شراب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

شراب یا مِی یا خمر یک نوشیدنی الکلی است که از تخمیر میوه انگور به‌دست می‌آید.[۱] خاصیت شیمیایی طبیعی انگور به‌گونه‌ای است که می‌تواند بدون افزودن شکر، اسید، آنزیم یا دیگر افزودنی‌ها تخمیر شود.[۲] شراب از تخمیر انگور له شده به وسیلهٔ انواع مخمر که شکر موجود در انگور را به الکل تبدیل می‌کنند بدست می‌آید. برای بدست آوردن انواع شراب، از انواع مختلف انگور با مخمرهای گوناگون استفاده می‌شود.[۳]

اگرچه از میوه‌های دیگر مانند آلبالو، سیب، توت و... و تقریباً از تمامی رستنی‌ها نیز شراب ساخته می‌شود ولی واژهٔ شراب بدون ذکر نام میوه تقریباً همیشه به معنی شراب انگور است و شراب‌های دیگر را با نام آن‌ها می‌آوریم (مانند: شراب سیب یا شراب اقطی).

معمولاً شراب‌هایی که از دیگر رستنی‌ها مانند برنج، گندم، رازک و... به دست می‌آیند که از مواد نشاسته‌ای هستند و برای استفاده به عنوان شراب در نظر گرفته نمی‌شوند بلکه فرایندهای دیگری بر روی آن‌ها انجام می‌شود تا نوشیدنی‌های دیگری از جمله آبجو یا ویسکی به دست آید، در حالی که شراب زنجبیل به همراه کنیاک تقویت می‌شود. در این نمونه‌ها استفاده از لغت شراب علاوه بر مراحل ساخت به منبع شراب غنی تر اطلاق می‌گردد. استفاده تجاری از واژه wine به زبان انگلیسی (و معادل آن در زبان‌های دیگر) در بسیاری از قانونگذاری‌ها ممنوع است.[۴]

[۵]

پیشینه[ویرایش]

پیشینه چند هزار ساله شراب سازی تأیید شده‌است. هم اکنون قدیمی ترین وجود از شراب مربوط به گودین تپه کرمانشاه است.در سال ۱۹۶۰ در تپه حاجی فیروز شهر نقده ظرف شراب ۷۰۰۰ ساله‌ای یافت شد که در ته آن شراب ته نشین شده پیدا کردند . برخی از باستان شناسان نیز براین باورند که اولین بار شراب در ایران و در شهر شیراز ساخته شد که مرغوب‌ترین شراب جهان آن روز بود و اکنون هم واژه Shiraz در زبان انگلیسی به معنی شراب شیراز است.

تکنیک مخلوط کردن رزین تربانتین با شراب جهت جلوگیری از ترش شدن شراب بوده‌است. برای فیلیپ مارنیوال (Philippe Marinval)مدیر پژوهش در مرکز مردم شناسی تولوز این مدرکی است دال بر اینکه انسان نو سنگی شراب می‌نوشیده است.[۶]

شراب و مسیحیت[ویرایش]

اولین معجزهٔ عیسی مسیح تبدیل آب به شراب است.[نیازمند منبع] در انجیل یوحنا آمده‌است که عیسی مسیح به همراه مادرش (مریم) به یک عروسی در قانا دعوت شده بودند. در آن عروسی شراب تمام می‌شود. عیسی دستور می‌دهد خمره‌ها را از آب پر کنند. او آب را به شراب تبدیل می‌کند[۷] عیسی در شام آخر نیز نان را به شاگردانش می‌دهد و می‌گوید: «بخورید، این بدن من است.» و جام را برمی‌دارد و شکرگزاری می‌کند و می‌گوید: «بنوشید این است خون من که به خاطر آمرزش گناهان ریخته خواهد شد»[۸] در آیین عشای ربانی نیز که امروزه به یاد شام آخر عیسی در تمام کلیساها برگزار می‌شود از شراب انگور یا آب انگور (برای زیر ۱۸ ساله‌ها) به مقدار کم استفاده می‌شود؛ اما با این حال از مست شدن و افراط در شراب‌خواری به عنوان گناه یاد شده‌است.[۹] پولس رسول نیز می‌گوید:

مست شراب مشوید که شما را به هرزگی می‌کشاند؛ بلکه از روح پر شوید.[۱۰]

شراب در اسلام[ویرایش]

در دین اسلام تهیه، خرید و فروش و مصرف هرگونه شراب الکلی که از آن تحت عنوان مسکر یا مسکرات یاد شده، بکلی حرام اعلام گردیده و دارای حد شرعی است.

