صفرمراد نیازف

صفرمراد نیازف

شناسنامه
معروف به	ترکمن‌باشی
زادروز	۱۹ فوریه ۱۹۴۰
زادگاه	قبچاق، نزدیکی عشق آباد، جمهوری ترکمنستان شوروی
تاریخ مرگ	۲۱ دسامبر ۲۰۰۶
محل مرگ	عشق آباد، ترکمنستان
دین	اسلام
اطلاعات سیاسی
تاریخ ریاست	۱۹۹۰-۲۰۰۶
ترتیب	اولین رئیس‌جمهور ترکمنستان
پیش از	قربانقلی بردی‌محمدف
پس از	وجود نداشت
جناح سیاسی	حزب دموکراتیک ترکمنستان
پست‌های دیگر	دبیر کل حزب کمونیست ترکمنستان

صفرمراد نیازُف (به ترکمنی:Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow)(به روسی: Сапармурат Атаевич Ниязов)‏ (۱۹ فوریه ۱۹۴۰ - ۲۱ دسامبر ۲۰۰۶)، رئیس‌جمهور پیشین ترکمنستان بود. وی از سال ۱۹۹۰ تا سال مرگش ۲۰۰۶ بر مسند ریاست جمهوری باقی‌ماند.

کودکی

صفرمراد ۱۹ فوریه ۱۹۴۰ در روستای قبچاق، ترکمنستان متولد شد. پدرش آتامراد آنانیازف در بحبوحه جنگ جهانی دوم در ۲۴ دسامبر ۱۹۴۲ در جنگ‌های قفقاز در روستای دیگوریان چیکولا، منطقه اوستیای شمالی اسیر گشته و بلافاصله توسط نیروهای آلمان به ضرب گلوله کشته و بقیه? افراد خانواده را در حادثه زمین لرزه سال ۱۹۴۸ عشق آباد از دست داد.

جوانی

او با درجه ممتاز ازدبیرستان فارغ التحصیل شده و در سال ۱۹۶۲ به عضویت حزب کمونیست درآمد و در سال ۱۹۶۷ در رشته مهندسی انرژی از دانشگاه پلی تکنیک لنینگراد فارغ‌التحصیل شد.

فعالیت‌های سیاسی در دوران اتحادیه جماهیر شوروری

• ۱۹۶۵ (میلادی) - آغاز بکار در یکی از شرکت‌های لنینگراد
• ۱۹۶۷ (میلادی) - فارغ‌التحصیلی در رشته مهندسی انرژی از دانشگاه پلی تکنیک لنینگراد
• از سال ۱۹۶۷ (میلادی) - کارشناس ارشد نیروگاه عشق آباد
• تا ۱۹۷۰ (میلادی) - استاد و معاون سر گروه کمیته مرکزی حزب کمونیست ترکمنستان
• ۱۹۸۰ (میلادی) - دبیر اول کمیته حزب عشق آباد
• تا ۱۹۸۴ (میلادی) - استاد و عضو کمیته مرکزی حزب
• مارس - دسامبر ۱۹۸۵ (میلادی) - رئیس شورای وزیران جمهوری سوسیالیستی ترکمنستان
• ۲۱ دسامبر سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۱ - دبیر اول حزب کمونیست ترکمنستان
• ۱۹۸۶ (میلادی) - عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی
• ۱۹۹۰ (میلادی) - عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی
• ژانویه ۱۹۹۰ - رئیس اتحاد جماهیر شوروی شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری سوسیالیستی ترکمنستان

ریاست جمهوری ترکمنستان

با اینکه مقام ریاست جمهوری برای او تثبیت شده بود ولی در ۲۷ اکتبر ۱۹۹۰ با آرای ۹۸٫۳% مردم به ریاست جمهوری ترکمنستان انتخاب شد. در سال ۱۹۹۲ پس از تدوین و تصویب قانون اساسی به پیشنهاد نیازف انتخابات دیگری برای انتخاب رئیس جمهور جدید که خودش تنها نامزد آن بود برگزار شد که با اکثریت قریب به اتفاق ۹۹٫۵% رای دهندگان به او رای دادند. در ۲۲ اکتبر ۱۹۹۳ به تصمیم مجلس خلق (پارلمان) لقب ترکمن‌باشی کبیر به معنی رییس تمام ترکمن‌های جهان به وی اعطا شد.

در نیمه دوم سال ۱۹۹۳ پیشنهادی از سوی حزب دموکراتیک ترکمنستان (حزب کمونیست سابق) جهت افزایش و گسترش قدرت رییس جمهور مطرح شد که در ژانویه همان سال در یک همه پرسی ملی در این مورد، اکثریت قریب به اتفاق رای دهندگان از ایده حمایت کردند. در سال ۱۹۹۹ صفرمراد نیازف از طرف شورای مصلحت ملی به عنوان رئیس جمهوری مادام العمر ترکمنستان درآمد و در آوریل سال ۲۰۰۲، با اینکه در ارتش خدمت نکرده بود با ارتقا به درجه سپهبدی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد.

