شهرستان جهرم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۲۸°۳۰′ شمالی ۵۳°۳۳′ غربی / ۲۸٫۵۰۰°شمالی ۵۳٫۵۵۰°غربی / 28.500; -53.550

شهرستان جهرم
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان فارس
مرکز جهرم
سال شهرستان شدن ۱۳۲۳
مردم
جمعیت ۲۵۴٬۵۳۲ تن[۱]
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۰۵۰ متر
شهرها
جهرم، باب انار، خاوران، قطب‌آباد، دوزه
تعداد بخش‌ها
مرکزی، خفر، سیمکان، کردیان

شهرستان جهرم یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر جهرم است.جمعیت این شهرستان بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران برابر با ۲۵۴٬۵۳۲ تن بوده‌است.[۲] بیشتر اهالی جهرم شیعه و فارسی زبان می‌باشند.

شهرستان جهرم با وسعت ۵۴۳۶ کیلومتر مربع ۴٫۳۱ درصد کل مساحت استان فارس را به خود اختصاص داده است. جهرم در جنوب استان فارس واقع شده که از شمال به شهرستان‌های سروستان و کوار، از مشرق به زرین دشت و فسا، از جنوب به لارستان و قیر و کارزین و از مغرب هم به شهرستان فیروزآباد محدود است. شهرستان جهرم، شامل چهار بخش مرکزی، خفر، سیمکان و کردیان است. نقاط شهری این شهرستان، شامل پنج شهر جهرم، قطب‌آباد، خاوران، باب‌انار و دوزه می‌باشد. شهر جهرم سومین شهر پرجمعیت استان فارس پس از شیراز و مرودشت و شصت و هفتمین شهر پرجمعیت ایران است.

آب و هوای جهرم، گرم و خشک و میانگین میزان بارندگی آن، حدود ۲۶۰ میلی‌متر در سال می‌باشد . میانگین دمای این شهر حدود ۲۰ درجهٔ سانتی گراد است. بیشینهٔ دما در تابستان به ۴۵ درجه و کمینهٔ دما در زمستان به ۵- درجه سانتی‌گراد می‌رسد. ارتفاع متوسط جهرم، حدود ۱۰۵۰ متر از سطح دریاست.

بانی و سازندهٔ شهر جهرم اردشیر اول پسر خشایارشا پنجمین پادشاه هخامنشی عنوان شده‌است. فردوسی در شاهنامه، در موارد متعددی به خصوص در داستان‌های مربوط به اردشیر بابکان، از جهرم نام برده است.[۳]

جهرم با داشتن چندین دانشگاه، بیمارستان و مرکز پزشکی یکی از قطب‌های دانشگاهی و درمانی جنوب کشور است. جهرم دارای دو شهرک صنعتی، یک منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی، پتروشیمی، فرودگاه، صداوسیما، گمرک و نیروگاه سیکل ترکیبی است. اقتصاد جهرم برپایه کشاورزی و صنعت استوار است. مهم‌ترین فراورده‌های آن خرما، مرکبات، گندم و پنبه است.[۴][۵][۶]

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان جَهرُم از شمال به شهرستان فسا، از باختر و جنوب به شهرستان فیروزآباد، از خاور به شهرستان داراب، از شمال غربی به شهرستان شیراز و از جنوب شرقی به شهرستان لارستان محدود می‌شود. شهرستان جهرم در ۵۳ درجه و ۳۳ دقیقه طول جغرافیایی و ۲۸ درجه و ۳۰ دقیقه عرض جغرافیایی و بلندی ۱۰۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. رودخانه‌های قره‌آغاج سیمکان و شور از مهم‌ترین رودخانه‌های این منطقه‌است. آب و هوای شهرستان جهرم به‌طور کلی گرم و در نواحی کوهستانی معتدل است. راه‌های اصلی این منطقه عبارت اند از:

  • راه جهرم – لارستان به طول ۱۵۵ کیلومتر
  • راه جهرم – شیراز به طول ۱۷۰ کیلومتر
  • جهرم – قیر به طول ۷۵ کیلومتر
  • جهرم-خاوران-سروستان ۹۵ کیلومتر

شهرها و بخش‌ها[ویرایش]

شهرها: جهرم

شهرها: باب انار، خاوران

  • بخش سیمکان
    • دهستان پشت‌پر
    • دهستان پل به بالا
    • دهستان پل به پائین

شهرها: دوزه

شهرها: قطب‌آباد

زبان[ویرایش]

زبان مردم این شهرستان، زبان فارسی است و شماری از واژه‌هایی که در جهرم به کار می‌گیرند نزدیکی با زبان پارسی میانه دارد. جهرمی‌ها لهجهٔ خاصی دارند که به لهجهٔ شیرازی بسیار نزدیک است.

