گراش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گراش
Gerash Pics.jpg
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان گراش
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی گبراش، جراش، جریش، گریش
مردم
جمعیت ۳۴٬۴۶۹ تن[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۷۵۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۹۱۴ متر[۲]
اطلاعات شهری
شهردار ابراهیم خداشناس
ره‌آورد کباب گراشی، حلوا مسقطی، مهوه، رنگینک
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۱
وبگاه gerash.ir
خَش اُنتسی

گِراش شهری است در جنوب استان فارس که در فاصلهٔ ۳۵۵ کیلومتری جنوب شیراز قرار دارد. این شهر مرکز شهرستان گراش است. در سال ۱۳۸۸ بخش گراش از شهرستان لارستان جدا شده و شهرستان مستقلی شد. جمعیت گراش طی سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر ۳۴٬۴۶۹ تن (۱۰٬۲۰۷ خانوار) بوده‌است. زبان مردم گراش اَچُمی است. این شهر از نظر ثبت ملی بناهای تاریخی دارای ۱۵ اثر از دوره‌های مختلف تاریخ است.

پیشینه[ویرایش]

گراش از نظر تاریخی یکی از شهرهای مهم در جنوب استان فارس محسوب می‌شود. وجود قلعهٔ گراش یا همایون‌دژ بر روی کوه کلات که در مرکز شهر قرار دارد و به گواه اکثر مورخانی که به این موضوع پرداخته‌اند، از لحاظ استراتژیکی از موقعیت بسیار مناسبی برخوردار است، یکی از جنبه‌های اهمیت شهر گراش در طول تاریخ است.

به دلیل استراتژیک بودن قلعهٔ گراش، در دوران قاجار، سلسله‌حکامی بر جنوب فارس و بنادر و جزایر جنوب ایران حکمرانی می‌کردند که اغلب این حاکمان، قلعهٔ گراش را برای استقرار خود مناسب می‌دیدند. آخرین حاکم این سلسله، زادان‌خان گراشی بود که در سال ۱۳۰۹ خورشیدی و طی مبارزه با نیروهای دولتی رضاشاه پهلوی، شکست خورده و به تهران منتقل شد.[۳]

وجود آثاری مانند سد ساروجی تنگ‌آب، موید رونق کشاورزی گراش در دورهٔ ساسانیان می‌باشد. همچنین آثاری مانند چاه زیت و برکهٔ کده‌بان رونق کشاورزی در مناطق دیگر گراش را نیز تأیید می‌کنند.

ساخت‌وسازهایی از جنس سنگ و ملات گچ در تپهٔ باستانی گال، که بر روی سازه‌های خشتی پیش از تاریخ بنا شده‌است و بنا به گزارش کارشناسان سازمان میراث فرهنگی، مربوط به دورهٔ ساسانی می‌باشد، بیانگر بخشی دیگر از حیات تاریخی گراش در دوران ساسانیان است.[۳]

با دست‌یابی گراشی‌ها به بالاترین قدرت سیاسی در دورهٔ قاجاریه و به حکومت رسیدن فتح‌علی‌خان، منطقه یعنی حاکمیت بر لار، سبعه‌جات و بنادر حاشیه خلیج فارس، نه‌تنها لار به اوج شکوفایی و رشد خود و تحکیم قلمرو حکومتی خود رسید، بلکه گراش نیز از اواخر قرن سیزدهم تا ابتدای ظهور پهلوی اول، در تمام ساختارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به پیشرفت‌های چشم‌گیری دست یافت. ثبات سیاسی و امنیتی که پس از حاکمیت فتح‌علی‌خان گراشی بر منطقه ایجاد شد، موجبات این پیشرفت‌ها را فراهم آورد. در بیشتر کتب تاریخی از جمله منتخب‌التواریخ آمده‌است که «حاجی‌اسدالله در گراش بنای مدرسهٔ بسیار عالی گذاشتی و کتبات علمیه از عراق خریده وقف بر طلاب نمودی و آقاشیخ‌علی را به گراش آورده و طلاب زیادی به جهت آقاشیخ‌علی جمع کرده و در مدرسه‌اش جای داده، هر ماهه حقوق معین به جهت طلاب قرار داده و هر شب جمعه چند دیگ برنج و گوشت طبخ کرده عموم فقرای بلد را طلبیده اطعام می‌کرد و حاصل گراش را به دارالعلم قرار داده…» حاج‌اسدالله نه‌تنها مدرسهٔ علمیه، که چندین آب‌انبار، من‌جمله آب‌انبار کَل که در نوع خود بی‌نظیر است و بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران به‌شمار می‌آید، حمام، حسینیه، مصلا و مسجد را به یادگار گذاشته‌است که بیش‌تر آن‌ها اکنون در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و حفظ شده‌اند.