شرایطی که فقهای مسلمان برای اعمال حد مسکر، بیان داشته اند و عیناً در قوانین جزایی وارد شده است عبارتند از :

۱) بلوغ ۲) عقل ۳) اختیار ۴) آگاهی

آیت الله روح الله خمینی در کتاب تحریر الوسیله ، جلد ۴ ص ۲۱۵ مساله ای می نویسد:

اگر آشامیدن مسکر جهت حفظ نفس از هلاک یا از مرض شدید اضطرار پیدا کند و بیاشامد حد بر او نیست.

این فتوا عیناً در ق.م اسلامی آمده و در واقع استثنائی برای اجرای حد شرعی است.

مقدار حد شرعی و قانونی در شرب خمر مسکر ۸۰ تازیانه است .

فقه[ویرایش]

گذشته از تصریح بر حرمت نوشیدن شراب، مباحث دیگری مانند مصادیق و اقسام شراب از نظر احکام شرعی، نوشیدن باده در ضرورت یا در حالت تشنگی شدید و دسترسی نداشتن به آب، استفاده از باده برای درمان بیماریها، خرید و فروش باده یا مواد اولیه آن برای تهیه باده، همکاری در ساختن باده، حد شرعی باده گساری و یا باده نوشی، پاکی و ناپاکی باده و مالیت آن مطرح شده است. هر چند در قرآن فقط بر حرمت خمر (به معنای شراب انگور بنابر مشهور) تصریح شده است، فقها به دلیل چند حدیث [۴۳] و یک قرینه[۴۴] این حکم را به تمام اقسام باده تعمیم داده‌اند. همچنین، براساس حدیث «ما اَسْکَرَ کَثیرُهُ فَقَلیلُهُ حَرامٌ» (هر چیزی که مقدار زیاد آن مست می‌کند اندکش نیز حرام است)،[۴۵] نوشیدن باده را، حتی اگر به مستی نینجامد، همچنانکه به کار بردن آن را به صورت های دیگر (مثلاً برای احتقان و بستن زخم) حرام دانسته‌اند.

البته ابوحنیفه و شاگردش ابویوسف میان خمر و سایر مسکرات از چند نظر، از جمله جواز نوشیدن برخی از آنها بدون قصد لهو ولعب، فرق گذاشته‌اند، هر چند فتوای مقبول نزد حنفیان نیز همان فتوای مشهور است ابوحنیفه در تعریف «خمر» نیز، برخلاف دیگران، علاوه بر گیرایی (اشتداد) و تولید مستی (اِسکار)، کف کردن (اِزْباد) را شرط کرده است.

در تعریف «اِسکار» نیز فقها به عوارضی چون زوال عقل و هذیان گویی اشاره کرده‌اند اما به اعتقاد صاحب جواهر تشخیص این امر مبتنی بر عرف است، همچنانکه ملاک در تولید مستی مزاجهای معتدل است نه مزاجهای سریع الانفعال یا برعکس.

