صفیه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفیه سلطان
Safiye-sultan.jpg
نگاره ای از صفیه سلطان. سلطانه امپراتوری عثمانی
والده سلطان مقتدر
تصدی ۱۶۰۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین خندان سلطان
خاصگی سلطان
حکمرانی ۱۵۷۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی ۱۶۰۴–۱۵۷۴
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
همسر مراد سوم
فرزند(ها) محمد سوم
عایشه سلطان
شاهزاده عثمان
فخریه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو صفیه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
زادروز ۱۵۵۰
آلبانی
مرگ ۱۶۱۸ (۶۷ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، آرامگاه مراد سوم استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش تر مسیحی

صفیه سلطان (زاده ۱۵۵۰ ونیز–درگذشته ۱۰ نوامبر ۱۶۱۹) با نام واقعی صوفیا بافو، همسر و خاصگی سلطان مراد سوم و به عنوان والده سلطان برای پسرش سلطان محمد سوم بود.[۱] او چهارمین زن قدرتمند امپراتوری عثمانی در دوره سلطنت زنان بود و سومین خاصگی و دومین والده سلطان مقتدر در امپراتوری عثمانی بود. از صفیه سلطان به عنوان خاص‌ترین زن تاریخ عثمانی یاد می‌شود. چراکه صفیه در طول سلطنت هفت تن از سلاطین عثمانی، سلیمان قانونی، سلیم دوم، مراد سوم، محمد سوم، احمد یکم، مصطفی یکم و عثمان دوم زندگی کرده بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او از تبار ونیز بود. پدرش فرماندار ونیزی کورفو بود و صوفیا تنها فرزند این خانواده ثروتمند محسوب می‌شد. صوفیا در مقایسه با دیگران دوره آموزش و پرورش خود را در شرایط خیلی خوبی سپری کرد. با این وجود، در سن ۱۲ سالگی در طول سفر در دریای مدیترانه در داخل امپراتوری عثمانی توسط دزدان دریایی ربوده شده و یک سال بعد خود را در بازار برده‌ها در استانبول می‌یابد در حالی که هنوز زیبا و جوان بود.

خاصگی سلطان[ویرایش]

هماشاه سلطان او را دید و بخاطر زیبایی اش او را برای عموزاده خود مراد سوم خریداری کرد و پس از آن با توجه به نام واقعیش صوفیا مهرماه سلطان به او نام صفیه داد و او را به مراد بخشید. او موهایی بور، چشمانی درشت، قدی بلند و پوستی سفید داشت و با راه رفتنش مراد را عاشق خود کرده بود. صفیه علاوه بر زیبایی محسور کننده، نفوذ بسیار زیادی بر همسرش داشت. او در سال ۱۵۶۶، فرزندش محمد سوم به دنیا آمد و با مرگ سلیم در سال ۱۵۷۴ و به پادشاهی رسیدن همسرش مراد سوم، موفق شد به عنوان رئیس همسرش تبدیل شود، این در حالی بود که نوربانو والده سلطان شده بود. نوربانو و بعد از او صفیه، به عنوان سلطان قدرت و اختیارات سیاسی زیادی داشتند او حتی مقامی بالاتر از عمه مراد مهرماه سلطان و چهار خواهر او داشت. این همزمان با دوران سلطنت زنان بود. او همچنین در کشته شدن وزیر اعظم سکولو محمد پاشا دست داشته‌است.

صفیه و مراد قصد ازدواج را نیز داشته‌اند و مصطفی علی تاریخ‌نگار دربار عثمانی از او بعنوان همسر عقدی سلطان یاد کرده‌است اما راویان ونیزی و انگلیسی این موضوع را انکار کرده‌اند و معتقدند که نوربانو سلطان مانع این عقد شده‌است. اما با این حال صفیه تنها زنی بود که در طول سلطنت ۲۱ ساله همسرش لقب خاصگی سلطان دارا بود.

صفیه سلطان و سلطان مراد دارای چند فرزند شدند اما تنها چهارتن به‌سن رشد رسیدند:

  • محمد سوم (۱۵۶۶ – ۱۶۰۳) ۸ سال سلطنت کرد.
  • عایشه سلطان (۱۵۷۰–۱۶۰۵)، سه بار ازدواج کرد.
  • شاهزاده عثمان (۱۶۷۴–۱۶۹۰)، به‌دلیل بیماری فوت شد.
  • فخریه سلطان (۱۵۸۰–۱۶۲۰)، چهار بار ازدواج کرد.