در ساختار اقتصادی نیز گراشی‌ها توانستند به کمک حکام در بیش‌تر توابع و لار به کشاورزی منطقه رونق به‌سزایی ببخشند. آن‌ها با احیای فاریاب‌ها و قنات‌ها و هم‌چنین تعمیر سدها و احداث چاه‌ها و آب‌انبارها و ایجاد سیستم تقسیم‌بندی آب رودخانه‌های فصلی، کشاورزی را در منطقه احیا کردند. چه در بیش‌تر کتب تاریخی از جمله سفرنامهٔ سدیدالسلطنه و فارس‌نامهٔ ناصری، بارها به موضوع اجارهٔ زمین در روستاها و رونق کشاورزی توسط گراشی‌ها پرداخته شده‌است.[۳]

آثار تاریخی[ویرایش]

بناهای ثبت شده ملی[ویرایش]

نام اثر گاهنگاری شماره ثبت تاریخ ثبت درجه‌بندی مالکیت
۱ سد گمپو ساسانی ۲۲۸۸ ۱۳۷۸/۰۱/۰۹ استانی
۲ برکه کل قاجاریه ۳۲۹۲ ۱۳۷۹/۱۲/۲۵ استانی شخصی
۳ کاروانسرای برمیر قاجاریه ۳۳۹۵ ۱۳۹۷/۱۲/۲۵ ملی وقفی
۴ هفت برکه قاجاریه ۱۳۲۷ ۱۳۵۵/۱۰/۰۶ استانی وقفی
۵ آب انبار حاج اسدالله (برکه کشکول) قاجاریه ۳۴۰۶ ۱۳۷۹/۱۲/۲۵ محلی وقفی
۶ سد تنگ آب ساسانی ۳۴۰۲ ۱۳۷۹/۱۲/۲۵ استانی وقفی
۷ قلعه گراش (همایون دژ) ساسانی تا قرون میانه اسلامی ۱۰۵۰۲ ۱۳۸۲/۰۸/۰۲ استانی دولتی
۸ مسجد جامع گراش قاجاریه ۱۲۷۱۲ ۱۳۸۴/۰۵/۱۹ استانی وقفی
۹ حسینیه سنگ آوی قاجاریه ۱۲۷۱۲ ۱۳۸۴/۰۵/۱۹ استانی وقفی
۱۰ مسجد آخوند گراش صفویه ۱۲۷۶۵ ۱۳۸۴/۰۵/۱۹ استانی وقفی
۱۱ کنار زیارت صفویه ۱۲۷۷۱ ۱۳۸۴/۰۵/۱۹ محلی وقفی
۱۲ حمام دهباشی قاجاریه ۳۰۹۱۰ ۱۳۹۱ استانی
۱۳ تل خندق ماهخرد ساسانی تا قرون میانه اسلامی ۳۰۹۱۳ ۱۳۹۱ استانی
۱۴ خانه شهیدان عظیمی پهلوی ۳۰۹۱۷ ۱۳۹۱ استانی
۱۵ تپه بئرگال ساسانی تا قرون میانه اسلامی ۳۱۴۹۲ ۱۳۹۵/۰۲/۲۲

برکه کل[ویرایش]