احکام شراب اکثر فقها بر نجاست شراب فتوا داده‌اند و حتی، بنابر ادّعای برخی، میان حرمت و نجاست شراب ملازمه هست. با اینهمه، رجالی از امامیه، چون محقّق اردبیلی و فاضل سبزواری و صاحب مدارک[۵۲] و برخی از فقهای عامّه این ملازمه را نپذیرفته‌اند.[۵۳] بر مالیت نداشتن باده و در نتیجه، فساد خرید و فروش و عدم ضَمان نسبت به اتلاف آن (جز درباره اهل ذمّه و نیز نسبت به باده‌ای که به قصد تهیه سرکه فراهم شده باشد)[۵۴] نیز اکثر فقها فتوا داده‌اند.[۵۵] فروش انگور و خرما و غیر آن به قصد تهیه خمر، حرام و معامله باطل است ؛ ولی در حرمت یا مکروه بودن فروش آن به کسی که باده می‌سازد، همچنانکه در صحّت و فساد معامله بر فرض تحریم، نظر فقها یکسان نیست.[۵۶] کاربرد باده برای درمان، چه به صورت نوشیدن و چه به صورتهای دیگر، مگر در وقت ضرورت، بنابر اکثر مذاهب، جایز نیست (حدیث نبوی :اِنَّ اللّهَ لَمْ یجْعَلْ شِفاءَکُمْ فیما' حَرَّم عَلَیکُم ؛و مشابهات آن).[۵۷] ابوحنیفه این حکم را بر برخی از اقسام باده، از جمله شراب مثلّث (طلاء) و شراب جمهوری، جاری نمی‌داند.[۵۸] نوشیدن باده با چند شرط عام (مثلاً اختیار و بلوغ و عقل) و چند شرط خاص (مثلاً آگاهی از حرمت باده) مستوجب حد می‌شود، اگرچه مستی نیاورد.[۵۹] درباره حدِ نوشیدن باده نیز، بجز شافعی که به چهل ضربه تازیانه فتوا داده، فقها هشتاد ضربه را بعد از بازگشت حالت عادی لازم دانسته‌اند.[۶۰] درباره راههای اثبات باده نوشی نیز فقها بحث کرده‌اند، [۶۱] همچنانکه وظایف محتسب را در برخورد با باده نوشان و کسانی که آشکارا باده را عرضه می‌کنند تعیین کرده‌اند. 1 - کسى که درخت انگور را به نیت شراب غرس کند؛ 2 - آن که بدین قصد از درخت تاک پاسدارى نماید؛ 3 - خریدار مشروبات؛ 4 - فروشنده آن؛ 5 - کسى که مى نوشد؛ 6 - کاسبى که از شراب فروشى پولى به دست مى آورد؛ 7 - فشار دهنده انگور به انگیزه ساختن شراب؛ 8 - افرادى که مشروبات را حمل و نقل مى کنند؛ 9 - تحویل گیرنده آن؛ 10 - ساقى یا کسى که شراب براى دیگرى مى برد. ( فروع کافى، چاپ جدید، ج 6، ص 430 – 429) در اسلام هیچ گناهى تا این حد نکوهیده نشده است. پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) فرمود: «اگر همه گناهان را در خانه اى جمع کنند، کلید آن شراب است.» ( وسائل الشیعه، ج 17، ص 271) امام على (علیه السلام) مى فرماید: «خداوند شراب و مى گسارى را براى سلامت عقل حرام کرده است.» ( نهج البلاغه، حکمت 252) امام صادق (علیه السلام) نیز فرمود: «اگر کسى دخترش را به شراب خوار بدهد مانند این است که او را در آتش انداخته است.»

انواع شراب[ویرایش]

بر اساس محل تولید[ویرایش]

مناطق مهم شراب‌سازی دنیا[ویرایش]

بوته‌های موی رسیده، در یکی از تاکستان‌های درهٔ نَپا در ایالت کالیفرنیای آمریکا. درهٔ نَپا، یکی از مهم‌ترین مناطق کشت انگور و شراب‌سازی در جهان محسوب می‌شود.[۱۱][۱۲]

به ترتیب میزان تولید:

و در ایران:

اثرات پزشکی[ویرایش]

اثرات مثبت[ویرایش]