نژاد[ویرایش]

در این شهرستان اقلیت‌های اندکی از عرب‌های درازی، ترک‌ها و همچنین عشایر باصری[۷] هم زندگی می‌کنند که سابقهٔ سکونت آن‌ها در جهرم به زمان رضاشاه و سکونت اجباری عشایر بر می‌گردد.

پیشینه[ویرایش]

جهرم یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که سابقهٔ آن به زمان هخامنشیان برمی‌گردد.[نیازمند منبع] همانگونه که در شاهنامه نیز از جهرم نام برده شده‌است.

دانشگاه‌ها[ویرایش]

دانشگاه علوم پزشکی جهرم دانشگاه آزاد جهرم دانشگاه جهرم دانشگاه غیرانتفاعی اندیشه دانشگاه پیام نور جهرم دانشگاه علمی-کاربردی جهرم دانشگاه پیام نور خاوران

صنایع و معادن[ویرایش]

نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم

صنایع و کارخانه‌های موجود در این شهرستان بیش‌تر در ارتباط با محصولات کشاورزی راه اندازی شده‌است. کارخانه‌های مربوط به صنایع غذایی و کارخانه‌های تهیه مصالح ساختمانی مهم‌ترین کارخانه‌های این شهرستان را تشکیل می‌دهند. یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های آرد خاورمیانه و سیلوهای گندم کشور در این شهر قرار دارد. همچنین بخش گازی نیروگاه سیکل ترکیبی جهرم به‌طور کامل به بهره‌برداری رسیده‌است و بخش بخار آن در حال تکمیل است. توانِ اسمی و نهایی این نیروگاه ۱۴۳۴ مگاوات است.[نیازمند منبع]

کشاورزی و دامداری[ویرایش]

کشاورزی و باغ‌داری در این شهرستان به صورت سنتی و نیمه صنعتی است اما به علت موقعیت خاص جغرافیایی، باغ داری پایه اصلی اقتصاد این شهرستان را تشکیل می‌دهد. در این میان، باغ‌های مرکبات و خرما از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. انواع مرکبات، خرما (خرمای شاهانی این شهر شهرت جهانی دارد)، گندم، جو، برنج، بنشن، تره بار از مهم‌ترین محصولات جهرم است. دام‌داری در ین شهرستان بیش‌تر بر روش سنتی صورت می‌گیرد، اما در اطراف شهر جهرم دامداری‌های مدرن جهت پرورش گاوهای نژاد اصیل یا الشتین اختصاص دارد. دام و فرآورده‌های دامی از تولیدات این بخش به‌شمار می‌آیند.

صنایع دستی[ویرایش]

مهم‌ترین صنعت دستی این شهرستان قالی‌بافی است به‌طوری‌که یکی از ارکان مهم رشد اقتصاد شهرستان جهرم را تشکیل داده و هر ساله نیمی از این محصولات را که شامل قالی، جاجیم و گلیم است به شهرهای دور و نزدیک صادر می‌شود. زیربنای اقتصادی شهرستان جهرم را کشاورزی، باغ‌داری، دام‌داری و قالی بافی تشکیل می‌دهد. طبعاً بازرگانی نیز در همین سمت و سو حرکت می‌کند و مرکبات، خرما و تره بار، قالی، جاجیم، پنبه و بادام مهم‌ترین اقلام صادراتی جهرم را تشکیل می‌دهد. بخشی از این محصولات نیز به خارج از کشور صادر می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  2. http://www.amar.org.ir/Upload/Modules/Contents/asset0/baravord89/baravord_fars.pdf
  3. «شرایط اقلیمی». منطقه ویژه اقتصادی جهرم.
  4. «اقتصاد و کشاورزی جهرم». پایگاه مدرسه علمیه زمانیه جهرم.
  5. «گمرک شهرستان جهرم آغاز به کار کرد». تسنیم. ۱۰ مهر ۱۳۹۵.
  6. «افتتاح چندین طرح درمانی در جهرم». وزارت بهداشت. ۶ ارديبهشت ١٣٩٨. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  7. توکلی، غلامرضا، ایل باصری از تُرناس تا لَهباز، تهران، ۱۳۷۹ خورشیدی. ص۱۴.