برکه «کَل»(Kal) گراش، بزرگترین آب‌انبار ایران

این بنای تاریخی و با شکوه یکی از عجیب‌ترین و به احتمال زیاد، بزرگترین آب‌انبار تاریخی، ساخته شده در ایران است.[۴] قدمت این آب انبار به دورهٔ قاجار و حدود ۲۰۰ سال پیش می‌رسد. این بنا که برای مصارف کشاورزی و آب آشامیدنی مردم ساخته شده، هنوز به عنوان منبع آب برای مصارف کشاورزی کاربرد دارد. قطر داخلی این برکه ۲۹ متر و عمق آن ۲۱ متر است. مخزن آن همانند اکثر آب‌انبارهای موجود در گراش، دایره‌ای شکل بوده و مصالح بکار رفته در آن از ساروج است. این آب‌انبار به عنوان یکی از نمادهای اصلی تاریخ گراش شناخته می‌شود.

دژ گراش[ویرایش]

دژ تاریخی گراش که کلات هم نامیده می‌شود مربوط به عصر شاه زندو و پیش از آن است امیر محی‌الدین از طرف سید عفیف الدین شاه زندو مأمور فتح این قلعه شده با دلاوری بر آن چیرگی می‌یابد این دژ تاریخی در ادوار مختلف مرکز حکومت بود و در این اواخر در درگیری نیروهای رضاشاه پهلوی با زادان خان گراشی بناهای آن به وسیله هواپیما بمباران شده آثارش از بین می‌رود. دژ گراش محل قرارگیری قلعهٔ همایون دژ است. همچنین از سال ۱۳۸۱ آرامگاه پنج شهید گمنام در این محوطهٔ تاریخی قرار گرفته‌است.

سد تنگ‌آب[ویرایش]

سد تنگ آب که در تنگه‌ای به همین نام در جهت جنوب غربی گراش واقع در کوه سیاه در زیر قله‌ای به نام «بن مرک bon-e-morok» قرار دارد و مربوط به دوره ساسانیان است که در دوره صفویان بازسازی شده و سه پشتبند جهت جلوگیری از تخریب آن ساخته شده‌است. مصالح بکار رفته در سد و پشتند آن سنگ و ساروج بوده و جوی آبی از همان جنس، جهت آبیاری مزارع، از کنار سد تا دشتی موسوم به دشت بالا (دشت برا dasht-e-bara) کشیده شده‌است که در مسیر این جوی تا دهانه‌های تنگه دو استخر ساروجی نیز احداث گردیده‌است. هم‌اکنون، پشت این سد، به‌طور کامل با رسوب پرگردیده و در روی آن درخت‌های کنار مشاهده می‌شود. این بنا از تابستان (۱۳۸۰) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

برکه تاریخی حاج‌اسدالله از موقوفات دورهٔ قاجاریه

برکه حاج‌اسدالله[ویرایش]

برکه حاج‌اسدالله، پس ازبرکه کل گراش بزرگ‌ترین آب‌انبار تاریخی این شهر است. این آب‌انبار داری شش دهنه و سقف گنبدی عظیمی است که بر روی آن با مصالح سنگ، ملات گچ و اندود ساروج، گرفته شده‌است و سنگ پله‌های پاکنه (pakona) آن در بدنه شرقی تا انتهای مخزن ادامه دارد. در بالای طاق یکی از سردرها سنگ لوحی نصب شده‌است که حاوی ابیاتی است که بانی آن سروده‌است. این بنا از تابستان (۱۳۸۰)، از سوی میراث فرهنگی کشور در شمار آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مجموعه تاریخی هفت‌برکه[ویرایش]

هفت برکه، مجموعه‌ای از هفت آب‌انبار در اندازه‌های مختلف است که در فاصلهٔ کمی نسبت به هم قرار دارند و در مسیر رودخانه فصلی بنام بزئرد (bezerd) در محله ناساگ، واقع است. از این هفت آب‌انبار، پنج حلقه آن دارای سقف گنبدی شکل و دو حلقهٔ دیگر بدون سقف است که بزرگترین و معروف‌ترین آن‌ها به برکه حاج ابوالحسن مشهور است.

