شهرستان کوار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان فارس
مردم
جمعیت ۸۳٬۸۸۳ تن [۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱٬۶۵۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۵۸۹ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲۲ درجه سانتی گراد
بارش سالانه ۴۲۴ میلیمتر
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۱
شهرها
کوار
تعداد بخش‌ها
مرکزی، طسوج

شهرستان کوار به مرکزیت شهر کوار با مساحت ۱٬۶۵۰ کیلومتر مربع در مرکز استان فارس قرار دارد. جمعیت این شهرستان طبق آخرین سرشماری ۱۳۹۵ خورشیدی برابر بر با ۸۳٬۸۸۳ تن می‌باشد.

شهرستان کوار شامل دو بخش مرکزی و طسوج می‌باشد.

روستاهای بخش مرکزی که دهستان‌های اکبرآباد و فرمشکان را شامل می‌شود عبارتند از: ارباب سفلی، ارباب علیا، اکبرآباد، آباده آبگرم، مظفری، نوروزان، دشتک، فرود، زیگرد، قلعه میرزا، قصر احمد، قلعه نو مظفری، باغ اناری، شاه بهرامی، کوار کهنه، دولت‌آباد، ذرات، دهشیب، میریسه، کدو، هکوان، قصیرا، علی‌آباد، دشت شاهرضا، خرمایی و مور دراز است.

و روستاهای بخش طسوج که دهستان‌های طسوج و فتح‌آباد را شامل می‌شود عبارتند از: طسوج، شاه شهیدان، ولی عصر، باغان، فتح‌آباد، بورکی، محمود آباداهای یک، دو و سه دانگ، دره عسلو، قتات، دهداری، هورباف، همدم آباد، جلال‌آباد، انجیره و لهکویه می‌باشد.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

شهرستان کوار با عرض جغرافیایی ۱۱ درجه و ۲۹ دقیقه و طول جغرافیایی ۴۲ درجه و ۵۲ دقیقه در مرکز استان فارس قرار دارد. از شمال با شهرستان شیراز، از غرب با شهرستان فیروزآباد، از جنوب با شهرستان جهرم و از شرق با شهرستان سروستان همسایه است.

ارتفاع از سطح دریا و آب و هوا[ویرایش]

شهرستان کوار با متوسط ارتفاع ۱۵۸۹ متر از سطح دریا قرار داردو هوای آن در زمره هوای معتدل مدیترانه‌ای به شمار می‌رود. دمای این شهرستان در گرمترین روزهای تابستان تا ۴۳ درجه سانتی گراد و در سردترین شب‌های زمستان تا منهای ۵ درجه سانت گراد می‌رسد. متوسط بارندگی در این شهرستان ۴۲۴ میلی‌متر است.

وجه تسمیه و تاریخ[ویرایش]

کوار کلمه‌ای فارسی است و به معنای سبدی پر از میوه می‌باشد.[۲][۳] در برخی منابع تاریخی نام کُواد بر این شهر اطلاق شده است. در فارسنامه ابن بلخی در سال۵۰۰ ه ق از قباد ساسانی که در سال‌های ۴۸۷ تا ۵۳۱ میلادی پادشاه ایران بوده است به عنوان بانی این شهر یاد شده است: چون قباد به پادشاهی نشست، سیرت‌های نیکو نهاد و عمارت‌های خرم بنا نهاد؛ و آثار او این شهرهاست کی در اصل او بنا کرده است، ارجان و نواحی آن ... شهر آباد کُواد،....[۴]

شهر کوار در سال ۵۰۰ میلادی توسط قباد اول ساسانی بنیان گذاشته شد. البته آثار کاخی هخامنشی به جا مانده در این شهرستان و تپه‌های باستانی پیش از تاریخ و همچنین بنای سد تاریخی بند بهمن، نشان می‌دهد که بسیار بیشتر از زمان قباد ساسانی، منطقه کوار سکونتگاه و البته ناحیه‌ای آبادان و حاصلخیز بوده است، که از منابع مهم تأمین غلات و میوه جات در ایران در بوده. والبته به دلیل هم جواری با شهر گور، خاستگاه و نخستین پایتخت ساسانیان و قرار گرفتن در مسیر بندر سیراف به شمال از راه‌های اصلی ارتباطی ایران از لحاظ نظامی و اقتصادی بوده است. کوار در ادوار تاریخی پس از اسلام نیز همچنان اهمیت خود را به عنوان یک شاهراه و قطب کشاورزی حفظ کرده است؛ و شهری خرم و آباد که دارای استقلال قضایی و مسجد جامعی بزرگ بوده است.[۵] و همچنین گلاب کوار به عنوان مرغوبترین و خوشبوترین گلاب جهان، شهره آفاق بوده است.[۶]

در تقسیمات نوین کشوری زمان صفویه، کوار یکی از بلوکات ۱۰۴ گانه ایران می‌شود؛ و در همین زمان طایفه بورکی به این منطقه کوچانده می‌شوند و امور دیوانی و حکومتی کوار به آنها واگذار می‌شود.[۷] در همین دوران پلی جدید و کاروانسرایی بزرگ در کوار احداث می‌شود. کوار یک بار در سال ۱۱۶۵ ه ق توسط علیمردان خان بختیاری، رقیب کریم خان زند، ویران می‌شود. اما در دوران کریم خان زند که ملا ماندگار بورکی کلانتر کوار بوده است، آبادانی‌های بسیاری در کوار ایجاد می‌گردد.[۷]