در سال ۱۵۸۳، نوربانو مراد را متقاعد کرد که صفیه سلطان برای جلوگیری از ارتباط مراد با سایر زنان، با جادوگران و رمالان ارتباط داشته‌است و این امر موجب شد که صفیه زندانی شود و مورد آذار و اذیت و شکنجه قرار بگیرد، اما در پایان سال که نوربانو سلطان از دنیا رفت او آزاد شد و به قدرتش بازگشت و برای اینکه اثبات کند بی گناه خودش کنیزانی را برای همسرش می‌فرستاده و راویان ونیزی در این باره می‌نویسند گرچه برایش سخت بود اما او همواره وقار و اصالت خود را حفظ می‌کرد و این کار او موجب شد که صفیه بعد از چند سال دوباره تنها همسر مراد شود و به سومین خاصگی سلطان قدرتمند عثمانی تبدیل شد.[۲]

والده سلطان مقتدر[ویرایش]

مراد سوم در سال ۱۵۹۵ درگذشت و یک روز پس از آن تمام ۱۹ شاهزاده او اعدام شدند و صفیه سلطان برای فرزندش، محمد سوم لقب والده سلطان را گرفت و حتی هنگامی که محمد سوم در جنگ با هابسبورگ و ترانسیلوانیا بود، صفیه سلطان خودش به‌تنهایی امپراتوری عثمانی را اداره می‌کرد. صفیه سلطان به‌مدت تقریباً نه سال والده سلطان قدرتمندی بود. سیاست‌عثمانی توسط یک حزب به‌رهبری وی وغضنفر آقا رئیس خاجگان سفید حرم تعیین می‌شد و نفوذی بسیار زیادی برروی تمامی ارکان دولت داشت. او همچنین در سال ۱۶۰۳ باعث کشته شدن نوه‌اش شاهزاده محمود شد، چرا که او قصد شورش بر علیه پدرش را داشته‌است و صفیه مانع عملی شدن این اتفاق می‌شود اما چند ماه بعد محمد سوم ازدنیا می‌رود و پسر او احمد یکم جانشین پدرش می‌شود. احمد با کمک مادرش خندان سلطان در سال ۱۶۰۴ موفق شد یکی از اولین تصمیم‌های مهم خود را نسبت به مادر بزرگش را بگیرد و صفیه سلطان را در ۱۶۰۴ به ادرنه تبعید شد. یک سال بعد خندان سلطان و عایشه سلطان، عروس و دخترش ازدنیا رفتند و احمد در طول سلطنتش همواره در مورد مسائل سیاسی با وی مشورت بسیاری می‌کرد و این امر نفوذ صفیه سلطان را در دربار و دولت افزایش می‌داد.[۳][۴]

سیاست خارجه[ویرایش]

صفیه سلطان مانند نوربانو سلطان، به سیاست خارجه علاقه‌مند بود و مانند او سیاست خارجی قوی داشت ولی نوربانو سلطان سیاست خارجی اش بسیار زیاد قوی تر بود. او یکی از جنبه‌های منحصر به فرد زندگی حرفه‌ای او این است که او شخصاً با ملکه الیزابت یکم انگلستان مطابقت دارد. در سال ۱۵۹۹، الیزابت صفیه سلطان را با یک کالسکه در شهر معرفی کرده‌است. صفیه سلطان بر روی کالسکه به گشت و گذار در شهر پرداخت. همچنین تبادل نامه‌ها و هدایای بین صفیه سلطان و ملکه الیزابت یکم از جنس روابط سیاسی بود. این مبادله زنان به منظور تضمین اتحاد سیاسی، اقتصادی و یا نظامی است.[۵]

آثار عمومی[ویرایش]

ساخت و سازها از زمان شروع سلطنت صفیه آغاز شد. شروع ساخت مسجد جدید امین در استانبول در زمان صفیه سلطان صورت گرفته. اما در سال ۱۵۹۸. ساخت و ساز برای چندین دهه متوقف شد. زمانی که محمد سوم درگذشت و صفیه سلطان قدرت را از دست داده بود، این مسجد در سال ۱۶۶۵ توسط یکی دیگر از والده سلطان‌ها، تورخان خدیجه، مادر محمد چهارم به پایان رسید. مسجد صفیه در قاهره به افتخار ملکه مادر صفیه سلطان، نامگذاری شده‌است.

مرگ[ویرایش]

صفیه سلطان در نوامبر سال ۱۶۱۸ در زمان حکومت عثمان دوم از دنیا رفت و در مقبره همسرش در مسجد ایاصوفیه دفن گردید. البته در برخی منابع گفته شده که او در نوامبر سال ۱۶۰۵ مسموم شده و از دنیا رفته‌است.

والده پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۶ ژانویه ۱۵۹۵–۲۱ دسامبر ۱۶۰۳

والده پسین:
خندان سلطان
حکمران پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۸۳–۱۶۰۴

حکمران پسین:
کوسم سلطان

منابع[ویرایش]

  1. [۱]
  2. Pedani, p.13.
  3. Börekçi, Günhan. "Ahmed I." Encyclopedia of the Ottoman Empire. Ed. Gábor Ágoston and Bruce Masters. New York: Facts on File, 2009. p. 23.
  4. See A. D. Alderson, The structure of the Ottoman dynasty. Oxford: Clarendon, 1956. Table XXXI et seq.
  5. Andrea, Bernadette (2007). Women and Islam in Early Modern English Literature. New York City: Cambridge University Press. p. 13. ISBN 978-0-521-12176-7.