حسینیه سنگ‌آوی[ویرایش]

حسینیه سنگ آوی مربوط به دوره قاجار است و در بافت قدیم گراش واقع شده‌است. این اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵]

تپه باستانی گال[ویرایش]

تپهٔ گال که در زبان محلی به آن بَئر گال گفته می‌شود، یکی از آثار دوران پیشاتاریخ در گراش است. به گزارش سازمان میراث فرهنگی، با توجه به کشف سازه‌هایی از خشت خام در اندازه‌های بزرگ و در عمق ۳ متری از سطح زمین و نیز ظروف سفالی و دست‌سازهای سنگی، قدمت تپهٔ گال و سکونت در اطراف آن، به ۴ هزار سال می‌رسد. در امتداد تپهٔ گال، تپه‌های دیگری نیز قابل مشاهده هستند که در زبان محلی به آن‌ها جاشهر گفته می‌شود. با توجه به این که این جاشهرها هنوز مورد کاوش‌های کارشناسانه و مطالعات تخصصی قرار نگرفته‌اند، می‌توان به روشن شدن زوایای تاریکی از تاریخ کهن گراش و منطقهٔ جنوب فارس امیدوار بود.[۵]

حسینیه اعظم[ویرایش]

حسینیه اعظم به علت عظمت و شکوه خاصی که از لحاظ معماری اسلامی در آن به چشم می‌خورد مورد توجه مسافران و توریست‌ها قرار گرفته‌است. این بنا که از آغاز ساخت آن تا کنون دوبار بازسازی، تغییر شکل و همچنین گسترش یافته‌است، شامل: دوسالن مردانه و زنانه، حیاط، وضوخانه زنانه و مردانه، سقاخانه، آشپزخانه، اتاقها وباغچه‌هایی در دو سوی دالان ورودی بوده و در گوشه‌شمال غربی بنا پاساژی با کاربرد تجاری ساخته شده‌است. وسیع و بدون ستون بودن سالن‌ها، کاشی هفت رنگ نمای بیرونی، منازهها و همچنین درهای معرق کاری شده آن از مشخصات بارزی است که به زبیایی و شکوه این حسینیه افزوده‌است.[۶]

مسجد آخوند[ویرایش]

مسجد آخوند گراش یکی از قدیمی‌ترین مسجدهای بجامانده در محله ناساگ (nasag) شهرستان گراش، استان فارس واقع شده‌است که توسط شیخ عبدالحسین و برادرش شیخ محمد باقر، بنا شده‌است. این مسجد دارای دو سنگ لوح می‌باشد یکی مربوط به بنای مسجد که سال ساخت این بنا با توجه به تاریخ ذکرشده درنوشته سال ۱۰۴۵ ه‍.ق) بوده و توسط حاج زینا آخوند و پسرش ابراهیم بنا شده‌است. سالن این بنا، دارای طاق‌های تیزه دارای است که بر روی چهارستون حمال در چهار بر آن قرار گرفته‌است و در چهار ضلع سالن طاق نماهایی در مقابل هر کدام از طاق‌هاساخته شده‌است. شبستان مسجد نیز دارای چهارستون دایره‌ای شکل با طاق‌های هلالی در جهت شرقی، غربی و سقفی هلالی شکل است و حیاط آن در جهت شرق بنا ساخته شده‌است، این بنا شامل:سالن اصلی، حیاط و شبستان است.

حمام دهباشی[ویرایش]

آموزش عالی[ویرایش]

دانشکده علوم پزشکی گراش[ویرایش]

دانشکده علوم پزشکی گراش، یک مجموعه آموزشی-درمانی زیر نظر وزارت بهداشت است که توسط خیرین بومی ساخته شده و سپس در اختیار دولت قرار گرفته‌است. این مجموعه که شامل دو دانشکده «پرستاری» و «پیراپزشکی» است، زیر نظر شبکهٔ بهداشت گراش مدیریت می‌شود. همچون دیگر مجموعه‌های درمانی این شهرستان، بانی اصلی این مجموعه نیز شیخ احمد انصاری است.