در دوران قاجار، مردم کوار، نقشی تأثیر گذار در مبارزات ضد قاجاری و ضد استعماری داشتند و اوج آن را می‌توان در نهضت مشروطه دید که سردمدار این نهضت در فارس را یک کواری به نام میرزا حسین خان معتمد دیوان کواری به عهده داشته است و عاقبت نیز در این راه جان می‌سپارد.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرها: کوار

شهرها: –

فرهنگ[ویرایش]

زبان[ویرایش]

زبان مردم کوار فارسی است که دارای لهجه خاص خود می‌باشند و اندکی تحت تأثیر لهجه شیرازی می‌باشد.. والبته با ساکن شدن عشایر قشقایی، قشقایی‌ها نیز به زبان ترکی قشقایی صحبت می‌کنند.

دین و مذهب[ویرایش]

دین و مذهب مردم کوار شیعه اثنی عشری است.

آثار و ابنیه تاریخی[ویرایش]

در شهرستان کوار، تپه‌های تاریخی پیش از تاریخ تا زمان هخامنشیان وجود دارد، که بعضی از آنها توسط باستان شناسان، کاوش شده‌اند، مثل تل هکوان و...

اما مهمترین بنای باستانی موجود در کوار سد تاریخی بند بهمن می‌باشد، که بنای آن به زمان هخامنشیان می‌رسد؛ و قدیمیترین سد مورد استفاده در ایران می‌باشد؛ و همچنین پل ارتباطی بر روی رودخانه قره آغاج که در زمان ساسانیان بنا شده است و پلی دیگر که در زمان صفویان بر روی این رودخانه بنا شده است؛ و البته آثاری از کاخی هخامنشی نیز در این شهرستان وجود دارد.

اماکن زیارتی[ویرایش]

مشهورترین زیارتگاه کوار، بقعه امام زاده ابوالقاسم از نوادگان امام موسی کاظم (ع) مشهور به شاهزاده ابوالقاسم می‌باشد که در دامنه کوه مشرف به دشت کوار، در مسیر جاده شیراز به کوار واقع شده است؛ و چند امام زاده در روستاهای دیگر منطقه که مورد احترام اهالی شهرستان می‌باشند.

اقتصاد[ویرایش]

کشاورزی[ویرایش]

دشت کوار به دلیل خاک بسیار مرغوب و حاصلخیز و همچنین بر خورداری از آب دایمی رودخانه قره آغاج از مراکز مهم کشاورزی کشور می‌باشد؛ که در تولید بسیاری از محصولات زراعی و باغی در رده‌های بالای تولیدی در فارس و کشور ایران قرار دارد. محصولاتی چون گندم، جو، ذرت، هندوانه، انگور، انار، هلو، انجیر و...

دامپروری[ویرایش]

کوار از مراکز عمده تولید شیر و گوشت کشور می‌باشد. وجود سه کارخانه لبنیاتی و صدها گاوداری بزرگ و کوچک صنعتی و سنتی گواه این مدعا می‌باشد.

مشاهیر[ویرایش]

حمل و نقل[ویرایش]

وجود بیش از دو هزار کامیون در این شهرستان نشان دهنده سهم بزرگ این شهرستان در حمل و نقل جاده‌ای در کشور می‌باشد.

صنعت[ویرایش]

با احداث بزرگترین کارخانه فولاد بخش خصوصی کشور در کوار، این شهرستان به یکی از قطب‌های تولید فولاد بدل گشته است. کوره‌های آجر فشاری : بیشترین تولید آجر در استان فارس مربوط به این شهرستان می‌باشد؛ و همچنین کارخانه قند و ده‌ها واحد تولید مختلف در این شهرستان مشغول به فعالیت می‌باشند.

مجلس[ویرایش]

شهرستان کوار به همراه شهرستان‌های سروستان و خرامه، هر سه دارای یک نماینده در مجلس شورای اسلامی می‌باشند که تا کنون آقایان اسماعیل نوروزی در دوره چهارم، سعدالله روستا طسوجی در دوره ششم و نصراله کوهی در دوره هشتم از این شهرستان به مجلس شورای اسلامی راه یافته‌اند.

مراکز علمی[ویرایش]

شهرستان کوار دارای سه واحد دانشگاهی شامل دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاه پیام نور می‌باشد.

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران، ۲۳ اسفند ۱۳۹۵. 
  2. برهان قاطع
  3. لغت فرس اسدی
  4. فارسنامه، ابن بلخی، به کوشش گای لیسترانج، تهران، دنیای کتاب،1363
  5. ممالک و مسالک، اصطخری، ابو اسحاق ابراهیم، به کوشش ایرج افشار، تهران، موقوفات دکتر افشار یزدی،1373
  6. مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودی، ابوالحسن، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران بنگاه نشر کتاب ،1356
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ فارسنامه ناصری، میرزا حسن فسایی، تهران، سنایی، کتاب دوم