صفیه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفیه سلطان
Passion - Frank Bernard Dicksee.jpg
نگاره ای از صفیه سلطان. سلطانه امپراتوری عثمانی
والده سلطان مقتدر
تصدی ۱۶۰۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین خندان سلطان
خاصگی سلطان
حکمرانی ۱۵۷۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی ۱۶۰۴–۱۵۷۴
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
همسر مراد سوم
فرزند(ها) محمد سوم
شاهزاده محمود
عایشه سلطان
فاطمه سلطان
هماشاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو صفیه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر لِئوناردُ بافو
زادروز ۱۵۵۰
آلبانی
مرگ ۱۶۱۸ (۶۸ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، آرامگاه مراد سوم استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش تر مسیحی

صفیه سلطان (زاده ۱۵۵۰ ونیز–درگذشته ۱۰ نوامبر ۱۶۱۸) با نام واقعی صوفیا بافو، تنها همسر رسمی و خاصگی سلطان مراد سوم و به‌عنوان والده سلطان برای پسرش محمد سوم بود. [۱] او چهارمین زن قدرتمند امپراتوری عثمانی در دوره سلطنت زنان بود. صفیه سلطان، سومین خاصگی و دومین والده سلطان قدرتمند در تاریخ امپراتوری عثمانی بود. از او به‌عنوان خاص‌ترین بانوی تاریخ عثمانی یاد می‌شود، چراکه صفیه سلطان در طول سلطنت هفت تن از سلاطین عثمانی زندگی کرده بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

صوفیا از تبار ونیز بود. پدرش فرماندار ونیزی کورفو بود و او تنها فرزند این خانواده ثروتمند محسوب می‌شد. صوفیا در مقایسه بادیگران دوره آموزش و پرورشش را در شرایط خیلی خوبی سپری کرد. با این وجود، در سن ۱۲ سالگی در طول سفر در دریای مدیترانه در داخل امپراتوری عثمانی توسط دزدان دریایی ربوده شده و یک سال بعد خود را در بازار برده‌ها در استانبول می‌یابد در حالی که هنوز زیبا و جوان بود.

خاصگی سلطان[ویرایش]

هماشاه سلطان، وی را دید و به‌خاطر زیبایی‌اش او را برای عموزاده خود مراد سوم خریداری کرد و پس از آن با توجه به نام واقعیش صوفیا مهرماه سلطان به‌او نام صفیه داد و او را به مراد بخشید. او موهایی بور، چشمانی درشت، قدی بلند و پوستی سفید داشت و با راه رفتنش مراد را شیفته خود کرده بود. صفیه علاوه بر زیبایی محسور کننده، نفوذ بسیار زیادی بر همسرش داشت. او در سال ۱۵۶۶، فرزندش محمد سوم را به‌دنیا آورد. درسال ۱۵۷۴ سلیم دوم فوت شد و مراد سوم جانشین سلطنت شد. در زمان سلطنت سلطان مراد سوم نوربانو سلطان و بعد از او صفیه سلطان به‌عنوان سلطان‌، قدرت و اختیارات سیاسی زیادی داشتند و این امر باعث شده بود که قدرت صفیه از تمامی شاهزاده‌خانم‌های دربار یعنی خواهران و عموزاده‌های سلطان مراد سوم بالاتر رود. صفیه سلطان در کشته شدن صوقلو محمد پاشا همسر اسماخان سلطان نقش اساسی داشت. صفیه و سلطان مراد سوم قصد ازدواج باهم داشته‌اند و مصطفی علی تاریخ‌نگار دربار عثمانی از صفیه به‌عنوان همسر عقدی مراد یاد کرده است با این‌حال راویان ونیزی و انگلیسی این موضوع را رد کرده‌ و معتقدند نوربانو سلطان مانع این ازدواج شده است، با این حال صفیه تا پایان سلطنت مراد تنها خاصگی سلطان همسرش بوده‌است.