بیمارستان تخصصی امیرالمؤمنین، بنیاد پیشگیری از سرطان، مرکز درمان ناباروری دیگر بخش‌های این مجتمع علوم پزشکی هستند.[۷][۸][۹]

دانشگاه آزاد اسلامی واحد گراش[ویرایش]

این واحد دانشگاه آزاد در رشته‌های مهندسی و علوم انسانی و در مقاطع کارشناسی و کاردانی دانشجو می‌پذیرد.[۱۰]

امکانات شهری[ویرایش]

بیمارستان[ویرایش]

بیمارستان تخصصی امیرالمؤمنین یک بیمارستان ۱۱۰ تخت خوابی است که در سال ۱۳۶۸ با حضور وزیر بهداشت و درمان وقت افتتاح شد. این بیمارستان دارای زمینی به مساحت ۱۵۰ هزار متر مربع و زیربنایی حدود ۳۰ هزار متر مربع است، که شامل ساختمان بیمارستان، درمانگاه، خانه‌های مسکونی، قسمت اداری و موتورخانه است. این بیمارستان در بیش از ۲۰ زمینهٔ درمانی به صورت تخصصی به مردم منطقه خدمت می‌رساند. گفته می‌شود در این مرکز درمانی سالانه یک میلیون بیمار ویزیت می‌شوند.[۱۱] این در حالی است که کلیه هزینه‌های ساخت و تجهیزات این بیمارستان توسط خیرین شهر تأمین شده‌است.

کتابخانه‌ها[ویرایش]

کتابخانهٔ محبی[ویرایش]

این کتابخانه که در مرکز شهر و در یکی از گذرهای اصلی قرار دارد، در دههٔ ۵۰ احداث شده‌است و برای چهار دهه کتابخانهٔ اصلی شهر بود.

کتابخانهٔ آبشار اندیشه[ویرایش]

کتابخانهٔ فرهنگسرای آبشار اندیشه، همزمان با دیگر بخش‌های فرهنگسرا و با بودجه شخصی یک نیکوکار محلی ساخته شده‌است. این کتابخانه در دو طبقه، با ۲ هزار و ۳۰۰ متر زیربنا احداث شده و شامل مخزن کتاب با گنجایش ۲۰ هزار جلد، سالن‌های مطالعهٔ آقایان و خانم‌ها و همچنین سالن کودک است. در دههٔ ۹۰ این کتابخانه به عنوان کتابخانهٔ اصلی شهر شناخته می‌شود.[۱۲]

سینما[ویرایش]

سینما فرهنگ، تنها سینمای گراش محسوب می‌شود که روزانه به اکران فیلم‌های سینمای ایران می‌پردازد. این سینما که پیش‌تر با نام سینما شهرقصه شناخته می‌شد، پس از سال‌ها تعطیلی و با حمایت ادارهٔ فرهنگ و ارشاد اسلامی در آذرماه ۱۳۹۴ با اکران فیلم محمد رسول‌الله بازگشایی شد.[۱۳]

اقلیم[ویرایش]

شهر گراش در ۲۷ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۵۴ درجه و ۸ دقیقهٔ طول شرقی نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد. گراش در واقع یک نقطهٔ شهری به عنوان مرکز شهرستان گراش در استان فارس می‌باشد که از شمال، شرق و غرب به شهرستان لارستان، و از جنوب به شهرستان لامرد متصل است. بر اساس نقشهٔ توپوگرافی مقیاس ۵۰۰۰/۱، مساحت دشت گراش بالغ بر ۶۲۵ هکتار می‌باشد، که از این مقدار ۳۲۶ هکتار آن مساحت شهر و بقیه را نخلستان، اراضی دیم، مرتع و بایر تشکیل می‌دهد.[نیازمند منبع]

ارتفاع شهر گراش از سطح آزاد دریا ۹۷۰ متر می‌باشد و در ناحیهٔ گرم و خشک ایران واقع است.

