مستزاد

مُستَزاد مشتق کلماتی چون زاید است. این نام به قالبی از قالبهای شعر فارسی اطلاق شده‌است و در حقیقت غزلی است که کلمه یا جمله موزون و هماهنگی به آخر تمامی مصرع‌ها اضافه شده‌است.

مستزاد برای اولین بار توسط مسعود سعد سلمان سروده شد. بعد از او شعرای زیادی به این قالب شعر گفتند. مستزاد مجلس چهارم (در رابطه با وقایع سیاسی مجلس چهارم مشروطیت) که توسط میرزاده عشقی سروده شده‌است از مستزادهای بسیار معروف است.

مطلع مستزاد عشقی

این مجلس چارم به خدا ننگ بشر بود		دیدی چه خبر بود
هرکار که کردند ضرر روی ضرر بود		دیدی چه خبر بود
این مجلس چارم خودمانیم ثمرداشت؟		والله ضرر داشت
صد شکر که عمرش چو زمانه به گذر بود		دیدی چه خبر بود

وزن مستزاد نوعی وزن شعر است که پس از هر مصراع آن، مصراع کوتاهی می‌آید.

در شعری که دارای وزن مستزاد است، همه مصرع‌ها دارای وزن یکسان نیستند و تنوع در چیدمان واژه‌ها، منطبق با وزن‌های گوناگونی است که در شعر به کار می‌رود.

منبع‌ها

• وزن شعر نوشته پرویز ناتل خانلری، نشر: توس، ۱۳۸۶.
• فرهنگ کاربردی اوزان شعر فارسی تالیف حسین مدرّسی، ناشر: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۸۴.