مراد چهارم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Osmanli-nisani.svg   
غازی سلطان مراد خان رابع
قدرتمندترین سلطان امپراتوری عثمانی
خادم الحرمین الشریفین
خلیفهٔ مسلمین
امیرالمؤمنین
پادشاه
فاتح بغداد
فاتح ایروان فاتح قهقاز فاتح تبربز
نگاره از سلطان مراد چهارم
Tughra of Murad IV.JPG
نام کامل مراد چهارم
زادهٔ ۲۷ ژوئیه ۱۶۱۲
زادگاه استانبول
درگذشتهٔ ۸ فوریه ۱۶۴۰ (۲۷ سال)
مکان مرگ استانبول
مدفون در مسجد سلطان احمد، استانبول
سلف مصطفی یکم
خلف ابراهیم یکم
همسر عایشه سلطان
صنوبر سلطان
کنیز شمس پری خاتون
حوری چهر خاتون
شمس شاه خاتون
عایشه ماه زیبا خاتون
خاندان سلطنتی خاندان عثمانی
خاندان دودمان عثمانی
پدر احمد یکم
والده سلطان کوسم سلطان
فرزندان اسماخان کایاسلطان

مراد چهارم (به ترکی عثمانی: مراد رابع) پسر احمد یکم از کوسم سلطان، سلطان و خلیفه امپراتوری عثمانی بود که پس از برکناری عمویش مصطفی یکم از ۱۶۲۳ تا ۱۶۴۰ میلادی بر قلمرو عثمانی حکومت کرد.

مراد در یازده سالگی به سلطنت رسید. مراد به قفقاز، آذربایجان، ایروان و تبریز لشکر کشید و صفویان را شکست داد. در دومین نبرد مراد با صفویان، بغداد و بین‌النهرین به تصرف عثمانیان درآمد. در معاهده صلح ایران و عثمانی در دشت زهاب نزدیکی قصر شیرین، سلطه عثمانی بر عراق مورد تأیید پادشاه ایران قرار گرفت. مراد در سال ۱۶۴۰ میلادی و در سن ۲۷ سالگی در اثر ابتلا به بیماری نقرس درگذشت. پادشاهی اصلی او از سال ۱۶۳۲ شروع شد زمانی که شورش هارا از بین برد و آرامش را به امپراتوری برگرداند. از موفقیت‌های بزرگ او می‌توان به فتح بغداد و تمام عراق ایران ودر غرب بیرون کردن روس‌ها از ترانسیلوانیا و برگرداندن مرز امپراتوری به زمان سلطان سلیمان قانونی نام برد.[نیازمند منبع]

لشکر کشی سلطان مراد چهارم به ایروان و تبریز و نتایج آن[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: شاه صفی

با مرگ شاه عباس اول و روی کار آمدن شاه صفی (سام میرزا)، دولت صفوی از نظر داخلی و خارجی دچار مشکلات متعددی شد. هر یک از این مشکلات به گونه‌ای بود که سبب از بین رفتن اقتدار شاه عباس یکم شده بود. در عرصه روابط خارجی دولت صفویه با دو جنگ ناخواسته از سوی عثمانی مواجه شد. سلطان مراد چهارم در سال ۱۶۳۴ میلادی (۱۰۴۴ ه. ق) با لشکری بزرگ به مرزهای شمال غربی ایران حمله کردو با تصرف ایروان بخشی از خاک قفقاز را به خاک عثمانی ضمیمه ساخت، سپس به تبریز تاخت و این شهر را ویران نمود. اگر چه این حادثه تلخ ۷ ماه و نیم بعد با رشادت بی نظیر سپاه قزلباش جبران شد و ایروان بار دیگر به سرزمین ایران بازگشت، اما باز پس گیری ایروان برای دولتمردان عثمانی به ویژه شخص سلطان مراد خان آنچنان گران آمد که او بار دیگر در ۱۶۳۸ میلادی (۱۰۴۸ ه. ق) به بغداد لشکرکشی کرد و بعد از نبردی سخت میان طرفین، این شهر به تصرف عثمانی درآمد و دولتمردان صفوی با تن دادن به این شکست بزرگ و تلخ حاضر شدند عهدنامه زهاب را امضا کنند. به این ترتیب عراق ایران که از جهات گوناگون به ویژه از نظر ایدئولوژیک برای دولت صفوی اهمیت بسیار داشت، از ایران جدا شد و به عثمانی پیوست.