گراش یک شهر گرمسیری است که در بیشتر روزهای سال با آب و هوای گرم و خشک مواجه است. بیشترین بارش این شهر در سال ۱۳۷۱ گزارش شده‌است که در این سال ۶۳۴/۱ میلی‌متر بارندگی رخ داده‌است. همچنین سال ۱۳۸۷ با ۲۴/۳۱ می‌لیمتر بارش، خشک‌ترین سال در ۲۵ سال گذشته برای این شهر بوده‌است. میانگین بارندگی در ۲۵ سال گذشته برای گراش ۱۹۱/۲۱ میلی‌متر بوده‌است.

میانگین دمای گراش در ۲۵ سال گذشته ۲۳/۶ درجه سلسیوس گزارش شده‌است. سال ۱۳۷۴ با دمای ۲۲/۵ درجه سلسیوس سردترین و سال ۱۳۹۱ با دمای ۲۴/۴ درجه سلسیوس گرم‌ترین سال‌های ربع قرن اخیر بوده‌اند.[۱۴]

میانگین دما و بارش برای گراش در سال ۲۰۱۸ میلادی
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
دمای بیشینه (°C) ۱۳ ۱۷ ۲۳ ۲۵ ۲۹ ۳۶ ۳۷ ۳۷ ۳۲ ۲۵ ۱۹ ۱۶ Ø ۲۵٫۸
دمای کمینه (°C) ۵ ۹ ۱۳ ۱۷ ۲۲ ۲۸ ۲۸ ۲۹ ۲۴ ۱۹ ۱۲ ۸ Ø ۱۷٫۸
بارش (mm) ۲/۱ ۵۳/۲ ۳/۶ ۱۲/۷ ۴/۴ ۰ ۱/۸ ۰ ۳۴ ۵۰/۸ ۶۳/۸ ۱۷/۱ Σ ۹۶٫۹۶۴۲۸۵۷۱۴۲۸۶
روزهای بارانی ۴ ۸ ۳ ۱۰ ۵ ۰ ۱ ۰ ۹ ۱۶ ۹ ۳ Σ ۶۸
دما
۱۳
۵
۱۷
۹
۲۳
۱۳
۲۵
۱۷
۲۹
۲۲
۳۶
۲۸
۳۷
۲۸
۳۷
۲۹
۳۲
۲۴
۲۵
۱۹
۱۹
۱۲
۱۶
۸
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
بارش ۲/۱
۵۳/۲
۳/۶
۱۲/۷
۴/۴
۰
۱/۸
۰
۳۴
۵۰/۸
۶۳/۸
۱۷/۱
  ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر


منبع: [۱]
داده‌نما: میزان بارش و دمای سالانه گراش از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۳ (۲۵ سال)[۱۵]

ساختمان زمین‌شناسی[ویرایش]

شهر گراش در قسمت زاگرس چین خورده با جهت شمال غربی جنوب شرقی در غرب فلات ایران قرار گرفته‌است. تشکیلات زمین‌شناسی شهر گراش جوان بوده و به دورانهای سوم و چهارم زمین‌شناسی تعلق دارد بیشترین تشکیلات منطقه شامل آسماری جهرمی- گچساران- میشان و آغا جاری و بنگستان می‌باشد. گراش بر روی رسوبات آبرفتی که ناودیس را به صورت دشتی هموار درآورده‌است واقع شده‌است که تاقدیسهای کوه سیاه در جنوب و کوه سرخ در شمال احاطه کرده‌است.

رهاورد[ویرایش]

افراد سرشناس[ویرایش]

رویدادهای سالانه[ویرایش]

روز گراش[ویرایش]

از سال ۱۳۸۸ خورشیدی و پس از ارتقاء گراش از بخش به شهرستان، یازدهم بهمن‌ماه هر سال به عنوان روز گراش گرامی داشته می‌شود. این روز به صورت رسمی نامگذاری نشده و غیررسمی است. ۱۳۸۸/۱۱/۱۱ روزی است که رهبری جمهوری اسلامی با ارتقاء گراش موافقت کرد.[۱۷]

جشنواره فیلم کوتاه کَل[ویرایش]

