صفیه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
صفیه سلطان
Passion - Frank Bernard Dicksee.jpg
نگاره ای از صفیه سلطان. سلطانه امپراتوری عثمانی
والده سلطان
تصدی۱۶ ژانویه ۱۵۹۵ – ۲۱ دسامبر ۱۶۰۵
پیشیننوربانو سلطان
جانشینخندان سلطان
خاصگی سلطان
تصدی۱۵ سپتامبر ۱۵۷۴ – ۱۶ ژانویه ۱۵۹۵
پیشیننوربانو سلطان
جانشینماه‌پیکر سلطان
همسرمراد سوم
فرزند(ها)محمد سوم
شاهزاده محمود
عایشه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو صفیه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدرلِئوناردُ بافو
زادروز۱۵۵۰
ونیزی یا آلبانی
مرگ۱۰ نوامبر ۱۶۱۸ (۶۸ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاریمسجد ایاصوفیا، آرامگاه مراد سوم استانبول
دین و مذهباسلام، پیش تر ۰مسیحی

صفیه سلطان، (زاده ۱۵۵۰ ونیز – درگذشته ۱۰ نوامبر ۱۶۱۸ ادرنه) با نام واقعی صوفیا بافو، تنها خاصگی سلطان و همسر رسمی سلطان مراد سوم و به‌ عنوان والده سلطان برای پسرش سلطان محمد سوم بود. صفیه یکی از چهره های شاخص در زمان سلطنت زنان بود و از او به عنوان خاص‌ترین بانوی عثمانی یاد می‌شود چرا که او در طول سلطنت هفت تن از پادشاهان عثمانی زندگی کرده بود.[۱]

مبدا[ویرایش]

صوفیا از تبار ونیز بود. پدرش فرماندار ونیزی کورفو بود و او تنها فرزند این خانواده ثروتمند محسوب می‌شد. صوفیا دوره آموزش و پرورشش را در شرایط خوبی سپری کرد. با این وجود در سن ۱۳ سالگی در طول سفر در مدیترانه در داخل امپراتوری عثمانی توسط دزدان دریایی ربوده شده و یک سال بعد خود را در بازار برده‌ها در استانبول پیدا کرد. او توسط هماشاه سلطان خریداری شد و برای مراد سوم به عنوان هدیه فرستاده شد و مراد او را صفیه نامیدد و در ۲۶ می ۱۵۶۶ او اولین فرزند خود و مراد به نام محمد سوم را به دنیا آورد یعنی همان سالی که سلطان سلیمان درگذشت.

خاصگی سلطان[ویرایش]

مراد سوم شوهر صفیه سلطان

صفیه سلطان تنها زنی بود که مراد قبل از رسیدن به سلطنت با وی رابطه داشت و این رابطه تک همسری تا سالهایی بعد از به سلطنت رسیدن مراد نیز ادامه داشت اما مادر مراد، نوربانو به او توصیه کرد که برای داشتن چندین شاهزاده با دیگر زنان حرم نیز رابطه داشته باشد چرا که تا سال ۱۵۸۱ تنها یک پسر از مراد و صفیه به‌نام محمد زنده مانده بود.

در سال ۱۵۸۳ نوربانو ، صفیه را متهم کرد که برای وفادار نگه داشتن مراد به خود و جلوگیری از رابطه مراد با دیگر زنان حرم از سحر و جادو استفاده می کند و این تهمت موجب زندانی شدن و شکنجه صفیه شد. خواهر مراد به نام اسماخان سلطان دو تن از زنان زیبای حرم را به مراد معرفی کرد که مراد نیز آنها را پذیرفت. که پس از آن مراد صاحب ۲۰ پسر و چندین دختر شد. راویان ونیزی عنوان کرده اند که گرچه این کار برای صفیه بسیار سخت و تلخ بود اما او وقار خود را حفظ کرد و هیچ نشانه ای از حسادت نسبت به سایر زنان حرم که به نزد سلطان می رفتند از خود نشان نداد و حتی خودش دست به کار شد و زنان بیشتری را به حضور سلطان فرستاد و این عمل موجب شد شان‌ و مزلت وی نزد سلطان بیشتر شده و سلطان برای صفیه ارزش بیشتری قائل شود و در امور سیاسی بعد از مرگ نوربانو بیشتر با او مشورت کند.

