باغ دلگشا

مختصات: ۲۹°۳۷′۱۰٫۷۶″ شمالی ۵۲°۳۴′۳۰٫۲۶″ شرقی / ۲۹٫۶۱۹۶۵۵۶°شمالی ۵۲٫۵۷۵۰۷۲۲°شرقی / 29.6196556; 52.5750722
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
باغ دلگشا
Delgosha Garden 01.JPG
عمارت باغ دلگشا
نامباغ دلگشا
کشورایران
اطلاعات اثر
کاربریباغ
دیرینگیدوره صفویه
دورهٔ ساخت اثردوره ساسانی دوره صفوی، دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۹۱۲
تاریخ ثبت ملی۷ مهر ۱۳۸۱
اطلاعات بازدید
امکان بازدیددارد

باغ دلگشا باغی مربوط به دوره ساسانیان، صفویه و قاجار است که در شیراز جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۹۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

وقتی درگیر زندگی شهری و تکنولوژی می‌شوی، گه‌گداری دلت هوای گذشته می‌کند و دوست داری معجون زمان را سربکشی و به عقب برگردی. مخصوصا اگر پای تلویزیون نشسته باشی و فیلم سفر به زمان را تماشا کنی، آن وقت است که دیگر تاب نمی‌آوری. اگر می‌خواهی سفر به اعماق تاریخ را تجربه کنی و همراه با اسطوره تاریخی‌ات، چای با عطر بهارنارنج بنوشی و زیر باران بهاری قدم بزنی، حتما سری به باغ دلگشا بزن.

برای من که آدم خاطره‌بازی هستم و از دل هر چیزی داستانی در می‌آورم، بهار و باران و اردیبهشت و باغ دلگشا سفری به اعماق تاریخ بود. سیاحتی دیدنی در قرن نوزدهم و دیدار با بزرگان قاجار و گشتن در باغی 6 هکتاری در شمال شرقی شیراز، قدم زدن میان درختان سرو، کاج، نخل و بهارنارنج که عطرش هر آدمی را مست می‌کند، چه برسد به منِ نوستالژیک را.

این باغ زیبا که نهری درآن ‌جاریست که از آرامگاه سعدی میگذرد. مهمترین ‌محصولات آن بهارنارنج است که هواخواه زیادی در فصل بهار دارد.

زری ابو

https://tourgardan.com/blog/detail/714/%

پیشینه[ویرایش]

باغ دلگشا یکی از باغ‌های تاریخی شیراز بوده و در ناحیه آرامگاه سعدی قرار دارد. پیشینه آبادانی و دیرینگی این باغ به دوران پیش از اسلام و زمان فرمانروایی ساسانیان می‌رسد.[۱]

باغ دلگشا در دوره تیمور گورکانی در اوج آبادانی بوده تا جایی که گفته شده تیمور پس از دیدن آن، در سمرقند باغی را به همین نام بنا کرد. این باغ در دوره صفویه نیز بسیار نامور بوده، به گونه‌ای که در نوشته‌ها و نقاشی‌های به جا مانده از جهانگردان اروپایی در آن دوران از نام باغ هم فراوان یاد شده‌است.[۱]

در فاصله دوره نادرشاه تا دودمان زندیه این باغ آسیب‌های فراوانی به خود دید و در زمان کریمخان زند باز آباد شد. در این باغ عمارت‌هایی مربوط به دوره قاجاریه دیده می‌شود.

معماری[ویرایش]

عمارت باغ به شیوه معماری کاخ‌های ساسانی بیشاپور ساخته شده‌است که از یک تالار با چهار شاه‌نشین شکل گرفته‌است. این عمارت دارای سه طبقه و یک ایوان با دو ستون است. ساخت این عمارت در دوره زندیه انجام گرفته‌است. این عمارت دارای آینه‌کاری‌هایی به همراه نقاشی‌های رنگ روغن با سقف‌هایی از چوب و گچبری‌هایی آراسته به نقش گل و بته است.[۱] این عمارت دو در ورودی در دو سوی ساختمان و ایوانی در طبقه میانی و رو به استخر روبروی ساختمان دارد، ایوان و بارگاهی که نشانگر روزگار شکوه باغ است.

در پیرامون ایوان نیز بر روی گچ، شعرهایی از شوریده به خط نستعلیق نگاشته شده‌است، نخستین کلاه فرنگی در ایران نیز در این باغ به ثبت رسیده است.[۱] روبروی ساختمان نیز حوض سنگی بزرگی جای گرفته‌است.

مساحت این باغ ۵/۷ هکتار می‌باشد و سراسر آن را درختان نارنج و اندکی پرتقال فرا گرفته‌است. این درختان از میانه‌های فروردین تا میانه‌های اردیبهشت به بار می‌نشینند و شکوفه‌های سفید و زیبای آن‌ها بوی خوش دل‌انگیزی را در هوا می‌پراکند.

آبی که از چشمه قنات آرامگاه سعدی جاری است از این باغ می‌گذرد. این باغ هم‌اکنون در مالکیت شهرداری شیراز می‌باشد.[۱]

جایگاه جغرافیایی[ویرایش]

باغ دلگشا در بخش شمال شرقی شهر شیراز در ضلع جنوبی تنگ آب خان و در دامنه کوهستان قرار دارد.[۱] این باغ در کنار قنات سعدی و در منطقه دژی به نام کهن دژ جای گرفته‌است[۱] و فاصله آن تا آرامگاه سعدی چند گامی بیشتر نیست.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ «باغ "دلگشا"ی شیراز». خبرگزاری ایسنا، استان فارس. ۱۵ بهمن ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۱ اسفند ۱۳۹۳.