جشنوارهٔ فیلم کوتاه کَل، یکی از جشنواره‌های معتبر منطقه‌ای فیلم کوتاه است که از سال ۱۳۸۲ در گراش برگزار می‌شود. این جشنواره که تا کنون سیزده دوره را پشت سر گذاشته‌است، توسط انجمن فیلم کوتاه ایران و ادارهٔ فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود و در تقویم رویدادهای فرهنگی استان فارس ثبت شده‌است.[۱۸]

خونه کدیم[ویرایش]

خونه کدیم یکی از برنامه‌هایی ابتکاری انجمن معرفی و حفظ آثار و بناهای تاریخی گراش است که نوروز هر سال در یکی از خانه‌های تاریخی شهر برگزار می‌شود.[۱۹] این برنامه با هدف حفظ و معرفی خانه‌های سنتی واجد ارزش میراثی است که کمتر در اذهان عمومی شناخته شده و در معرض خطر تخریب قرار دارد. نخستین برنامه خونه کدیم نوروز ۱۳۹۴ در خانه تاریخی استاد علیپور با هدف معرفی و نجات این خانه از خطر تخریب با شعار با زنده سازی جریان زندگی در خانه‌های قدیم گراش برگزار شد.[۲۰] خانه سعادت در نوروز ۱۳۹۵ میزبان دومین دوره برنامه خونه کدیم بود. این خانه متعلق به دوره قاجاریه است که با برگزاری برنامه‌های فرهنگی هنری در قالب این طرح، توجه مالک خانه نسبت به حفاظت و مرمت را به خود جلب نمود.[۲۱] سومین برنامه خونه کدیم نوروز ۱۳۹۶ با هدف راه اندازی موزه مردم‌شناسی گراش در خانه شهیدان عظیمی برگزارشد. این خانه به پیشنهاد گروه گردآورندگان فرهنگ گراشی و به لطف وقف سهم خانه توسط مادر شهیدان عظیمی به جهت استقرار اداره میراث فرهنگی شهر گراش در اختیار فعالان میراث قرار گرفته بود. این بنا سال‌ها به دلیل عدم راه اندازی بلا استفاده مانده بود که با برگزاری طرح خونه کدیم ۳ موجب شد موزه مردم‌شناسی گراش بطور موقت راه اندازی و بعدها مرمت شود.[۲۲]

سازمان‌های مردمی[ویرایش]

مؤسسه فرهنگی هنری هفت‌برکه[ویرایش]

این مؤسسه که از سال ۱۳۸۶ به صورت غیررسمی کار خود را با انتشار ماهنامه «صحبت نو - ویژه گراش» آغاز کرد، یکی از موسسات رسانه‌ای موفق در فارس است. سایت خبری گریشنا»، (با نام رسمی هفت‌برکه)، نشریه «گراش»، فصلنامه «هیمه» از جمله مهم‌ترین بخش‌های تولیدی این مؤسسه است.[۲۳] پیشتر نیز این مؤسسه با همکاری روزنامه‌های صدف هرمزگان، حمایت و آفتاب، ضمیمه‌هایی برای انتشار در شهر گراش تولید می‌کرد. همچنین این مؤسسه سه دورهٔ آموزش رسانه برای نوجوانان را با نام «هفتسانه» برگزار کرده‌است.[۲۴]

انجمن معرفی و حفظ آثار بناهای تاریخی گراش (ایکوموس گراش)[ویرایش]

این انجمن به صورت رسمی از سال ۱۳۹۲ در گراش در حوزه میراث فرهنگی فعالیت می‌کند و برگزارکنندهٔ برنامهٔ فرهنگی «خونه کدیم» است.[۲۵] شناسایی خانه‌های تاریخی گراش، حمایت از مرمت آثار تاریخی، معرفی آثار تاریخی شهرستان و برگزاری تورهای گردشگری رایگان شهرستان را در دستور کار این انجمن قرار دارد.[۲۶] سایت.