حادثه تروریستی

در نوامبر سال ۲۰۰۲ نیازف در حین رانندگی با اتومبیل شخصی در عشق آباد با کامیونی تصادف نمود که هیچ آسیب و صدمه‌ای ندید. پس از این واقعه نیازف ادعا کرد که این حادثه تروریستی بوده و می‌خواستند او را بکشند و در این حادثه بوریس شیخ مرادف وزیر امور خارجه و امام بردی اقلیموف وزیر کشاورزی را متهمان و برنامه ریزان این اقدام تروریستی معرفی کرد که خواهان براندازی حکومت وی را داشته‌اند.

مرگ

نیازف بدلیل بیماری دیابت و نارسایی قلبی در اواخر عمر وضعیت سلامتش رو به وخامت بود و نهایتاً در ۲۱ دسامبر سال ۲۰۰۶ بدلیل نارسایی قلبی از دنیا رفت. برخی در تاریخ مرگ او اختلاف نظر داشته و مدعی هستند که او چند روز قبل از آن جان باخته است. صفرمراد نیازف در ۲۴ دسامبر در آرامگاه خانوادگی خود در روستای قبچاق واقع در ۱۵ کیلومتری عشق آباد به خاک سپرده شد.

مرگ نیازف و پیامدهای سیاسی

با این حال که تغییر قدرت سیاسی پس از مرگ نیازوف بود به ظاهراً آرام بود ولی هیچ یک از این بحران‌ها آشکار نشد. بلافاصله پس از مرگ نیازوف بر اساس قانون اساسی پس از مرگ رییس جمهور وظیفه اداره دولت و مجلس را به عهده شورای امنیت کشور بوده و بایستی شرایط را جهت برگزاری انتخابات جدید را مهیا نماید. گروههای سیاسی قرار بود عوض بردی آتایف برای ریاست جمهوری معرفی کنند ولی بعداً بدلیل پرونده جنایی و سوابق آتایف در آخر پس از مشورت او را از گزینه ریاست جمهوری کنار زدند. پس از چانه زنی‌ها و گفتگو همه گروه‌های سیاسی، معاون اول نیازف که با حفظ سمت وزیر بهداشت و درمان نیز بود قربانقلی محمد بردی محمداف را منتخب مقام ریاست جمهوری اعلام کردند. شواری امنیت امنیت کشور هفت روز عزای عمومی اعلام کرد. مرگ نیازف برای مردم ترکمنستان خیلی سریع و غیرمنتظره بود.

کیش شخصیتی

عنوان "ترکمن باشی" (ترجمه تحت‌اللفظی - رئیس ترکمنهای جهان)، پس از "ترکمن باشی بزرگ " به صفرمراد نیازف رسماً اختصاص داده شد. قبل از تصویب رئیس جمهور مادام العمر نیازف سعی داشت ترکمنستان را به حکومت پادشاهی تغییر بدهد و از لقب و عنوانی مانند شاه یا سردار در خطابه‌ها استفاده کند ولی با مخالفت‌های از سوی گروهها و حزب کمونیست ترکمنستان روبرو شد و در آخر نتوانست ایده خود را عملی کند و دلیل آن ترس از به قدرت رسیدن فرزند او بود. ولی او همچنین در رواج عنوان غیر رسمی "سردار" (رهبر) موفق بود. از اقدامات عجیب و غریب او می‌توان تغییر نام شهرها و روستاها از جمله کراسنوودسک به ترکمن شهر و یا خیابان و ابنیه‌ها و اماکن ی مهم و یا به پیشنهاد یکی از وزرا، نامیدن ترکمنستان به ترکمنستان نیازف همانند عربستان سعودی یا اردن هاشمی که با شکست و نارضایتی عمومی همراه بود.

برخی از ابداعات ترکمن باشی

اکثریت گسترده‌ای از ویژگی‌های جدید زیر و محدودیت‌ها، گاهی اوقات بر مسائل اساسی قانونی (مانند حق بهداشت، آموزش و پرورش، حفظ حریم خصوصی، و غیره)، با دستور رئیس جمهور ترکمنستان انجام می‌شد. نیازوف، که بر خلاف اکثر رهبران کشورهای کمونیست، شخصاً بر قانونگذاری نظارت داشت. از جمله مصوبات جالب او می‌توان نام برد:

• تقویم ترکمنی
• جشن طالبی یا روز هندوانه
• اصلاحات مراقبت‌های پزشکی
• اصلاحات آموزش و پروش
• اصلاحات در نظام علمی و دانشگاهی
• اصلاحات اجتماعی
• اصلاحات مدنی و قضایی
• تاسیس باغ وحش با پنگوئن ها
• احداث قصر یخی در کویر
• احداث دریاچه در بیابان
• احداث جنگل در کویر
• ممنوعیت کشیدن سیگار در سازمان‌ها و موسسات به طور کامل

کتاب روحنامه

صفرمراد نیازوف کتابی سرشار از نصایح همانند قابوسنامه بنام روحنامه خطاب به ملت ترکمن نوشته که در ترکمنستان جایگاهی هم ارز قرآن، به آن داده شده‌است با یک موشک روسی باصرف هزینه‌ای بیش از????? دلاراز پایگاه فضایی "بایکنور" قزاقستان به فضا فرستاده شدو به چندین زبان ترجمه شده‌است.

منبع و پیوند به بیرون

ویکی‌پدیای روسی | Ниязов, Сапармурат