شهرستان خنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهرستان خنج
Khonj County Location Map (2020).svg
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانفارس
مرکز شهرستانخنج
سایر شهرهاخنج، محمله
بخش‌هامرکزی، محمله
نام‌های پیشینهُنگ، خُنگ
مردم
جمعیت۴۱٬۳۵۹ تن (۱۳۹۵)[۱]
مذهبسنی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا۶۷۰ متر
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۱

شهرستان خُنج یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر خنج می‌باشد. جمعیت این شهرستان بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۵ ه‍.ش برابر با ۴۱٬۳۵۹ تن بوده‌است. این شهرستان دارای وسعتی بیش از ۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع و ۴۱٬۳۵۹ نفر جمعیت (آمار سال ۱۳۹۵) است. امکانات و صنایع این شهرستان شامل: شرکت نوشابه‌سازی خنج نوشینه، موزائیک سازی، ۲ کارخانهٔ سنگ‌شکن، سدهٔ گاز خنج، کارخانهٔ خوراک دام، کارخانهٔ قند خنج، نیروگاه ۱٬۰۰۰ مگاواتی در دست ساخت و ۲٬۵۰۰ هکتار نخلیات، ۳۰۰ هکتار مرکبات و ۱۸ رشته قنات، بیش از ۱٬۱۰۰ حلقه چاه است و دارای منابع عظیم گاز است.

پیشینهٔ تاریخی

خنج دارای بیش از ۱٬۳۰۰ سال دیرینگی و ده‌ها اثر گرانسنگ باستانی از روزگار اسلامی است. هُنگ در فارسی باستان به معنای گوشه و بیغوله بوده‌است. این نام در این موضوع بازتاب می‌یابد که خنج همواره دارای خانقاه‌ها و گوشه‌نشینان زیادی بوده‌است. «ناحیهٔ خنج» از قریهٔ بغرد تا کورده که اولین ساکنان روستای کورده طایفه ای بنام داغباشی می‌باشند پانزده فرسخ است، و عرض آن از تنگ باد تا چاه مینا ۹ فرسخ است. بلوک جرمشت از ناحیهٔ خنج به لطافت هوا و فراوانی شکار مشهور است. خنج را در اصل «خُنگ» یا «هُنگ» به ضم خاء و سکون نون کاف فارسی به معنی کُنج و گوشه نوشته شده‌است. در قدیم شهر خنج دارای شش هزار خانهٔ مسکونی بوده‌است. همچنین دارای مساجد، کاروانسرا، مدارس، حمام‌ها، عمارت خیریه بوده‌است. از صحن جامعه‌اش و گچ بری رواق آن توصیف زیادی شده‌است. خنج در حدود ۱ یا ۲ سده پیش حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت داشته که متأسفانه این جمعیت در پی بیماری‌هایی که در نظر مردم آن زمان (دَردهِ) به معنای دردی مبهم که در واقع همان سرخک امروزی است و عواملی از جمله جنگ‌ها و ناامنی‌ها از ۲۰۰٬۰۰۰ به ۲۰۰ نفر می‌رسد، تعداد انبوه گورستان‌های بسیار قدیمی و قبرهایی که فقط چند سنگ به دور آن قرار دارد گویای این موضوع می‌باشد؛ تعداد زیادی از این جمعیت که درصد زیادی از آنان کودکان و نوجوانان بوده‌اند بر اثر بیماری مذکور از جمعیت خنج کاسته شده‌اند.

بناهای زیر از جمله بناهای ثبت شده در آثار باستانی استان فارس می‌باشد که قدمت آن‌ها به سدهٔ هفتم هجری می‌رسد:

  • مقبرهٔ شیخ حاجی محمد.
  • مقبرهٔ کاکا مخرالدین (واقع در مسجد کاکا فخرالدین).
  • مقبرهٔ شیخ شعیب خنجی.
  • مقبرهٔ شیخ عفیف‌الدین و شیخ قاضی حسن که در یک مکان هستند.
  • سر در مسجد جامع ساخته‌شده از سنگ و ملات آن زمان که اکنون به صورت دو ستون بزرگ و بلند در مسجد جامع قرار دارد.
  • منار دانیال که نیمی از آن طی سال‌های اخیر فرو ریخته‌است و قدمت آن به بیش از ۸۰۰ سال نیز می‌رسد.
  • آتشکدهٔ محلچه (پیش از ورود اسلام).