انجمن بانوان نیک‌اندیش[ویرایش]

انجمن بانوان نیک‌اندیش در سال ۱۳۹۳ شروع به کار کرد و فعالیت‌های خود را با هدف توانمندسازی زنان سرپرست خانوار و کم‌بضاعت آغاز کرد. کلیه تجهیزات و امکانات این انجمن توسط خیرین گراشی تهیه شده‌است. این انجمن در سه سال اول فعالیت خود توانسته‌است ۳۰ زن را به صورت تمام‌وقت یا پاره‌وقت در زمینه‌های آشپزی، خیاطی و هنری به خدمت بگیرد.[۲۷]

گروه توسعهٔ آموزش نردبان

گروه نردبان متشکل از دانشجویان گراشی با هدف توسعه آموزش در محدوده شهرستان گراش از سال ۹۵ شروغ به فعالیت کرده‌است و این مجموعه دارای یک مجمع عمومی و یک شورای مرکزی است که به واسطهٔ رای مستقیم اعضا به صورت سالانه انتخاب می‌شود. عمده فعالیت‌های این گروه شامل اجرای پروژه‌های علمی و آموزشی در طول سال و برگزاری همایش سالانه نردبان است.

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. 
  2. «پایگاه جستجوی نامهای جغرافیایی». بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۱۷. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ صلاحی، عبدالعلی. شهرداری نمونه شورای برتر گراش. ۱۳۸۷–۱۳۹۲. 
  4. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران «گنج‌البحر» نام دارد». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  6. «حسینیه اعظم». سازمان میراث فرهنگی-صنایع دستی و گردشگری. 
  7. «دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گراش رتبه‌بندی و جایگاه علمی». www.uniref.ir. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  8. «کلنگ اورژانس ۱۱۵ فداغ به زمین زده شد+ عکس - مرکز آموزشی درمانی امیرالمؤمنین علی (ع) گراش». بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  9. خبرگزاری صدا و سیما. «افتتاح مرکز درمان ناباروری گراش». www.iribnews.ir. بازبینی‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۵. 
  10. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» ۴۰۰ مهندس از دانشگاه آزاد گراش مدرک گرفته‌اند». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  11. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» تقدیر معاون وزیر از ۱۴۰ خیر سلامت گراش». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  12. «نخستین کتابخانه خیر ساز در گراش فارس افتتاح شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  13. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» سینمای گراش با فیلم محمد (ص) بازگشایی می‌شود». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  14. محمود آذرآیین. هیمه. به کوشش محمدامین نوبهار. مؤسسه هفت‌برکه, دی 1394. 31. 
  15. محمود آذرآیین. هیمه. به کوشش محمدامین نوبهار. مؤسسه هفت‌برکه, دی 1394. 31. 
  16. «فرزانگان؛ حضرت آیت‌الله سیدعباس معصومی گراشی». hawzah.net. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  17. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» نور و بازی و خنده در جشن روز گراش». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  18. «جشنواره فیلم کوتاه کل گراش». فیدان. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  19. «خونه کدیم درشهرستان گراش فارس میزبان مسافران نوروزی – اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس». farschto.ir. بازبینی‌شده در 2019-02-01. 
  20. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» آب و جاروی خانه علیپور برای مهمانان نوروزی». بازبینی‌شده در 2019-02-01. 
  21. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» خونه کدیم ۲ زنده می‌ماند». بازبینی‌شده در 2019-02-01. 
  22. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» خونه کدیم ۳، جایی که تاریخ به انتظار ایستاده». بازبینی‌شده در 2019-02-01. 
  23. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» «گراش» نماینده جنوب فارس در نمایشگاه مطبوعات». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-06. 
  24. «گریشنا | خبر و فرهنگ در گراش» شماره دهم هفتسانه برای خداحافظی». www.gerishna.com. بازبینی‌شده در 2019-01-06. 
  25. «خونه کدیم درشهرستان گراش فارس میزبان مسافران نوروزی – اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس». farschto.ir. بازبینی‌شده در 2019-01-06. 
  26. اسدی, مجتبی. «گراش گردی رایگان ویژه مسافرین نوروزی». میراث فرهنگی و گردشگری گراش. بازبینی‌شده در 2019-01-06. 
  27. گراش‌بانو. «تاریخچه انجمن». http://gerashbanoo.ir. بازبینی‌شده در 2019-01-06.