حکومت[ویرایش]

مورخان و محققان عثمانی در این امر اتفاق نظر دارند که سلطان مراد چهارم نخستین و تنها پادشاهی، پس از سلیمان قانونی بود که توانست قدرت و شکوه و اقتدار دولت عثمانی را احیا کند.

ایستانفورد شاو می‌نویسد:

سلطنت وی برای امپراتوری عثمانی یک موفقیت بزرگ به شمار می‌رفت؛ مراد زمانی به قدرت رسید که دولت در نابسامانی بودو به سرعت در ورطهٔ زوال وانحطاط فرومی‌رفت.

وی با اتکا به قدرت مطلق فردی و اعدام بیش از۲۰۰۰۰ تن از شورشیان، کوشید که امپراتوری، ثبات و عظمت خود را لااقل در همان برهه ار تاریخ بازیابد و بدین ترتیب بود که توانست پیامدهای زوال را به تأخیر اندازد. جالب است که سلطان مراد با به کار بردن توصیه‌های یکی از مشاورانش به نام قوچی بیگ که در رسالهٔ اصلاحی خود، از اقدامات شاه عباس یکم با ستایش یاد کرده و آن را راهنمای خوبی برای انجام اصطلاحات در عثمانی دانسته بود، توانست به اوضاع نابسامان امپراتوری سروسامان داده و موفقیت‌های بزرگی به دست آورد.

فرزندان[ویرایش]

پسران[ویرایش]

  • شاهزاده احمد (۲۱ دسامبر ۱۶۲۷–۱۶۲۸)
  • شاهزاده نعمان (۱۶۲۸–۱۶۲۹)
  • شاهزاده اورخان (۱۶۲۹–۱۶۲۹)
  • شاهزاده حسن (مارس ۱۶۳۱–۱۶۳۲)
  • شاهزاده سلیمان (۲ فوریه ۱۶۳۷–۱۶۳۵)
  • شاهزاده محمد (۱۶۳۳–۸ اوت ۱۶۳۷)
  • شاهزاده عثمان (۹ فوریه ۱۶۳۴ - فوریه ۱۶۳۴)
  • شاهزاده علاءالدین (۲۶ اوت ۱۶۳۵–۱۶۳۷)
  • شاهزاده سلیم (۲ فوریه۱۶۳۷–۱۶۴۰)
  • شاهزاده عبدالحمید (۱۵ مه ۱۶۳۸–۱۶۳۸)
  • شاهزاده محمود (مه ۱۶۴۰–۱۶۴۷)

دختران[ویرایش]

  • اسماخان سلطان (۱۶۳۰–۱۶۳۰)
  • گوهرخان سلطان (فوریه ۱۶۳۰ - ؟)
  • خان‌زاده سلطان (۱۶۳۰–۱۶۷۵)
  • اسماخان کایا سلطان (۱۶۳۳–۲۸ فوریه ۱۶۵۹)
  • گلبهار سلطان (۱۶۳۴ - ۱۶۵۵)
  • فاطمه سلطان (۱۶۳۶–۱۶۴۰)
  • صحرا سلطان (۱۶۳۸ - ۱۶۸۰)
  • صفیه سلطان (۱۶۳۸ - ۱۶۹۰)
  • رقیه سلطان (۱۶۴۰ - ژانویه ۱۶۹۰)

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • شاو استانفورد. تاریخ امپراتوری عثمانی. ترجمهٔ محمود رمضان‌زاده. چاپ اول. مشهد: آستان قدس رضوی، ۱۳۷۰.