شهرستان جهرم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۲۸°۳۰′ شمالی ۵۳°۳۳′ غربی / ۲۸٫۵۰۰°شمالی ۵۳٫۵۵۰°غربی / 28.500; -53.550

شهرستان جهرم
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان فارس
مرکز جهرم
سال شهرستان شدن ۱۳۲۳
مردم
جمعیت ١٨۶٬٢۶٩ تن[۱]
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ٣۶٢۵ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۰۵۰ متر
شهرها
جهرم، قطب‌آباد، دوزه
تعداد بخش‌ها
مرکزی، کردیان، سیمکان

شهرستان جهرم یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر جهرم است.جمعیت این شهرستان بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران برابر با ۲٢٨٬۵۳۲ تن بوده‌است. [۲] ولی در سال ١٣٩٨ پس از تبدیل بخش خفر این شهرستان، به یک شهرستان جدید جمعیت آن کاهش یافت. بیشتر اهالی جهرم شیعه و فارسی زبان می‌باشند.

شهرستان جهرم با وسعت ٣۶٢۵ کیلومتر مربع حدود ٣ درصد کل مساحت استان فارس را به خود اختصاص داده است. جهرم در جنوب استان فارس واقع شده که از شمال به خفر، از مشرق به زرین دشت و فسا، از جنوب به لارستان و قیر و کارزین و از مغرب هم به شهرستان فیروزآباد محدود است. شهرستان جهرم، شامل سه بخش مرکزی، سیمکان و کردیان است. نقاط شهری این شهرستان، شامل سه شهر جهرم، قطب‌آباد و دوزه می‌باشد. شهر جهرم بزرگ‌ترین شهر نیمه‌ی جنوبی استان فارس و سومین شهر پرجمعیت در کل استان است.

بانی و سازندهٔ شهر جهرم اردشیر اول پسر خشایارشا پنجمین پادشاه هخامنشی عنوان شده‌است. فردوسی در شاهنامه، در موارد متعددی به خصوص در داستان‌های مربوط به اردشیر بابکان، از جهرم نام برده است.[۳]

شهر جهرم با داشتن چندین دانشگاه، بیمارستان و مرکز پزشکی یکی از قطب‌های دانشگاهی و درمانی جنوب کشور است. جهرم دارای دو شهرک صنعتی، یک منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی، پتروشیمی، فرودگاه، صداوسیما، گمرک و نیروگاه سیکل ترکیبی است. اقتصاد جهرم برپایه کشاورزی و صنعت استوار است. مهم‌ترین فراورده‌های آن خرما، مرکبات، گندم و پنبه است.[۴][۵][۶]

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان جهرم از شمال به شهرستان فسا، از باختر و جنوب به شهرستان فیروزآباد، از خاور به شهرستان داراب، از شمال غربی به شهرستان خفر و از جنوب شرقی به شهرستان لارستان محدود می‌شود. شهرستان جهرم در ۵۳ درجه و ۳۳ دقیقه طول جغرافیایی و ۲۸ درجه و ۳۰ دقیقه عرض جغرافیایی و بلندی ۱۰۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. رودخانه‌های قره‌آغاج سیمکان و شور از مهم‌ترین رودخانه‌های این منطقه‌است. آب و هوای شهرستان جهرم به‌طور کلی گرم و در نواحی کوهستانی معتدل است.

شهرها و بخش‌ها[ویرایش]

شهرها: جهرم

  • بخش سیمکان
    • دهستان پشت‌پر
    • دهستان پل به بالا
    • دهستان پل به پائین

شهرها: دوزه

شهرها: قطب‌آباد

زبان[ویرایش]

زبان مردم این شهرستان، زبان فارسی است و شماری از واژه‌هایی که در جهرم به کار می‌گیرند نزدیکی با زبان پارسی میانه دارد. جهرمی‌ها لهجهٔ خاصی دارند که به لهجهٔ شیرازی بسیار نزدیک است.

نژاد[ویرایش]

در این شهرستان اکثریت مردم فارسی زبان و از نژاد پارس هستند ، اقلیت‌های اندکی از عرب‌های درازی، ترک‌ها و همچنین عشایر باصری[۷] هم زندگی می‌کنند که سابقهٔ سکونت آن‌ها در جهرم به زمان رضاشاه و سکونت اجباری عشایر بر می‌گردد.

دانشگاه‌ها[ویرایش]

  1. دانشگاه جهرم
  2. دانشگاه علوم پزشکی جهرم
  3. دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم
  4. دانشگاه پیام نور مرکز جهرم
  5. مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی اندیشه
  6. مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد کشاورزی فارس

صنایع و معادن[ویرایش]

نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم

صنایع و کارخانه‌های موجود در این شهرستان بیش‌تر در ارتباط با محصولات کشاورزی راه اندازی شده‌است. کارخانه‌های مربوط به صنایع غذایی و کارخانه‌های تهیه مصالح ساختمانی مهم‌ترین کارخانه‌های این شهرستان را تشکیل می‌دهند. یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های آرد خاورمیانه و سیلوهای گندم کشور در این شهر قرار دارد.