در سالهای واپسین سلطنت مراد، صفیه مجدداً تنها همدم وی شد و در سال ۱۵۸۵ به عقد سلطان در امد. اما راویان ونیزی و سفیران انگلیسی این مساله را انکار کرده‌اند. همانطور که جویوانی مورو در سال ۱۵۹۵ گزارش داده صفیه یکی از زنان تاثیر گذار و حرمسرا بود و از اختیاراتی که بواسطه مادر شاهزاده بودن به وی داده شده بود استفاده می کرد. او در مسائل مربوط به روابط با کشورهای خارجی دخالت می کرد و نظریاتش در این زمینه بسیار مورد احترام قرار می‌گرفت و سلطان نیز از آنجائیکه صفیه را زنی عاقل و خردمند می‌دانست و به همین دلیل صفیه در اعدام سوکلو محمد پاشا نقش مهمی داشته است.

والده سلطان[ویرایش]

محمد سوم که صفیه سلطان از سال ۱۵۹۵ تا ۱۶۰۳ والده سلطان برای وی بود

زمانی که مراد در سال ۱۵۹۵ از دنیا رفت صفیه مقدمات به سلطنت رسیدن فرزندش محمد را فراهم کرد و خودش والده سلطان او شد. تا زمان مرگ فرزندش در سال ۱۶۰۳، سیاست عثمانی بر اساس نظر گروهی به رهبری صفیه و غضنفر آقا یکی از خواجگان سفید پوست حرم و رئیس اندرونی تعیین می گردید.

صفیه تا زمان مرگ پسرش مبلغ قابل توجهی در حدود ۳۰۰۰ آسپر در روز به عنوان مواجب دریافت می کرد. زمانی که محمد سوم درسال ۱۵۹۶ به جنگ با مجارستان رفت، قدرت را به مادرش سپرد و او را مسئول اداره خزانه کرد. در خلال این حکمرانی موقت صفیه پسرش را متقاعد کرد تا حکم قاضی استانبول را لغو کند و دامادش وزیر اعظم ابراهیم پاشا را به جای او مسئول اداره امور کند.

مهم‌ترین بحرانی  که صفیه در دوران والده سلطان بودن خود با آن مواجه شد، دردسری بود که از جانب گیرای مورد اعتمادش اسپرانزا مالچی برای وی بوجود آمد. درسال ۱۶۰۰ سواره نظام سلطنتی در اثر تحریکات مالچی و پسرش دست به شورش زدند. یکی از دلایل این شورش حقوق اندکی بود که به سربازان پرداخت می‌شد و موجب نارضایتی آنان شده بود. صفیه مسئول این شورش شناخته شد چون مالچی برای او کار می کرد. سلطان با قساوت تمام مالچی و پسرش را کشت. سلطان محمد مجبور شد بگوید که با مادرش در این مورد رایزنی کرده و مسببین این شورش را تنبیه خواهد کرد. صفیه برای اینکه از شک سربازان به نفوذ او بر تصمیمات سلطان جلوگیری کند پسرش را وادار کرد که به جای اینکه با امضای خودش فرمانهای حکومتی را صادر کند از امضای وزیراعظم استفاده کند.

صفیه سلطان در قتل نوه اش محمود در سال ۱۶۰۳ دست داشت. با تحریک صفیه، سلطان محمد برای جلوگیری از شورش حکم اعدام شاهزاده محمود را صادر کرد اما محمد در پایان همان سال از دنیا رفت و احمد یکم جانشین پدرش شد. یکی از اولین اقدامات مهم وی برکناری مادربزرگش از قدرت بود او صفیه را در ژانویه ۱۶۰۴ به کاخ قدیمی فرستاد. وقتی در سال ۱۶۱۷ مصطفی یکم برادر احمد با به پادشاهی رسید، صفیه سلطان زنده بود و روزانه ۳۰۰۰ آسپر دریافت می‌کرد.[۲][۳]

سیاست خارجه[ویرایش]

