خندان سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
خندان سلطان
Tomb of Sultan Mehmed III - 14.JPG
تصویری از آرامگاه خاندان سلطان در مقبره همسرش محمد سوم در ایا صوفیه
والده سلطان
سلطنت۲۲ دسامبر ۱۶۰۳ – ۲۶ نوامبر ۱۶۰۵
پیشینصفیه سلطان
جانشینحلیمه سلطان
زادروزهلن یا هلنا[۱]
حدود ۱۵۷۰
بوسنیایی[۱][۲]
درگذشت۲۶ نوامبر ۱۶۰۵ (۳۵ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
آرامگاه
ایا صوفیه، آرامگاه محمد سوم استانبول
همسرمحمد سوم
فرزند(ها)شاهزاده سلیم
احمد یکم
شاهزاده سليمان
شاه سلطان
عايشه سلطان
خديجه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو خندان والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
دین و مذهباسلام، پیش تر مسیحی

خندان سلطان، (زاده ۱۵۷۰ یونان – مرگ ۲۶ نوامبر ۱۶۰۵) همسر اول محمد سوم و والده سلطان، احمد یکم بود. وی یکی از زنان قدرتمند در دوره سلطنت زنان بود.

همسر سلطان[ویرایش]

خندان سلطان اصالتی بوسنیایی داشت و نام اصلی‌اش هلنا بوده. او توسط جراح محمد پاشا همسر گوهرخان سلطان فرماندار روملیا در سال ۱۵۸۴ به محمد سوم هدیه شد. محمد او را خندان نامید (به معنای خوش خنده)[۳][۴]

خندان در سال ۱۵۸۴ همراه با همسرش به مانیسا رفت. در سال ۱۵۸۵ شاهزاده سلیم و در سال ۱۵۸۸ شاهزاده احمد را به دنیا آورد. بعد از اینکه همسرش در سال ۱۵۹۵ به سلطنت رسید همراه با فرزندانش به استانبول رفت. او به عنوان مادر شاهزاده ولیعهد تا سال ۱۵۹۷ مقام بالایی داشت.[۵]

بعد از مرگ شاهزاده سلیم، شاهزاده محمود پسر دیگر محمد سوم از عالمه سلطان ولیعهد سلطنت شد. خندان سلطان با هم‌دستی صفیه سلطان برای جلوگیری از جانشین شدن محمود و کشته شدن پسرش احمد علیه او اقداماتی انجام داد تا اینکه در ژوئن ۱۶۰۳ شاهزاده محمود اعدام شد.[۶]

والده سلطان[ویرایش]

در ۲۰ دسامبر ۱۶۰۳ محمد سوم فوت شد و احمد یکم جانشین پدرش شد. خندان لقب والده سلطان را کسب کرد و در زمان سلطنت احمد روزانه ۱۰۰۰ آسپر دریافت می‌کرد. احمد در سال اول حکومتش موفق شد با کمک مادرش، صفیه سلطان را در ۹ ژانویه ۱۶۰۴ به کاخ قدیمی تبعید کند و خندان به مشاور سلطان تبدیل شد.[۷]

خندان سلطان از همان ابتدای سلطنت احمد وی متحدانی برای خود پیدا کرد. او دست بسیاری از افرادی که در حرم‌سرا به صفیه سلطان متصل بودند را کوتاه کرد و پسرش را تشویق می‌کرد تا اشخاصی با اصالت بوسنایی را به مناصب سیاسی برساند. وی با کمک مصطفی افندی (دبیر احمد) احمد را تشویق به نبرد با دشمان می‌کرد.[۸]

خندان سلطان برای اداره بهتر امپراتوری یک حزب سیاسی متشکل از ویز اعظم یاوز علی پاشا، درویش محمد پاشا، شیخ‌الاسلام مصطفی افندی، رئیس خواجگان حرم‌سرا حاجی مصطفی آقا و جراح محمد پاشا ایجاد کرد، هم‌چنین به‌عنوان واسطه میان احمد و سایر مقامات دولت و عزل و نصب وزیرا نقش اساسی داشت.[۹]

خندان سلطان موقفه‌ای برای نگه‌داری از مقبره همسرش و دست‌مزد کارگران آن بنا کرد و هم‌چنین چندین موقوفه در استانبول، ادرنه و کوتاهیه ایجاد کرد، به همین علت محبوبیت زیادی در نزد مردم پیدا کرده بود.[۱۰]

مرگ[ویرایش]

خندان سلطان از اوت سال ۱۶۰۵ بیمار شد و در ۲۶ نوامبر همان سال درگذشت و در مقبره همسرش در ایا صوفیه دفن شد. سلطان احمد هفت روز عزای عمومی اعلام کرد و مقدار زیادی غذا برای او توزیع شد.[۱۱]

فرزندان[ویرایش]

خندان سلطان و سلطان محمد سوم صاحب سه پسر و سه دختر بودند[۱۲]؛

  • شاهزاده سلیم (متولد ۱۵۸۵ مانیسا – مرگ ۲۰ آوریل ۱۵۹۷ استانبول در مقبره مراد سوم در ایا صوفیه دفن شد) او به دلیل بیماری فوت شد.
  • احمد یکم (متولد ۹ می ۱۵۸۸ مانیسا ۱۵۹۰ – مرگ ۲۱/۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ استانبول در مقبره احمد یکم در مسجد آبی دفن شد) او چهاردهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.
  • شاهزاده سلیمان (متولد ۱۵۹۲ مانیسا – مرگ دسامبر ۱۶۰۳ استانبول در مقبره محمد سوم در ایا صوفیه دفن شد) او به‌دلیل بیماری فوت شد.
  • شاه سلطان(١٥٩٦-١٦٥٨ با خليل پاشا ازدواج كرد)
  • خديجه سلطان(١٥٩٠- ١٦٤٠هرگز ازدواج نكرد)
  • عايشه سلطان(١٥٩٧-١٦٥٢ با خسرو پاشا ازدواج كرد)

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Ali Kemal Meram, Padişah Anaları, Öz Yayınları, 1977,id=X6AtAQAAIAAJ&q=%22Handan+Sultan%22+Helen&dq=%22Handan+Sultan%22+Helen&hl=tr&ei=xTryTPvTCoTuvQOrjNnvDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCUQ6AEwAA p. 244. (ترکی)
  2. Günseli İnal, Filiz Özdem, Mary Işın, Semiramis Arşivi, Semiramis: Sultan'ın Gözünden Şenlik, Yapı Kredi Yayınları, 2005,p. 27. (ترکی)
  3. Börekçi, p. 80.
  4. Börekçi 2010, p. 93.
  5. Tezcan 2001, p. 329 n. 25.
  6. Günhan Börekçi, İnkırâzın Eşiğinde Bir Hanedan: III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve 17. Yüzyıl Osmanlı Siyasî Krizi, Sayfa:85
  7. Peirce 1993, p. 127.
  8. Börekçi 2010, p. 216, n. 35.
  9. Börekçi 2010, p. 137.
  10. Peirce 1991, p. 215.
  11. Tezcan, p. 351.
  12. Börekçi 2010, p. 69 n. 107.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Handan Sultan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۴.
  • «وقف‌های زنان عثمانی و وقفیه والده سلطان ماه پیکر» (PDF).
والده پیشین:
صفیه سلطان
خندان سلطان
دولت عصمتلو و عالیت الشان حضرت خندان والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۲۲ دسمابر ۱۶۰۳–۱۰ نوامبر ۱۶۰۵

والده پسین: حلیمه سلطان