فوايد شراب قرمز در سلامتي شناخته شده است.با اين حال بيش از حد مصرف کردن هر الکلي مي تواند منجر به اعتیاد شود و مشکلاتي براي سلامتي به وجود آورد. الکل بايد در حد اعتدال مصرف شود. شراب قرمز داراي آنتی اکسیدان بالايي مي باشد و سرشار از پلي فنول ها از جمله proanthocyanidin است که يک آنتي اکسيدان قوي مي باشد. در واقع شراب قرمز داراي آنتي اکسيدان بيشتري از آب انگور تجاري،زغال اخته خام، و حتي آکايي بري که يک ميوه سرشار از آنتي اکسيدان است مي باشد شراب تيره داراي آنتي اکسيدان بالايي مي باشد شراب -قرمز براي قلب مناسب است .شراب حاوي رزوراترول است که يک آنتي اکسيدان قوي مي باشد رزوراترول موجود در شراب کمک مي کند به محافظت قلب و عروق شما در برابر تاثير چربي اشباع شده -جلوگيري از زوال عقل. يک تيم از مرکز پزشکي دانشگاه لويولا نشان داد که مصرف شراب قرمز در حد متوسط مي تواند خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد. -فلاونوئيدها و ساپونيس در شراب قرمز همچنين محافظت مي کند از قلب شما در برابر بيماريهاي قلبي.الکل در شراب قرمز باعث افزايش سطح کلسترول خوب (اچ دي ال) مي شود اگر در حد اعتدال مصرف شود.و سبب جلوگيري از لخته شدن خون در شريانها مي شود و از شريانها در برابر کلسترول بد (ال دي ال)محافظت مي کند. -جلوگيري از سرطان.شواهد و دلايل متعددي نشان مي دهد که نوشيدن شراب قرمز در حد اعتدال مي تواند از بروز سرطان پيشگيري کند.آنتي اکسيدانهاي زيادي در شراب قرمز وجود دارد که مي تواند جلوگيري کند از آسيب اکسيداسيون که موثر هستند در پيري و همچنين شراط بحراني نظير آلزايمر،ديابت نوع 2 و بيماريهاي قلبي و عروقي. -يکي از آنتي اکسيدانها در شراب قرمز کمک مي کند به جلوگيري از سرطان ريه و تحقيقات نشان داده است رزوراترول همان آنتي اکسيداني که از قلب محافظت مي کند مي تواند سبب کشته شدن يا از بين رفتن سلولهاي سرطاني شود. جلوگيري از پوسيدگي دندان.شراب قرمز حتي شراب بدون الکل سبب مقاومت ميناي دندان و جلوگيري از پوسيدگي دندان مي شود.پلي فنول در شراب قرمز همچنين مي تواند جلوگيري کند از بيماريهاي لثه و حتي کمک کند به درمان و کاهش التهاب در لثه ها -جلوگيري از سرطان سينه. مصرف مداوم نوشيدني هاي الکلي خطر ابتلا به سرطان سينه را افزايش مي دهد.و شراب قرمز اثر متفاوتي دارد .در مجله سلامت زنان توضيح داده شده است مواد موجود در پوست انگور قرمز سبب کاهش سطح استروژن و افزايش تستوسترون در زنان قبل از يائسگي مي شود. که منجر به کاهش خطر ابلا به سرطان سينه مي شود. -حفاظت از آفتاب سوختگي. شراب و مشتقات انگور مي تواند به کاهش اثرات مخرب يو وي( اشعه ماوراء بنفش) کمک کند.[۱۳][۱۴]

اثرات منفی[ویرایش]

شراب قرمز
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۳۵۵ کیلوژول (۸۵ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۲٫۶ g
قندها ۰٫۶ g
چربی ۰٫۰ g
پروتئین ۰٫۱ g
اتانول ۱۰٫۶ g
الکل ۱۰٫۶ g از لحاط حجمی ۱۳٪است
۱۰۰ g شراب تقریباً ۱۰۰ ml (۳٫۴ fl اونس)
شکر و الکل متغیرند.
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا
فواید (رنگ سبز) و مضرات (رنگ قرمز) شراب در مقایسه مقدار مصرف (روی تصویر کلیک کنید)

زیاده روی در نوشیدن شراب و مخصوصاً شرابی که الکل زیاد داشته باشد به سلول‌های استخوان‌ها صدمه می‌زند، سرطان‌زا ست،[۱۵] و ارتباط قوی میان مصرف بیش از حد مشروبات الکلی و سرطان‌های پستان، مری، دهان، نای، حنجره و حلق وجود دارد.[۱۶][۱۵] الکل به سیستم عروقی و قلب صدمه می‌زند، مصرف زیاد آن باعث زوال عقل[۱۷] و ایجاد اختلالات مغزی می‌شود، خطر ایجاد دیابت نوع ۱ را دارد و در بینایی تأثیر سو دارد.[۱۸][۱۹][۲۰] بر اساس گزارشی که «کمیته علمی مستقل در مورد داروها» در بریتانیا تهیه کرده زیان مصرف افراطی الکل در جامعه سه برابر زیان مصرف کوکائین یا کشیدن سیگار برآورد شده‌است. دیوید نات، می‌گوید کراک از الکل اعتیاد آورتر است ولی از آن جا که عده بیشتری الکل مصرف می‌کنند در کل زیان آن بیشتر است.[۲۱]