زیرساخت‌های مهم[ویرایش]

  • منطقه ویژه اقتصادی جهرم: این منطقه در جاده جهرم-شیراز و در فاصله حدود ۳۵ کیلومتر از جهرم واقع شده‌است. عملیات اجرایی منطقه ویژه اقتصادی جهرم که به عنوان نخستین منطقه ویژه استان فارس بعد از شیراز است، در دی ماه ۱۳۹۰ با حضور معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت آغاز شد. طراحی منطقه ویژه جهرم در دو فاز به انجام رسیده‌است که فاز اول آن حدود ۷۳ هکتار و فاز دوم آن حدود ۲۶۷ هکتار و در کل حدود ۳۴۰ هکتار وسعت دارد.[۸][۹]
  • گمرک جهرم: این گمرک در سال ۱۳۹۵ آغاز به کار کرد و امروزه بیشتر در صادرات خرما و مرکبات به کشورهای همسایه فعال است.[۱۰][۱۱]
  • بندر خشک جهرم: این بندر (دهکده لجستیک) در محدوده فاز ۲ منطقه ویژه اقتصادی جهرم به عنوان بندر پشتیبان بنادر دریایی کشور و کانون توزیع بار درحال راه‌اندازی است.[۱۲]
  • پتروشیمی جهرم این پتروشیمی جزئی از مسیر خط لوله اتیلن مرکز بوده و در مجاورت منطقه ویژه اقتصادی جهرم در فاصله حدود ۳۵ کیلومتر از جهرم واقع شده‌است. این پتروشیمی، پلی‌اتیلن سبک خطی و سنگین با ظرفیت اسمی ۳۰۰ هزار تن در سال تولید خواهد کرد.[۱۳]
  • شهرک صنعتی جهرم: این شهرک صنعتی با مساحت ۴۰ هکتار در ۶ کیلومتری شهر جهرم واقع شده‌است و دارای ۲۴ واحد فعال و ۲۱ واحد در حال ساخت است.[۱۴][۱۵]
  • ناحیه صنعتی کوثر جهرم: این ناحیه صنعتی با مساحت ۶۷ هکتار در ۲۰ کیلومتری شهر جهرم واقع شده‌است و دارای ۱۱ واحد فعال و ۱۰ واحد در حال ساخت است.[۱۶]
  • نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم: این نیروگاه در زمینی به مساحت ۱۰۰ هکتار و با ظرفیت ۱۴۴۰ مگاوات در کیلومتر ۲۰ جادهٔ جهرم شیراز واقع شده‌است. این نیروگاه شامل ۶ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی و ۳ واحد بخار ۱۶۰ مگاواتی است.[۱۷]

کشاورزی و دامداری[ویرایش]

کشاورزی و باغ‌داری در این شهرستان به صورت سنتی و نیمه صنعتی است اما به علت موقعیت خاص جغرافیایی، باغ داری پایه اصلی اقتصاد این شهرستان را تشکیل می‌دهد. در این میان، باغ‌های مرکبات و خرما از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. انواع مرکبات، خرما (خرمای شاهانی این شهر شهرت جهانی دارد)، گندم، جو، برنج، بنشن، تره بار از مهم‌ترین محصولات جهرم است. دام‌داری در ین شهرستان بیش‌تر بر روش سنتی صورت می‌گیرد، اما در اطراف شهر جهرم دامداری‌های مدرن جهت پرورش گاوهای نژاد اصیل یا الشتین اختصاص دارد. دام و فرآورده‌های دامی از تولیدات این بخش به‌شمار می‌آیند.

صنایع دستی[ویرایش]

مهم‌ترین صنعت دستی این شهرستان قالی‌بافی است به‌طوری‌که یکی از ارکان مهم رشد اقتصاد شهرستان جهرم را تشکیل داده و هر ساله نیمی از این محصولات را که شامل قالی، جاجیم و گلیم است به شهرهای دور و نزدیک صادر می‌شود. زیربنای اقتصادی شهرستان جهرم را کشاورزی، باغ‌داری، دام‌داری و قالی بافی تشکیل می‌دهد. طبعاً بازرگانی نیز در همین سمت و سو حرکت می‌کند و مرکبات، خرما و تره بار، قالی، جاجیم، پنبه و بادام مهم‌ترین اقلام صادراتی جهرم را تشکیل می‌دهد. بخشی از این محصولات نیز به خارج از کشور صادر می‌شود.

