگیری از تشکیل خلط در گلو است. از این رو می‌توان آن را به محصولات لبنی و پودینگ‌ها افزود تا اثر شیر را که موجب تشکیل خلط در گلو می‌شود خنثی کرده و به هضم آن نیز کمک کند. دانه‌های هل خاصیت داروی اکسپکتورانت را دارد و سینوس‌ها و برونش‌ها، بینی و سینه را از خلط و ترشحات اضافی پاک می‌کنند. هل چنان‌که ذکر شد خواص گرمابخش و انرژی زا دارد از این رو به بهبود روحیه و بازیابی انرژی و توان از دست رفته کمک می‌کند، اضطراب و نگرانی را کاهش می‌دهد و در رفع افسردگی مؤثر است. هل همچنین کلیه‌ها را تقویت می‌کند و گفته می‌شود برای درمان شب ادراری کودکان مفید است. البته مصرف زیاد آن تپش قلب را افزایش می‌دهد.

بهبود عملکرد معده[ویرایش]

روغن تهیه شده از هل برای دستگاه گوارش خیلی مفید است؛ اثر ملیّن دارد و از تهوع و نفخ جلوگیری می کند. همچنین مانع از اسیدی شدن معده و سوزش سرِدل می شود. در پژوهشی که نتایج آن درIndian Journal of Traditional Knowledge منتشر شد، با القاء آسپرین و اتانول در موش های صحرایی زخم معده ایجاد شد و اسانس هل به طور چشمگیری از ایجاد آن جلوگیری کرد. محققان معتقدند دلیل این اثر می تواند کاهش حرکات معده ای بر اثر ترکیبات موجود در هل باشد، چرا که تغییر حرکات معده می تواند در تولید و جلوگیری از زخم معده نقش داشته باشد. همچنین نتیجه گیری شد عصاره ی هل مانع تولید بیش از حد برخی محصولات متابولیسمِ آراشیدونیک اسید(این گونه محصولات نقش کلیدی در ایجاد زخم معده دارند) می شود.

تنظیم فشار خون[ویرایش]

هل از طریق مکانیزم های کولینرژیک و اثر بر یون های کلسیم، از فشارخون می کاهد. محققان در آزمایشی شاهد اثر مثبتِ هل بر فشار خون و قلب و عروق افراد مبتلا به مرحله ی ۱ فشار خون بالا بودند. در این مطالعه که یافته های آن در Indian Journal of Biochemistry and Biophysics منتشر شد، استفاده از 3 گرم پودر هل، به طور چشمگیری فشارخون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش داد. به بیان محققان، این اثرِ هل را می توان به ترکیبات آنتی اکسیدان موجود در هل از جمله سینئول، ترپینیل استات، لیمونن، ترپینولن و میرسن نسبت داد.

بهبود عملکرد قلب و عروق[ویرایش]

سینئول از ترکیباتِ هل است که اثرات آن بر قلب و عروق بررسی شده است. در آزمایش های انجام شده، این ماده باعث کاهش میانگین فشار آئورتی شد که پژوهشگران این اثر را بیشتر با اتساع عروق مرتبط می دانند. درپژوهشی که یافته های آن در ژورنال International Journal of Molecular Science چاپ شد، اثر هل بر تغییرات همودینامیک (در ارتباط با جریان خون در بافت ها و اندام ها) و بیوشیمیایی القا شده بر اثر ایزوپروترنول در موش های آلبینو بررسی و مشاهده شد که هل توانست اثرات سوء ایزوپروترنول را از بین ببرد. در این آزمایش ایزوپروترنول باعث کاهش آنتی اکسیدان های سوپراکسیددسموتاز و کاتالاز و افزایش پراکسیداسیون چربی شد، ولی تمام این آثار منفی با مصرف هل خنثی شد. به نظرِ محققان هل می تواند سبب تأخیر بروز سکته ی قلبی در بیمارانی شود که در خطر ابتلا به بیماری های ایسکمیک قلب (بیماری ناشی از کاهش خون رسانی به عضله ی قلب که اغلب در نتیجه ی انسداد عروق کرونر رخ می دهد) هستند.

خواص هل به‌طور کامل[ویرایش]

۱- درمان هالیتوسیس یا تنفس بد بو: یکی از مشکلات رایج مردم داشتن بوی بد دهان می‌باشد. تحقیقات نشان داده است دانه‌های هل باعث از بین رفتن باکتری دهان می‌شود و می‌تواند درمان موثری برای مشکل تنفس بد بو باشد.به همین دلیل از هل در صنعت ادامس‌سازی استفاده می‌شود.[۲]

۲- جلوگیری از سرطان: تحقیقات حیوانی نشان داده است که مصرف هل می‌تواند باعث کند شدن رشد سلول‌های سرطانی شود. هل دارای دو ماده به نام لیمونن و سینئول می‌باشد که دارای خواص ضد سرطانی می‌باشد.

۳- کاهش فشارخون: تحقیقات نشان داده است که مصرف روزانه ۳ گرم هل در روز طی مدت ۱۲ هفته می‌تواند در کاهش فشارخون تأثیرگذار باشد.

مواد موثر[ویرایش]

1و 8- سینئول، آلفا-ترپینیل استات، لینالین استات، لینالول، بورنئول، آلفا- ترپینئول، آلفا پینن، لیمونن، میرسن، سیترونیلول، بورمئول، فرمیک اسید و استیک اسید.

حد مجاز مصرف[ویرایش]

دوز مناسب هل برای استفاده ی دارویی به عوامل گوناگونی مثل سن فرد، سطح سلامتی او و غیره بستگی دارد. هم اکنون، اطلاعات علمی کافی برای تعیین دوز مناسب هل در دسترس نیست. به یاد داشته باشید مثل هر ماده ی دیگری، مصرف بیش از اندازه ی گیاهان دارویی هم می تواند مضر باشد. حتماً پیش از  مصرف این گیاه با دوز دارویی، با پزشک خود مشورت کنید.

بهترین زمان مصرف[ویرایش]

ا تا ۲ ساعت پیش یا پس از غذا.

عوارض جانبی[ویرایش]

در مورد ایمن بودن مصرف دارویی این گیاه در دوران بارداری و شیردهی اطلاعات کافی در دسترس نیست. بهتر است بانوان در این دوران صرفاً در حد خوارکی و آشپزی از هل استفاده کنند.

افراد مبتلا به سنگ کیسه ی صفرا، هل را فقط در حد غذایی و نه دارویی مصرف کنند، چون می تواند باعث شدت یافتنِ درد، در این افراد شود.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ روزنامه همشهری: آشنایی با خواص هل. دوشنبه ۳ تیر ۱۳۸۷.
  2. «خواص هل بر اساس تحقیقات علمی». 

دمنوش نیوشا 1397 منبع معتبر اطلاعات گیاهی و درمانی زیر نظر وزارت بهداشت.