مسمومیت با الکل چوب (متانول)[ویرایش]

در صورت آلودگی شراب به متانول یا الکل چوب فرد دچار کوری و حتی مرگ می‌گردد.[۲۲] مصرف ۱۰ میلی‌لیتر از متانول می‌تواند با تأثیر بر دستگاه عصبی منجر به کوری و مصرف ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌لیتر منجر به مرگ در بزرگسالان گردد.[۲۳]

تأثیرات بر زیبایی[ویرایش]

نظر پزشکان بر این است که افزایش مقدار نوشیدن شراب بیشتر از دو لیوان در روز اثرات زیر را بر زیبایی دارد[۲۴]

  1. سرخی چشمان: نوشیدن شراب سبب گشادی رگها می‌شود که به سرخی چشمان می‌انجامد.
  2. درشتی رگ‌های صورت: افرادی هم که دارای چهره برافروخته هستند با نوشیدن شراب به آن شدت می‌بخشند و باعث برجاماندن اثر دائمی رگ‌ها بر روی صورت می‌شوند.
  3. برجسته شدن خطوط پیشانی: شرابخواری باعث خشکی پوست و برجسته شدن خطوط پیشانی می‌گردد.
  4. چین و چروک صورت: نوشیدن زیاد شراب به کمبود ویتامین آ می‌انجامد که برای ساختن کلاژن و الاستین در بدن ضروری است. در نتیجه چین و چروک صورت افزایش می‌یابد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Wine, Encyclopedia Britannica online, Retrieved 24 February ۲۰۰۷.
  2. H. Johnson Vintage: The Story of Wine pp. 11–6 Simon & Schuster 1989 ISBN: 0-671-79182-6
  3. Introduction to Wine”. 2basnob.com ed. 
  4. Barley Wine, The Brewer's Corner, Retrieved February 24، ۲۰۰۷.
  5. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
  6. [André Tchernia et Jean-Pierre Brun, op. cit. , p. 6]
  7. انجیل یوحنا، باب ۲، آیهٔ ۹–۱
  8. انجیل متی، فصل ۲۶، آیهٔ ۲۸–۲۶
  9. کتاب مقدس، عهد جدید، غلاطیان، فصل ۵، آیهٔ ۲۱
  10. کتاب مقدس، عهد جدید، افسسیان، فصل ۵، آیهٔ ۱۸
  11. [ http://www.bbc.com/persian/world/2014/10/141004_l13_winery_usa_vid تأثیر زلزله بر شراب‌سازی‌های کالیفرنیا]، بی‌بی‌سی فارسی
  12. Robinson, Jancis (September 6, 2008). "California - Tasting Notes & Wine Reviews from Jancis Robinson:". jancisrobinson.com. Retrieved January 2, 2011. 
  13. http://www.bbc.com/persian/science-40751919
  14. http://www.agrihouse.org/benefits-of-red-wine/
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Alcohol and Cancer - Alcohol Alert No. 21-1993
  16. Review Of Alcohol: Association With Breast Cancer
  17. http://en.wikipedia.org/wiki/Alcohol_dementia
  18. http://en.wikipedia.org/wiki/Wine_and_health
  19. http://en.wikipedia.org/wiki/Alcohol_and_cancer
  20. http://en.wikipedia.org/wiki/Alcohol_and_cardiovascular_disease
  21. [۱]
  22. «مسمومیت با الکل». دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. بازبینی‌شده در ۱۹ مرداد ۱۳۹۱. 
  23. «اطلاعات فنی و حفاظت ایمنی مواد». شرکت ملی صنایع پتروشیمی. بازبینی‌شده در ۱۹ مرداد ۱۳۹۱. 
  24. Magee, Anna. “What TWO glasses of wine a day can do to your face in ten years”. Daily Mail, 20 October 2011. Retrieved 21 October 2011. 

پیوند به بیرون[ویرایش]