نبو-موکین-زری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
موکین زری
پادشاه - پیامبر
MLC 1805.jpg
متنی منسوب به چهارمین سال حکومت نبو-موکین-زری
سلطنت ۷۲۹ – ۷۳۱ پیش از میلاد
نام کامل نبو موکین زری
القاب نابو، نبو، نبی
زادگاه بابل
درگذشته ۷۲۹ پیش از میلاد
مدفن نامعلوم
بعد از پایان سلسله نهم
مدت سلطنت چهار سال
قبل از نبو نادین زری
دودمان سلاله E (سلاله درهم)

نبو-موکین-زری (Nabû-mukin-zēri)، آخرین پادشاه سلسله نهم بابل[۱] بود که از ۷۳۱ تا ۷۲۹ پیش از میلاد حکومت کرد. وی را با نام موکین-زری (Mukin-zēri) هم می‌شناسند. وی رئیس قبیله کلدی آموکانو[۲] در جنوب بابل بود که از بی‌ثباتی موجود در بابل استفاده کرد و با کنار زدن نبو-شوم-اوکین دوم پادشاه بابل شد.

آثار مکشوف[ویرایش]

کشف باستان‌شناسی تصادفی و البته فرخنده‌ای در سال ۱۹۵۲ میلادی در کلخو (کالاه، نیمرود)[۳] صورت گرفت و باعث شد مدارک و اسناد فراوانی از مکاتبات دیپلماتیک از بایگانی کل آن منطقه به دست آید. این مدارک و اسناد، پرتوهای بسیاری بر شورش نبو-موکین-زری افکنده است. از بیش از ۳۰۰ لوح به دست آمده در این کشف، تعداد بیش از بیست نامه و قطعه نوشته به مداخله نظامی آشوریان در بابل و تسخیر آن سرزمین به دست آنان و ضمیمه کردن آن به آشور در حدود سال ۷۳۰ پ.م. مربوط می‌شود.

این اسناد و مدارک، تصویری از بابل آن زمان به دست می‌دهند: کشوری که در اثر رقابت‌ها، همچشمی‌ها و نفاق و چند دستگی موجود میان آرامیان و بابلیان و کلدیان به چندین قسمت تقسیم شده بود. اندکی پس از اینکه نبو-موکین-زری سلف خود را از حکومت ساقط کرد و خود به جای وی نشست، تیگلات-پیلسر سوم، پادشاه آشور تلاش‌ها و توجه خود را به این فرمانروای یاغی معطوف نمود و از همه امکانات موجود و در دسترس خود استفاده کرد تا این شورشی را از تخت به زیر آورد. یک هیئت اعزامی از سوی آشوری‌ها مأموریت یافته بود که برای جلب حمایت و یاری بزرگان و اعاظم شهر، به بابل برود. یکی از نامه‌های به دست آمده این مأموریت را شرح می‌دهد، نمایندگان پادشاه آشور به بزرگان شهر بابل می‌گویند:

چرا با ما این گونه به سان دشمن رفتار می‌کنید؟... ، فقط پادشاه آشور است که می‌تواند به بابل لطف و مرحمت نماید و امتیازات و حقوق شهروندی شما را پاس بدارد.

تهاجمات آشور به بابل[ویرایش]

حملات تیگلات-پیلسر سوم باعث فرار نبو-موکین-زری به Šapia شد، یعنی سنگر مقاومتی شاه بابل در جنوب آن سرزمین. وی در این شهر پنهان شد. همزمان، آشوریان اطراف و اکناف شهر را ویران نمودند و درختان خرمای منطقه را انداختند. پادشاه آشور از دیگر رؤسای قبیله‌ای کلدی باج و خراج گرفت: مردوک-اپل-ایدین دوم رئیس قبیله بیت-یاکین[۴] - که در منابع آشوری با عنوان پادشاه سرزمین دریایی (یا: باتلاقی)[۵] توصیف شده است -، بلاسو[۶] رئیس قبیله بیت-داکوری[۷] و Nadinu پیشوای قبیله Larak. رؤسای دیگر سرکش و نافرمان باقی ماندند؛ Zakiru پیشوای قبیلهٔ Bīt-Ša'alli که نهایتاً از فرمانروایی خود ساقط شد، پایتختش Dur-Illayatu ویران گشت و خود وی در زنجیر و دست و پا بسته به آشور فرستاده شد و دیگری نبو-اوشبشی[۸] پیشوای قبیلهٔ Bīt-Šilani که به صلابه اش کشیدند. فرمانده سواره نظام آشوری به نام Iasubaya گزارش می‌کند که شخص وی تلاش‌های نافرجامی کرده بود تا آرامیان را وسوسه کند و فریب دهد و آنان را که هوادار پادشاه بابل بودند، به سوی پادشاه آشور بکشاند. در واقع رعب و هراسی که موکین-زری در قلوب پدیدآورده بود، تا مدتی مانع از این شد که آنانی که تمایلی به آشوریان داشتند، با آنها همکاری علنی و فعالی بکنند یا اینکه شرایط عفو سخاوتمندانه آشوریان را بپذیرند، ولی هنگامی که نیروهای موکین-زری در Buharu وارد پیکار شدند، اکدی‌ها (که تابعان پادشاه بابل بودند)، آشکارا گوسفندان او را ربودند. موکین-زری از طریق سعی در متفرق کردن متحدان دشمن خود، کوشید که با تبلیغات آنان مقابله نماید. او به مردوک-اپل-ایدین دربارهٔ اینکه به عمویش Balassu نمی‌توان اعتماد کرد، هشدار داد. یکی از منابع باستان‌شناسی نتیجه نهایی جنگ را اینگونه توصیف می‌کند:

در سال سوم، پادشاه آشور به اکد فروآمده بود، او Bīt-Amukanu را شکست داد و درهم کوبید (یا قلع و قمع کرد) و نبو-موکین-زری را دستگیر نمود. پس ازآن، او خود به تخت بابل نشست.

یک نامه دیگر معاصر با وقایع مزبور که خطاب به تیگلات-پیلسر سوم نوشته شده است، اینگونه می‌گوید:

موکین-زری کشته شد و شومو-اوکین (Šumu-ukin) پسر وی نیز به قتل رسید، شهر تصرف شده است.

تیگلات‌پیلسر سوم بعد از اینکه کنترل و فرمانروایی بابل را به دست گرفت، دو جشنواره پی در پی آکیتو[۹] را اجرا و داوری کرد. وی از ۷۲۹ تا ۷۲۷ ق.م. هم به عنوان پادشاه آشور و هم به عنوان پادشاه بابل بر آن سرزمین‌ها حکومت کرد. پس از وی شلمنسر پنجم به حکومت رسید و او هم از ۷۲۷ تا ۷۲۲ پ.م. هم بر آشور و هم بر بابل حکم راند. در سال ۷۲۲ یا ۷۲۱ پ.م. شاهزاده‌ای کلدی به نام مردوک-اپل-ایدین دوم تاج و تخت بابل را بازستاند.

پانویس[ویرایش]

  1. این سلاله مخلوطی از چند پادشاه منفرد و چند سلسله است که آن را سلاله مخلوط یا E هم می‌نامند.
  2. Amukanu
  3. Kalkhu, Calah, Nimrud
  4. Bīt-Yakin
  5. King of the Sealand
  6. Balassu
  7. Bīt-Dakuri
  8. Nabû-ušabši
  9. Akītu

منابع[ویرایش]

ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]