اصطخر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۲۹°۵۸′۵۱″ شمالی ۵۲°۵۴′۳۴″ شرقی / ۲۹٫۹۸۰۸۳°شمالی ۵۲٫۹۰۹۴۴°شرقی / 29.98083; 52.90944

اصطخر
Estakhr Darafsh (46).JPG
بقایای شهر اصطخر
نام اصطخر
کشور  ایران
اطلاعات اثر
دیرینگی دوران ایران باستان
دورهٔ ساخت اثر دوران ایران باستان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۸
تاریخ ثبت ملی ۲۴ شهریور ۱۳۱۰

اصطخر یا استخر شهری باستانی است که در استان فارس ایران واقع است. اصطخر از بزرگ‌ترین شهرهای دوران خود بوده و به گفته تاریخ نویسان چهار دروازه داشته که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد و دیگری در جنوب مرودشت کنونی قرار داشته‌است.

مکان جغرافیایی[ویرایش]

نگاره‌ای تاریخی از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر استخر

اصطخر در دره‌های باریک پلوار، بین شمال کوه رحمت و نقش رستم واقع شده‌است. اصطخر در نزدیکی جایی که دره به‌سوی مرودشت باز می‌شود قرار گرفته‌است و تا نزدیکی‌های تخت جمشید گسترش می‌یابد. اصطخر در اصل احتمالاً حومهٔ اسکان شهری در اطراف اقامت‌گاه‌های شاهی هخامنشی بوده‌است، اما امروزه نشانه‌ها و آثار اندکی از آن برجای مانده‌است. پس از مرگ سلوکوس یکم، هنگامی که ایالت فارس ادعای استقلال دوباره کرده بود، به‌نظر می‌رسد که اصطخر مرکز اصلی این خواسته بوده باشد. اصطخر بهتر از پایتخت قدیمی توسط تپه‌های مجاور محافظت می‌شد و «جادهٔ زمستانی» فارس به اصفهان از مسیر اصطخر به پاسارگاد و آباده می‌گذشت.[۱]

قدمت تاریخی[ویرایش]

نگاره‌ای از ویرانه‌های برجای‌مانده شهر استخر در سده نوزدهم میلادی

شهر اصطخر ۵ قرن پیش از میلاد و ۱۰ قرن پس از آن قدمت دارد و شاهد تاجگذاری‌ها و جشن‌ها و شکوه بسیاری بوده و صدها هزار نفر ساکن داشته‌است و نخستین پایتخت حکومت ساسانیان بوده‌است.[نیازمند منبع]

این شهر تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران باستان بود، اما توسط اسکندر ویران گشت و بعد از آن توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد[نیازمند یادکرد دقیق] و مردم آن قتل‌عام شدند و پس از آن تنها ویرانه‌ای از آن برجای ماند.
این شهر مرکز ایالت کوره اصطخر بوده واین ایالت برای خود ولایت‌هایی داشته که یکی از این ولایت‌ها شهربابک و روذان (در حال حاضر شهرستان انار در استان کرمان می‌باشد) که دارای شهرهای آبان، اناس، اذکان، رودان بوده‌است و بارها در طول تاریخ بین کرمان و فارس دست به دست شده‌است.[نیازمند منبع]

ساخته و رونق گرفتن شیراز هم باعث کوچ مردم، و ویرانی شهر شد.[نیازمند منبع]

قتل‌عام مردم به دست مسلمانان[ویرایش]

مسلمانان در سال ۶۴۸ میلادی نخستین بار استخر را فتح کردند. اما طولی نکشید که مردم شهر در ۶۵۱ میلادی سر به شورش برآوردند. مسلمانان در پاسخ به شورش مردم، صد و پنجاه هزار نفر را از دم تیغ گذراندند.[۲]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Bivar, EṢṬAḴR, 643.
  2. دو قرن سکوت صفحه 72. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]