نورآباد (ممسنی)

مختصات: ۲۹°۴۸′شمالی ۵۱°۱۲′شرقی / ۲۹٫۸°شمالی ۵۱٫۲°شرقی / 29.8; 51.2
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نورآباد ممسنی
Noorabad Central square.jpg
کشور ایران
استانفارس
شهرستانممسنی
بخشمرکزی
نام(های) پیشینلیدوما، انبوران، نوبندگان، شولستان، مالکی، مماسنی
سال شهرشدن۱۳۴۱
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۹۲۰
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۲۱
میانگین بارش سالانه۶۰۰
اطلاعات شهری
شهردارباقر گودرزی
ره‌آوردمحصولات کشاورزی مخصوصاً برنج معطر، انواع مرکبات، فرآورده‌های لبنی و دامی، گلیم، جاجیم، فرش دست‌باف و…
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۱۴۲۵۲
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۸۳ ب
نورآباد ممسنی بر ایران واقع شده‌است
نورآباد ممسنی
روی نقشه ایران
۲۹°۴۸′شمالی ۵۱°۱۲′شرقی / ۲۹٫۸°شمالی ۵۱٫۲°شرقی / 29.8; 51.2

نورآباد یکی از شهرهای استان فارس در جنوب ایران است. این شهر مرکز شهرستان ممسنی است. در تقسیمات کشوری سال ۱۳۸۷ بخش رستم با مرکزیت شهر مصیری از این شهرستان جدا و از شهر به شهرستان ارتقا پیدا کرد. فاصلهٔ شهر نورآباد تا کلانشهر شیراز حدود ۱۶۰ کیلومتر است.

ساکنان شهر نورآباد به زبان لری[۲][۳] سخن گفته و اکثریت پیرو دین اسلام و مذهب شیعهٔ دوازده‌امامی هستند.

نام‌گذاری

پیشتر نام نوراباد نوبندگان بود در تاریخ گردیزی آمده است چون فریدون ضحاک را به دماوند می‌برد میان راه خوابش در ربود ضحاک به نگهبان گفت اگر مرا آزاد کنی ترا پادشاه ایران می‌کنم فریدون که سبک خواب بود شنید و برخاست و او را دوباره بندی دیگر گذاشت و آنجا را نوبندگان خواندند.

متنبی شاعر مشهور عرب هنگامی که به دیدار عضدالدوله دیلمی می آمد زیبایی بوان و نوبندگان او را جادو کرد و یکی از زیباترین سروده‌هایش دربارهٔ این شهرستان است:

مغانی الشعب طیبا فی المغانیبمنزلة الربیع من الزمان
تو گویی دشت و این زیبا مکانابهاری هست مابین زمانا
بهشتین جایگاهی گر سلیمانرود آنجا رود با ترجمانا
بشاخه میوه‌هایش نوش آبی استکه بیجام ایستاده از روانا
نوای ریگها در جوی ابشچو دستاورنجن رامشگرانا
ترا اندیشگان هر نشیمنبود همراه تا نوبندگانا
چو خواند مرغکی بر شاخساراندهد پاسخ ورا رامشگرانا
میان شاخساران می‌گریزدز دستت آفتاب زرفشانا
مرا اسبم همی گوید جوانابرون خواهی شد از تنگ بوانا
پدرتان ادم است و یادتان دادبرون رفت از بهشت جاودانا

نام‌گذاری نورآباد به دلیل وجود آتشکده میل آژدها در چند کیلومتری این شهر در منطقه تفریحی بنام سرچشمه در مجاور روستای دیمه میل می‌باشد. در گذشته‌های دور این منطقه را نیز مالکی می‌گفته‌اند.

جغرافیا

موقعیت جغرافیایی

این شهر در شمال باختری استان فارس قرار دارد.

