مردم آذری
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
مردم آذری یا آذربایجانی یا تُرک آذربایجانی (به ترکی آذربایجانی: آذربایجانلیلار، آذریلر) قومی هستند که بیشتر در آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان زندگی میکنند. گرچه در پهنهٔ وسیعتری از قفقاز تا فلات ایران نیز یافت میشوند. آذربایجانیها معمولاً مسلمان شیعه هستند و فرهنگی مختلط از فرهنگهای ترکی، ایرانی و قفقازی در خود دارند.
با اینکه آذربایجانیها در دوسوی مرزهای بینالمللی زندگی میکنند، نژاد قومی آنها یکی است.[۱] گرچه شمالیها و جنوبیها در پی دو قرن جدایی، دارای تکاملهای اجتماعی متقاوتی (در آذربایجان متأثر از شوروی و آذربایجان ایران) هستند.
زبان ترکی آذربایجانی آذربایجانیها را به هم میپیوندد و به صورت دوطرفه، توسط ترکمنها و تورک (شامل لهجههای گفتاری ترکمنهای عراق و قشقایی) قابل فهم است.
 |
|
| آذریها، آذریلر | |
|---|---|
فهرست مندرجات |
[ویرایش] فرهنگ
آذربایجانیان بسیار به سایر ایرانیان قرابت دارند، گرچه زبانشان ترکی است. دیانای ساکنین بومی منطقه تفاوتی با دیگر نقاط ایران ندارند، [۲][۳] و مذهب آنان شیعه است که آنان را از دیگر ترکزبانان که سنی هستند متمایز میگرداند. علاوه بر این به همراه دیگر اقوام ایرانی نوروز، سال نو ایرانی را با شکوه جشن میگیرند.
آذربایجان موسیقی متفاوتی با دیگر مناطق ایران دارد، بسیاری از رقصها و آوازهای محلی (رقص لزگی، ...) همچنان اجرا میشوند. اگرچه ترکی آذربایجانی زبان رسمی در ایران نیست ولی به آسانی در بسیاری از مکالمات از آن استفاده میشود.
[ویرایش] جدایی قفقاز از ایران
در پی جنگهای ایران و روسیه در سدههای ۱۲ و ۱۳ هجری خورشیدی، مناطقی از ایران در قفقاز (بعضی صرفا تحت کنترل اسمی) از ایران جدا شده و به امپراتوری روسیه پیوسته شدند[۴] و این موضوع شامل کشور کنونی جمهوری آذربایجان نیز میشود.
عهدنامههای گلستان در سال ۱۱۹۲ (۱۸۱۳) و ترکمانچای در سال ۱۲۰۷ (۱۸۲۸) سرحد مرز ایران و روسیه را معین کردند. در پی این موضوع و جدایی مردم آذربایجان، مردم جمهوری آذربایجان بیشتر سکولار شدند و مسلمانان مذهبی بیشتر در آذربایجان ایران زندگی میکنند. در پی استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی در سال ۱۳۷۰، علاقهٔ مردم به مذهب و روابط دوطرفه بیشتر شدهاست.
[ویرایش] برخی از آذریهای ایرانی معاصر
[ویرایش] جمعیت آذریها در کشورهای مختلف جهان
|
|
|
[ویرایش] پانویسها
- ↑ Azerbaijani. دانشنامهٔ بریتانیکا (در تاریخ ۴ مرداد ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ ۴ مرداد ۱۳۸۷.
- ↑ «Maziar Ashrafian Bonab» — دانشکده ژنتیک کمبریج
- ↑ «Cambridge بررسی ریشه اقوام ایرانی» — خبرگزاری ایسنا,
- ↑ VI History (فارسی). دانشنامهٔ انکارتا (در تاریخ ۴ مرداد ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ ۴ مرداد ۱۳۸۷.
- ↑ Express
- ↑ http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/az/002.shtml#s2
- ↑ Riaux, G. «The Formative Years of Azerbaijani Nationalism in Post-Revolutionary Iran.» CENTRAL ASIAN SURVEY. ۲۷. ۱ (۲۰۰۸): p۴۶. با اشاره به: آمارگیری از وضعیت اجتماعی اقتصادی خانوار، تهران، مرکز آمار ایران، ۱۳۸۲. بنا بر این منبع: در آمارگیری سال ۱۳۸۱/۲۰۰۲ در ایران، ۲۳٫۳ درصد از ایرانیان زبان مادری خود را ترکی آذربایجانی عنوان کردند. جمعیت ایران در آن سال ۶۶٬۶۲۲٬۷۰۴ نفر برآورد شدهاست.دادهنامه سازمان سیا. که با این حساب شمار آذربایجانیزبانان ایران در آن سال ۱۵٬۵۲۳٬۰۹۰ نفر بودهاست.
[ویرایش] منابع
"Azerbaijani people." Wikipedia, The Free Encyclopedia. ۲۴ Jul ۲۰۰۸, ۲۲:۰۵ UTC. Wikimedia Foundation, Inc. ۲۴ Jul ۲۰۰۸ <http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Azerbaijani_people&oldid=227712353>.
|
|||||||