صفیه مانند نوربانو، سیاستش این بود که با ونیزی ها رابطه خوبی داشته باشد و همیشه حامی سفیر ونیز بود.و یکی از این سفرا او را به عنوان زنی پایبند به عهد و پیمان و قابل اعتماد به سنا معرفی کرد و عنوان کرد که من حقیقت را در قسطتنطنیه یافته‌ام بنابراین اگر می خواهید که همیشه در آرامش باشید قدرشناس و سپاسگزار صفیه باشید. صفیه همچنین روابط خوبی با انگلستان داشت. وی پسرش محمد سوم را متقاعد کرد تا اجازه دهد سفیر انگلستان در جنگ مجارستان او را همراهی کند. یکی از جنبه های منحصر به فرد زندگی اجتماعی صفیه این است که او خود شخصاً با ملکه الیزابت اول مکاتبه داشت. در این میان آنها به تبادل هدایا برای یکدیگر نیز می پرداختند.[۴]

آثار عمومی[ویرایش]

ساخت و سازهایی از زمان شروع سلطنت صفیه آغاز شد. شروع ساخت مسجد والده سلطان در زمان صفیه سلطان صورت گرفته، اما در سال ۱۵۹۸. ساخت و ساز برای چندین دهه متوقف شد. زمانی که محمد سوم درگذشت و صفیه سلطان قدرتش را از دست داده بود. مسجد در سال ۱۶۶۵ توسط یکی دیگر از والده سلطان‌ها، تورخان خدیجه، مادر محمد چهارم به پایان رسید. مسجد صفیه در قاهره به افتخار ملکه مادر صفیه سلطان، نامگذاری شده‌است.

فرزندان[ویرایش]

محمد سوم، (متولد ۲۶ مه ۱۵۶۶ مانیسا – درگذشته ۲۲ دسامبر ۱۶۰۳ استانبول، در مقبره محمد سوم در ایاصوفیا دفن شد) او سیزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.

شاهزاده محمود، (متولد ۱۵۶۸ مانیسا – درگذشته ۱۵۸۲ استانبول در آرامگاه سلیم دوم در ایاصوفیا دفن شد) به‌ دلیل بیماری فوت شد.

عایشه سلطان، (متولد ۱۵۷۰ مانیسا – درگذشته ۱۵ مه ۱۶۰۵ استانبول در مقبره محمد سوم در ایاصوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۸۶ با داماد ابراهیم پاشا، در سال ۱۶۰۲ با یمشجی حسن پاشا و در سال ۱۶۰۴ با گزلچه محمود پاشا ازدواج کرد.

فاطمه سلطان، (متولد ۱۵۷۵ استانبول – درگذشته ۱۶۲۰ استانبول در مقبره مراد سوم در ایاصوفیا دفن شد) او در سال ۱۵۹۳ با دریاسالار خلیل پاشا، در سال ۱۶۰۴ با دریاسالار جعفر پاشا و در سال ۱۶۱۰ با داماد مراد پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

صفیه سلطان در نوامبر سال ۱۶۱۸ در زمان حکومت عثمان دوم از دنیا رفت و در مقبره همسرش در مسجد ایاصوفیه دفن گردید. با این حال در برخی منابع گفته شده که وی در دسامبر سال ۱۶۰۵ از دنیا رفته‌است.ولی در فیلم ماه پیکر نشان داد که صفیه سلطان در ۱۶۱۸ با خوردن سم به زندگی خود پایان داد.

والده پیشین:
نوربانو سلطان

والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۶ ژانویه ۱۵۹۵–۲۱ دسامبر ۱۶۰۳

والده پسین:
خندان سلطان
حکمران پیشین:
نوربانو سلطان


خاصگی سلطان

امپراتوری عثمانی ژانویه ۱۵۷۵ – ۱۶ ژانویه ۱۵۹۵

حکمران پسین:
کوسم سلطان

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۶.
  2. Börekçi, Günhan. "Ahmed I." Encyclopedia of the Ottoman Empire. Ed. Gábor Ágoston and Bruce Masters. New York: Facts on File, 2009. p. 23.
  3. See A. D. Alderson, The structure of the Ottoman dynasty. Oxford: Clarendon, 1956. Table XXXI et seq.
  4. Andrea, Bernadette (2007). Women and Islam in Early Modern English Literature. New York City: Cambridge University Press. p. 13. ISBN 978-0-521-12176-7.