در مقبرهٔ شیخ حاجی محمد سنگ‌هایی قدمتی در ابعاد مختلف وجود دارد که بر روی آن‌ها آیاتی از قرآن کریم با خطی که با خط امروزی متفاوت و به راحتی قابل خواندن نیست اما بسیار مرتب، حک شده‌است.

خنج در سفرنامهٔ ابن بطوطه

ابن بطوطه مراکشی در سال ۷۴۸ هجری قمری از لار عبور نموده‌است و به «خنج» رفته‌است. وی شرح این رحله در سفرنامهٔ خود که به زبان عربی نوشته شده‌است و به سفرنامهٔ ابن بطوطه معروف است چنین بیان نموده‌است: در این بیابان رهسپردیم تا به کهورستان رسیدیم به (فتح کاف، واو و را) و آن شهری است کوچک، در آن جوی‌ها و بستان‌ها وجود دارد و بسیار گرم است، سپس از آنجا گذشته و سه روز در بیابان رهسپردیم و به شهر لار رسیدیم که آخرش (ر) است. لار شهری بزرگ با چشمه‌های بسیار و آب‌های جاری و بوستان است. از لار به شهر (خنج بال) مسافرت کردیم و ضبط نام آن به ضم خاء معجم است. گاهی به جای خاء، ها گویند و (هنج بال) بانون ساکن و جیم است و باالف و لام بسته‌است.

«بال» همان (فال) است که بلوکی بزرگ در حوالی بلوک معروف اسیر در لارستان قدیم است؛ و امروزه جزء «بیخهٔ فال و گله‌دار» لارستان می‌باشد. ابن بطوطه (خنج و بال) با واو عاطفه ذکر کرده‌است چنین تصور می‌رود که نام‌های «خنج» و «فال» که دومنطقهٔ آباد آن روزگار در همسایگی هم واقع بوده‌اند، باهم ذکر می‌کرده‌اند چنان‌که فال و اسیر را هم در کنار هم ذکر می‌کردند. آیت‌الله سید علی‌اکبر فال اسیری نمونه‌ای از این هماهنگی است و به تدریج کثرت استعمال آن را به صورت یک کلمه درآورده بوده‌است.

جمعیت

شهرستان خنج، براساس سرشماری رسمی سال ۱۳۹۵، تعداد ۴۱٬۳۵۹ تن و شهر خنج، ۱۹٬۲۱۷ تن جمعیت داشته‌است.[۱]

مردم

مردم خنج دو گروه ترک و فارس هستند. فارس‌های خنج به زبان اچمی با گویش خنجی و دین فارس‌های خنج اسلام و مذهب مردم خنج از اهل سنت از شاخه شافعی هستند، یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.

و ترک‌های این شهرستان از ایل قشقایی هستند و به زبان ترکی قشقایی سخن می‌گویند و از شیعه هستند.[۲]

دانشگاه‌ها

در حال حاضر دانشگاه‌های پیام نور و دانشگاه آزاد اسلامی در خنج فعال هستند که در دانشگاه آزاد رشته‌های زیر تدریس می‌شود:

  • مهندسی و کاردانی عمران
  • مهندسی و کاردانی معماری
  • مدیریت بازرگانی
  • کاردانی کامپیوتر
  • کاردانی دامپزشکی
  • کاردانی تکنولوژی

تقسیمات کشوری

شهرها: خنج

جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  2. [۱]
  • ابن بطوطه، بن عبدالله، محمد، (تحفه النظار فی غرایب الأمصار و عجائب الأسفار) ، دار احیار العلوم، بیروت، چاپ سال ۱۹۸۷ میلادی به (عربی).
  • اقتداری، لارستانی، احمد. (لارستان کهن) ج۱. چاپ اول، شرکت انتشارات جهان معاصر، تهران چاپ اول، سال ۱۳۷۱ خورشیدی.
  • خبرگزاری مهر[پیوند مرده]