مشاهیر[ویرایش]

سیاست[ویرایش]

نمایندگان مجلس[ویرایش]

از شهریور ۱۳۲۰ به بعد بود که از طرف دولتهای وقت انتخابات انجام گرفت. تاکنون ۲۴ دوره «پیش از انقلاب» و ۱۰ دوره «بعد از انقلاب» از شهرستان جهرم نماینده به مجلس معرفی شده‌است. البته تا دوره سوم «پیش از انقلاب» شهرستان جهرم فاقد نماینده بوده و از از دوره چهارم به بعد است که وکلایی از جهرم به مجلس رفته‌اند. از بین نمایندگان معرفی شده از جهرم به مجلس در «پیش از انقلاب» فقط آقایان «حاذقی»، «وکیل پور»، «جاماسبی» و «پیمان» اهل جهرم بوده‌اند. اسامی نمایندگان معرفی شده از جهرم در ۲۴ دوره «پیش از انقلاب» از قرار زیر است:

  • دورهٔ اول (قبل از انقلاب): جهرم نماینده‌ای نداشت
  • دورهٔ دوم (قبل از انقلاب): جهرم نماینده‌ای نداشت
  • دورهٔ سوم (قبل از انقلاب): میرزا حسن خان مدحت السلطنه
  • دورهٔ چهارم (قبل از انقلاب): لسان الملک سپهر
  • دورهٔ پنجم (قبل از انقلاب): میرزا اسماعیل خان قشقایی معروف به صولت الدوله / (در جایی علی زارع نیز گفته شده‌است)
  • دور ی ششم (قبل از انقلاب): علی زارع شیرازی
  • دورهٔ هفتم (قبل از انقلاب): میرزا علی خان شهداد
  • دوره هشتم (قبل از انقلاب):میرزا اسماعیل خان قشقایی (صولت الدوله)
  • دور نهم (قبل از انقلاب): لطفعلی خان معدل از شیراز
  • دوره دهم (قبل از انقلاب): لطفعلی خان معدل از شیراز
  • دوره یازدهم (قبل از انقلاب): لطفعلی خان معدل از شیراز
  • دوره دوازدهم (قبل از انقلاب): لطفعلی خان معدل از شیراز
  • دوره سیزدهم (قبل از انقلاب): لطفعلی خان معدل از شیراز
  • دوره چهاردهم (قبل از انقلاب): ابوالفضل حاذقی
  • دوره پانزدهم (قبل از انقلاب): ابوالفضل حاذقی
  • دوره شانزدهم (قبل از انقلاب): ابوالفضل حاذقی
  • دوره هفدهم (قبل از انقلاب): حسام الدین وکیل پور
  • دوره هجدهم (قبل از انقلاب): غلامحسین صارمی
  • دوره نوزدهم (قبل از انقلاب): غلامحسین صارمی
  • دوره بیستم (قبل از انقلاب): ابوالفضل حاذقی
  • دوره بیست و یکم (قبل از انقلاب): ابوالفضل حاذقی
  • دوره بیست و دوم (قبل از انقلاب): عبدالکریم جاماسبی
  • دوره بیست و سوم (قبل از انقلاب): جعفر پیمان
  • دوره بیست و چهارم (قبل از انقلاب): ایرج قادری

بعد از انقلاب اسلامی نیز جهرم در تمامی دوره‌ها دارای نمایندگانی به شرح زیر می‌باشد:

فرمانداری[ویرایش]

فرمانداری جهرم در سال ۱۳۲۵ تاسیس شد. فرمانداری این شهرستان در سال ۱۳۹۲ به فرمانداری ویژه ارتقا یافت. فرمانداری ویژه بخش عمده‌ای از اختیارات استانداری را دارد و تشکیلاتی است که از فرمانداری گسترده‌تر، توانمندتر و بزرگتر ولی از استانداری کوچکتر و محدودتر است.[۱۸]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  2. http://www.amar.org.ir/Upload/Modules/Contents/asset0/baravord89/baravord_fars.pdf
  3. «شرایط اقلیمی». منطقه ویژه اقتصادی جهرم.
  4. «اقتصاد و کشاورزی جهرم». پایگاه مدرسه علمیه زمانیه جهرم.
  5. «گمرک شهرستان جهرم آغاز به کار کرد». تسنیم. ۱۰ مهر ۱۳۹۵.
  6. «افتتاح چندین طرح درمانی در جهرم». وزارت بهداشت. ۶ ارديبهشت ١٣٩٨. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  7. توکلی، غلامرضا، ایل باصری از تُرناس تا لَهباز، تهران، ۱۳۷۹ خورشیدی. ص۱۴.
  8. «منطقه ویژه اقتصادی جهرم». سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران.
  9. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13900924000468
  10. «گمرک شهرستان جهرم آغاز به کار کرد». تسنیم. ۱۰ مهر ۱۳۹۵.
  11. «صادرات خرما از گمرک جهرم». خبرگزاری صدا و سیما. ۱۶ اسفند ۱۳۹۷.
  12. «راه‌اندازی بندر خشک در جهرم». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۹ بهمن ١٣٩۷.
  13. «پتروشیمی جهرم». گروه پلیمران.
  14. «شهرک صنعتی جهرم». سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران.
  15. «اختصاص ۷۰ درصد مشوق سرمایه‌گذاری در ناحیه صنعتی کوثر جهرم». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  16. «اختصاص ۷۰ درصد مشوق سرمایه‌گذاری در ناحیه صنعتی کوثر جهرم». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  17. «مشخصات فنی نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم».خبرگزاری اقتصادی ایران
  18. فرمانداری جهرم به فرمانداری ویژه ارتقا یافت.شیرازه.۱۳ مرداد ۱۳۹۲