در سال ۱۵۸۳، نوربانو مراد را متقاعد کرد که صفیه سلطان برای جلوگیری از ارتباط مراد با سایر زنان، با جادوگران و رمالان ارتباط داشته‌است و این امر موجب شد که صفیه زندانی شود و مورد آذار و اذیت و شکنجه قرار بگیرد، اما در پایان سال که نوربانو سلطان از دنیا رفت او آزاد شد و به قدرتش بازگشت و برای اینکه اثبات کند بی گناه خودش کنیزانی را برای همسرش می‌فرستاده و راویان ونیزی در این باره می‌نویسند گرچه برایش سخت بود اما او همواره وقار و اصالت خود را حفظ می‌کرد و این کار موجب شد که صفیه بعد از چند سال دوباره تنها همسر مراد شود و به سومین خاصگی سلطان قدرتمند عثمانی تبدیل شد.[۲]

والده سلطان مقتدر[ویرایش]

مراد سوم در سال ۱۵۹۵ درگذشت و یک روز پس از آن تمام ۱۹ شاهزاده او اعدام شدند و صفیه سلطان برای فرزندش، محمد سوم لقب والده سلطان را گرفت و حتی هنگامی که محمد سوم در جنگ با هابسبورگ و ترانسیلوانیا بود، صفیه سلطان خودش به‌تنهایی امپراتوری عثمانی را اداره می‌کرد. صفیه سلطان به‌مدت تقریباً نه سال والده سلطان قدرتمندی بود. سیاست‌عثمانی توسط یک حزب به‌رهبری وی وغضنفر آقا رئیس خاجگان سفید حرم تعیین می‌شد و نفوذی بسیار زیادی برروی تمامی ارکان دولت داشت. او همچنین در سال ۱۶۰۳ باعث کشته شدن نوه‌اش شاهزاده محمود شد، چرا که او قصد شورش بر علیه پدرش را داشته‌است و صفیه مانع عملی شدن این اتفاق می‌شود، هم‌چنین یمشجی حسن پاشا داماد صفیه سلطان نیز بدلیل همکاری با شاهزاده اعدام می شود، اما تنها چندماه بعد سلطان محمد سوم از دنیا می‌رود و پسرش سلطان احمد یکم با کمک صفیه سلطان و مادرش خندان سلطان به‌سلطنت می‌رسد.

صفیه سلطان درطول سلطنت نواه‌اش احمد یکم لقب والده سلطان بزرگ را می‌گیرد و درسال ۱۶۰۴ سلطان احمد باکمک مادرش موفق به‌تبعید صفیه سلطان به‌قصر ادرنه می‌شود. یک‌سال بعد خندان سلطان و عایشه سلطان ازدنیا می‌روند، به‌همین دلیل صفیه سلطان به‌مشاور نوه‌اش تبدیل می‌شود او درطول جنگ های صفویان و عثمانی نامه‌نگاری هایی با زینب بیگم می‌کند. صفیه سلطان به کوسم سلطان و حلیمه سلطان برای به‌سلطنت رسیدن نوه‌اش سلطان مصطفی یکم درسال ۱۶۱۷ کمک‌های بسیار زیادی می‌کند.[۳][۴]

سیاست خارجه[ویرایش]

صفیه سلطان بهسیاست خارجه علاقه‌مند بود و مانند مادر همسرش نوربانو سلطان سیاست خارجی قوی داشت. یکی از جنبه‌های منحصر به فرد زندگی حرفه‌ای او این است که او شخصاً با ملکه الیزابت یکم انگلستان مطابقت دارد و در سال ۱۵۹۹، الیزابت صفیه سلطان را با یک کالسکه در شهر معرفی کرده‌است. صفیه سلطان بر روی کالسکه به گشت و گذار در شهر پرداخت. همچنین تبادل نامه‌ها و هدایایی بین صفیه سلطان و ملکه الیزابت از جنس روابط سیاسی بود. این مبادله زنان به منظور تضمین اتحاد سیاسی، اقتصادی یا نظامی است. صفیه سلطا هم‌چنین با زینب بیگم عمه و مشاور شاه عباس صفوی نامه‌انگاری‌های زیادی داشته.[۵]

