اصطخر

مختصات: ۲۹°۵۸′۵۱″ شمالی ۵۲°۵۴′۳۴″ شرقی / ۲۹٫۹۸۰۸۳°شمالی ۵۲٫۹۰۹۴۴°شرقی / 29.98083; 52.90944
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اصطخر
Estakhr Darafsh (46).JPG
بقایای شهر اصطخر
ناماصطخر
کشورایران
شهرستانمرودشت
اطلاعات اثر
دیرینگیدوران ایران باستان
دورهٔ ساخت اثردوران ایران باستان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۸
تاریخ ثبت ملی۲۴ شهریور ۱۳۱۰

اصطخر شهری باستانی است که در مرودشت استان فارس واقع است. اصطخر از بزرگ‌ترین شهرهای دوران خود بوده و به گفته تاریخ‌نویسان چهار دروازه داشته که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد و دیگری در جنوب مرودشت کنونی قرار داشته‌است.

مکان جغرافیایی[ویرایش]

نگاره‌ای تاریخی از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر اصطخر

در دره‌های باریک پلوار، بین شمال کوه رحمت و نقش رستم واقع شده‌است. اصطخر در نزدیکی جایی که دره به‌سوی مرودشت باز می‌شود قرار گرفته‌است و تا نزدیکی‌های تخت جمشید گسترش می‌یابد. اصطخر در اصل احتمالاً حومهٔ اسکان شهری در اطراف اقامت‌گاه‌های شاهی هخامنشی بوده‌است، اما امروزه نشانه‌ها و آثار اندکی از آن برجای مانده‌است. پس از مرگ سلوکوس یکم که یکی از سرداران اسکندر مقدونی بود و پس از مرگ وی حکمران ایران گردید، هنگامی که ایالت فارس ادعای استقلال دوباره کرده بود، به‌نظر می‌رسد که اصطخر مرکز اصلی این خواسته بوده باشد. اصطخر بهتر از پایتخت قدیمی توسط تپه‌های مجاور محافظت می‌شد و «جادهٔ زمستانی» فارس به اصفهان از مسیر اصطخر به پاسارگاد و آباده می‌گذشت.[۱]

قدمت تاریخی[ویرایش]

نگاره‌ای از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر اصطخر در سده نوزدهم میلادی

شهر اصطخر ۵ قرن پیش از میلاد و ۱۰ قرن پس از آن قدمت دارد و شاهد تاجگذاری‌ها و جشن‌ها و شکوه بسیاری بوده و صدها هزار نفر ساکن داشته‌است و نخستین پایتخت حکومت ساسانیان بوده‌است.[نیازمند منبع]

این شهر تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران باستان بود، اما توسط اسکندر ویران گشت و بعد از آن توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد و مردم آن قتل‌عام شدند و پس از آن تنها ویرانه‌ای از آن برجای ماند.[نیازمند یادکرد دقیق]

ساخته و رونق گرفتن شیراز در سالهای دهه هشتم قرن یکم هجری در زمان حکومت حجاج بن یوسف ثقفی والی وقت عراق و ایران باعث کوچ مردم این سامان به شیراز و ویرانی شهر اصطخر شد.[نیازمند منبع]

قتل‌عام مردم اصطخر به دست مسلمانان[ویرایش]

مسلمانان در سال ۲۳ هجری نخستین بار اصطخر را فتح کردند. اما طولی نکشید که مردم شهر در ۲۹ هجری سر به شورش برآوردند. مسلمانان پس از فتح مجدد شهر، شصت هزار نفر را از دم تیغ گذراندند.[۲]

شورش مردم در زمان عثمان بن عفان [۳][ویرایش]

[۴] [۵] [۶]

اولین بار اصطخردر زمان عمربن خطاب توسط عثمان بن ابی العاص تسخیر شد و اموال و زمین‌های مردم به غنیمت گرفته شد و هم چنین برای آخرین بار در سال ۲۹ هجری عبدالله عامر، گماشته عثمان، پس از تسخیر شهر گور، بسوی اصطخر شتافت تا خیزش چندباره مردم اصطخر را سرکوب نماید ولی با مقاومت سخت و گسترده آنان روبرو شد، اما سرانجام مردم را کشتار نمود و شهر را دوباره تسخیر کرد.توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد و مردم آن قتل عام شدند و پس از آن تنها ویرانه‌ای از آن برجای ماند.ساخته و رونق گرفتن شیراز هم باعث کوچ مردم، و ویرانی شهر شد

[۷] [۸] [۸] [۹] [۱۰] [۱۱][۱۲]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Bivar, EṢṬAḴR, 643.
  2. دو قرن سکوت صفحه 72.
  3. Vaglieri, Laura Veccia (1986). "ALI B. ABl TALIB". Encyclopaedia of Islam. ۱ (second ed.). Leiden: E. J. Brill.
  4. دریایی، سقوط ساسانیان، 72.
  5. زرین کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۳۵۰و۳۵۱.
  6. ZARRINKUB، THE CAMBRIDGE HISTORY OF IRAN، ۲۶.
  7. Crone، The Nativist Prophets of Early Islamic Iran، 4-6.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Morony, “ARAB ii”, 2:‎ 203–210.
  9. Crone، The Nativist Prophets of Early Islamic Iran، 4-6.
  10. زرین کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، ۳۵۰و۳۵۱.
  11. "Istakhr". Wikipedia. 2019-01-15.
  12. Vaglieri, Laura Veccia (1986). "ALI B. ABl TALIB". Encyclopaedia of Islam. ۱ (second ed.). Leiden: E. J. Brill.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]