آب و هوا

این شهر در دامنهٔ رشته‌کوه زاگرس قرار گرفته‌است و بخش وسیعی از آن دارای آب و هوای نسبتاً معتدلی است. از دو بخش دشت‌های مرتفع و منطقهٔ کوهستانی کم‌ارتفاع تا کمی مرتفع تشکیل شده‌است. با این وجود بخش‌هایی از جنوب آن متأثر از جریان‌های گرم و خشک جنوبی ایران، دارای اقلیم گرم و خشک‌تری است.

مردم‌شناسی

ساکنین شهر نورآباد لُرتبار هستند. ساکنین شهرستان از قدیم در ۵ طایفهٔ اصلی و بزرگ تقسیم‌بندی می‌شدند که هنوز نیز رایج است:

  • بکش
  • دشمن‌زیاری
  • جاوید
  • رستم
  • ساکنین بخش ماهور میلاتی که اغلب عشایر کوچ‌رو قشقایی هستند.

جمعیت

بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۷٬۰۵۸ نفر (۱۶٬۴۳۰ خانوار) بوده‌است.[۱]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۵۵۱۰٬۹۸۴—    
۱۳۶۵۲۵٬۳۳۳+۱۳۰٫۶٪
۱۳۷۰۳۳٬۹۱۳+۳۳٫۹٪
۱۳۷۵۴۲٬۲۴۳+۲۴٫۶٪
۱۳۸۵۵۲٬۵۹۷+۲۴٫۵٪
۱۳۹۰۵۵٬۷۳۶+۶٪
۱۳۹۵۵۷٬۰۵۸+۲٫۴٪

زبان

مردم نورآباد لر هستند و به زبان لری جنوبی صحبت می‌کنند. این گویش با لری بختیاری و لری خرم‌آبادی شباهت دارد. ابن‌بطوطه در سفر اول خود به ایران از این منطقه عبور کرده و از مردمانش با عنوان کوچ‌نشین، پرهیزگار و عُبّاد یاد کرده. برخی از روستاهای آن به زبان عربی نیز صحبت می‌کنند.

گردشگری

شهرستان ممسنی آثار باستانی بسیاری از پیش و پس از اسلام را در خود دارد که می‌توان به لیدوما، آتشکده میل‌اژدها، تل (تپه) نوراباد، نقش برجسته کرونگون، گوردخمه دی و دور (آرامگاه آریوبرزن)، نقش برجسته سراب بهرام، تپه سورنا (سورنا نام سردار دلیر اشکانی) و … نورآباد ممسنی دارای گردشگاه‌های فراوانی است؛ از جمله، تنگ زیبای بوان، رودخانهٔ برمشور، کوه شاه‌نشین، آبشار خوش‌منظر تنگ گجستان، روستای کهن و تاریخی تنگ چوگ، طبیعت بکر چوبال، وُرد سکو، سرکرم، میزک، روستای دشت و روستای آب پخشان، مهرنجان، بخش جوزار جاوید، جوزار بکش و خرنگان، چناربرگ، گویم، ده گردو و مناظر زیبای روستای بردنگان، طبیعت زیبای درهٔ پل بریم، دشت الاکرمی، روستای امامزاده پیرشمس، طبیعت منطقهٔ عالیشاهی و منطقهٔ زیبا و جنگلی پیراشکفت و جنگل‌های زیبای بلوط که در جای جای این شهرستان وجود دارد.

به دلیل آب و هوای مناسب و بارش فراوان باران در سه فصل پاییز، زمستان و بهار و وجود رودخانه‌های کتی، فهلیان، تنگ شیو و کره سیاه بسیاری را به پیشهٔ کشاورزی مشغول کرده‌است که عمده زراعت در این منطقه گندم، جو، برنج، کُلزا، ذرت و صیفی‌جات مختلف را تشکیل می‌دهد.

دانشگاه‌ها

  • مرکز آموزش عالی نورآباد
  • مجتمع آموزش عالی سلامت نورآباد
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد نورآباد
  • دانشگاه پیام نور نورآباد
  • دانشکدهٔ فنی و حرفه‌ای امام رضا

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  2. http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53127
  3. http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/ممسني.aspx