آثار عمومی[ویرایش]

ساخت و سازهایی از زمان شروع سلطنت صفیه آغاز شد. شروع ساخت مسجد ینی والده در استانبول در زمان صفیه سلطان صورت گرفته، اما در سال ۱۵۹۸. ساخت و ساز برای چندین دهه متوقف شد. زمانی که محمد سوم درگذشت و صفیه سلطان قدرتش را از دست داده بود. مسجد در سال ۱۶۶۵ توسط یکی دیگر از والده سلطان‌ها، تورخان خدیجه، مادر محمد چهارم به پایان رسید. مسجد صفیه در قاهره به افتخار ملکه مادر صفیه سلطان، نامگذاری شده‌است.

فرزندان[ویرایش]

صفیه سلطان و سلطان مراد سوم صاحب پنج فرزند شدند، دو پسر و سه دختر؛

سلطان محمد سوم، درسال ۱۵۶۶ در مانیسا به‌دنیا آمد. او از زمان به‌سلطنت رسیدن مراد سوم ازسال ۱۵۷۴ تا سال ۱۵۹۵ ولیهد سلطنت بود. درسال ۱۵۹۵ با مرگ مراد سوم بسلطنت رسید و تا سال ۱۶۰۳ به‌مدت تقریبا نه سال حکومت کرد. او درسال ۱۶۰۳ به مرگ طبیعی فوت شد و در مسجد ایاصوفیا دفن گردید.

شاهزاده محمود، (تولد مانیسا ۱۵۶۸– مرگ استانبول ۱۵۸۴) بدلیل بیماری فوت شد و در مسجد ایاصوفیا دفن گردید.

عایشه سلطان، (تولد مانیسا ۱۵۷۰ – مرگ استانبول ۱۶۰۵) در سال ۱۵۸۶ با داماد ابراهیم پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۶۰۲ با یمشجی حسن پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۶۰۴ با گزلچه محمود پاشا ازدواج کرد

فاطمه سلطان، (تولد مانیسا ۱۵۷۴ – ۱۶۰۸ مرگ استانبول) درسال ۱۵۹۳ با داماد خلیل پاشا ازدواج کرد و درسال ۱۶۰۴ با داماد هژیر پاشا ازدواج کرد.

هماشاه سلطان، (تولد استانبول ۱۵۸۰– مرگ ۱۶۲۰ استانبول) درسال ۱۵۹۸ با داماد سوقلوزاده محمد پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

صفیه سلطان در نوامبر سال ۱۶۱۸ در زمان حکومت عثمان دوم از دنیا رفت و در مقبره همسرش در مسجد ایاصوفیه دفن گردید. البته در برخی منابع گفته شده که او در نوامبر سال ۱۶۰۵ مسموم شده و از دنیا رفته‌است.

والده پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۶ ژانویه ۱۵۹۵–۲۱ دسامبر ۱۶۰۳

والده پسین:
خندان سلطان
حکمران پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۸۳–۱۶۰۴

حکمران پسین:
کوسم سلطان

منابع[ویرایش]

  1. [۱]
  2. Pedani, p.13.
  3. Börekçi, Günhan. "Ahmed I." Encyclopedia of the Ottoman Empire. Ed. Gábor Ágoston and Bruce Masters. New York: Facts on File, 2009. p. 23.
  4. See A. D. Alderson, The structure of the Ottoman dynasty. Oxford: Clarendon, 1956. Table XXXI et seq.
  5. Andrea, Bernadette (2007). Women and Islam in Early Modern English Literature. New York City: Cambridge University Press. p. 13. ISBN 978-0-521-12176-7.